Geschiedenis
3000 V.C.
Eerste gedocumenteerde diagnose 3000 manuscripten oude Egypte
o 8 borstkanker patiënten behandeld met boor
o Geen behandeling voor ziekte
300 V.C.
Griekse arts Hippocrates intorduceert term kanker
< carcinos = krab
Poten v. krab symbool voor metastaseringsproces
18e eeuw
1. Pott, Engelse chirurg:
Beschrijft eerst keer relatie carcinogeen & kanker bij
schoorsteenvegers
o Huid scrotum / schoorsteenkanker / roetwrat
2. Virchow, Duitse bioloog:
Ontrafelde biologie v. kanker begin moderne oncologie
(celtheorie)
3. Marie Curie
Ontdekking radio-activiteit radiotherapie
4. WO 2
Daling v. WBC bij soldaten blootgesteld aan mosterdgas
onderzoek naar mogelijke effecten mosterdgas hematologische
kankers Vanaf 1965 gebruik v. combinaties v. chemotherapie
Liberty, schip met lading vaten mosterdgas, overlevenden
blootgesteld aan gas
Mosterdgas doet aantal WBC dalen zonder weefsel aan te tasten
behandeling lymfklierkanker
Sinds WO2 toename kennis kanker + nieuwe
behandelingsstrategieën
2001
Gerichte behandeling: hecht vast aan receptor & blokkeert
groeisignaal (tyrosine kinase inhibitoren)
,2011
Immuuntherapie = eigen immuun leer kankercellen herkennen &
aanvallen
Wat is kanker
Kanker = ziekte waarbij sommige cellen ongecontroleerd delen
Controle over groeien, delen & sterven weg: blijven delen vormen tumor
Tumor = ophoping abnormale cellen
Kanker = neoplasie (nieuwvorming), gezwel (tumor)
Autonoom
Tumor gebruikt veel energie (eiwitten, suikers, zuurstof,…) gaat
bloedvaten gebruiken
Kwaadaardig (maligne)
= Kanker
Goedaardig (beligne)
Goedaardig Kwaadaardig
Goed Wisselend (slecht)
Differentiatie (gelijkenis met normale
cellen) (Anaplastisch)
Cel/kernatypie Gering Hoog
Mitotische
Gering Hoog
activiteit
Begrenzing Scherp, intact Slecht, onregelmatig
Groeisnelheid Traag Hoog - explosief
Groeiwijze Lokaal, expansief Infiltratief
Op afstand Geen uitzaaiingen Metastasering
Recurrentie Zeldzaam na excisie Vaak
, Mechanisch effect
(poliepen) (bv. Volume Mechanisch effect
Schadelijk door effect) Toxische effecten
Productie hormonen Weefselinvasie
Ontaarding
Afwijkende cellen, binnen bepaalde maten = gecontroleerde deling
Metastase = cel v/e tumor verlaat tumor & maken op afstandje nieuwe
Normale cellen abnormale cellen neoplasie metastase
Ongecontroleerde Zwelling & Invasie in omgevende
celding weefsels
Evolutie naar kanker
1) Normale cel
2) Cel met mutaties in DNA
3) Hyperplasie = snelle, normale groei) benigne
4) Dysplasie = abnormale groei
5) Carcinoma in situ (‘kanker op zijn plaats’) = grote opstapeling
maligne
6) Invasieve kanker = kwaadaardig & uitbreidend
Dysplasie = cellen zijn abnormaal
o Zien er anders uit onder microscoop
o Groeien rommeliger
o Rijpen niet normaal
- Grens gezond – ziek niet volledig overschreden
- Nog geen echte kanker
- Kan ontstaan als niet stopt of niet behandeld wordt
Worden verwijderd
, TNM-classificatie
Tumor-Node-Metastase
Kenmerken
Morfologie
o Differentiatie
o Gradering
Architectuur gezwellen : indeling naar bouw
o Epitheeliaal verband = carcinoom
o Bot, kraakbeen, spier, bindweefsel, bloedvaten =
sarcoom
o Celnesten = neuro(-endocriene)
tumoren
Mate v. uitgebreidheid
o Gelokaliseerd – invasief- gemetastaseerd
o Stadiëring
Gradering:
= hoe agressief tumor is
= tijdlijn
Pathologische diagnose
Maat v. hoe abnormaal cellen er microscopisch uitzien
Graden
1. Goed gedifferentieerd
2. Matig gedifferentieerd
3. Weinig gedifferentieerd
>3. Toename nucleair pleomorfisme (veelvormigheid), toename
mitosen slechtere prognose (voorspelling verwachte verloop
Stadiëring
Stadia v. kanker geven aan hoe ver kanker zich heeft verspreid
TNM-stadium bepaald o.b.v. parameters
Afmeting tumor T (tumor) 1-4
Mate aantasting lymfeknopen N (nodes) 1-3
Aan-/afwezig zijn v. metastasen M (metastase) 0-1
Lymfogeen = via lymfevaten
Hematogeen = via bloedbaan
Cavitair = binnen buikholte
voor elke kanker nauwkeurig
gedefinieerd
3000 V.C.
Eerste gedocumenteerde diagnose 3000 manuscripten oude Egypte
o 8 borstkanker patiënten behandeld met boor
o Geen behandeling voor ziekte
300 V.C.
Griekse arts Hippocrates intorduceert term kanker
< carcinos = krab
Poten v. krab symbool voor metastaseringsproces
18e eeuw
1. Pott, Engelse chirurg:
Beschrijft eerst keer relatie carcinogeen & kanker bij
schoorsteenvegers
o Huid scrotum / schoorsteenkanker / roetwrat
2. Virchow, Duitse bioloog:
Ontrafelde biologie v. kanker begin moderne oncologie
(celtheorie)
3. Marie Curie
Ontdekking radio-activiteit radiotherapie
4. WO 2
Daling v. WBC bij soldaten blootgesteld aan mosterdgas
onderzoek naar mogelijke effecten mosterdgas hematologische
kankers Vanaf 1965 gebruik v. combinaties v. chemotherapie
Liberty, schip met lading vaten mosterdgas, overlevenden
blootgesteld aan gas
Mosterdgas doet aantal WBC dalen zonder weefsel aan te tasten
behandeling lymfklierkanker
Sinds WO2 toename kennis kanker + nieuwe
behandelingsstrategieën
2001
Gerichte behandeling: hecht vast aan receptor & blokkeert
groeisignaal (tyrosine kinase inhibitoren)
,2011
Immuuntherapie = eigen immuun leer kankercellen herkennen &
aanvallen
Wat is kanker
Kanker = ziekte waarbij sommige cellen ongecontroleerd delen
Controle over groeien, delen & sterven weg: blijven delen vormen tumor
Tumor = ophoping abnormale cellen
Kanker = neoplasie (nieuwvorming), gezwel (tumor)
Autonoom
Tumor gebruikt veel energie (eiwitten, suikers, zuurstof,…) gaat
bloedvaten gebruiken
Kwaadaardig (maligne)
= Kanker
Goedaardig (beligne)
Goedaardig Kwaadaardig
Goed Wisselend (slecht)
Differentiatie (gelijkenis met normale
cellen) (Anaplastisch)
Cel/kernatypie Gering Hoog
Mitotische
Gering Hoog
activiteit
Begrenzing Scherp, intact Slecht, onregelmatig
Groeisnelheid Traag Hoog - explosief
Groeiwijze Lokaal, expansief Infiltratief
Op afstand Geen uitzaaiingen Metastasering
Recurrentie Zeldzaam na excisie Vaak
, Mechanisch effect
(poliepen) (bv. Volume Mechanisch effect
Schadelijk door effect) Toxische effecten
Productie hormonen Weefselinvasie
Ontaarding
Afwijkende cellen, binnen bepaalde maten = gecontroleerde deling
Metastase = cel v/e tumor verlaat tumor & maken op afstandje nieuwe
Normale cellen abnormale cellen neoplasie metastase
Ongecontroleerde Zwelling & Invasie in omgevende
celding weefsels
Evolutie naar kanker
1) Normale cel
2) Cel met mutaties in DNA
3) Hyperplasie = snelle, normale groei) benigne
4) Dysplasie = abnormale groei
5) Carcinoma in situ (‘kanker op zijn plaats’) = grote opstapeling
maligne
6) Invasieve kanker = kwaadaardig & uitbreidend
Dysplasie = cellen zijn abnormaal
o Zien er anders uit onder microscoop
o Groeien rommeliger
o Rijpen niet normaal
- Grens gezond – ziek niet volledig overschreden
- Nog geen echte kanker
- Kan ontstaan als niet stopt of niet behandeld wordt
Worden verwijderd
, TNM-classificatie
Tumor-Node-Metastase
Kenmerken
Morfologie
o Differentiatie
o Gradering
Architectuur gezwellen : indeling naar bouw
o Epitheeliaal verband = carcinoom
o Bot, kraakbeen, spier, bindweefsel, bloedvaten =
sarcoom
o Celnesten = neuro(-endocriene)
tumoren
Mate v. uitgebreidheid
o Gelokaliseerd – invasief- gemetastaseerd
o Stadiëring
Gradering:
= hoe agressief tumor is
= tijdlijn
Pathologische diagnose
Maat v. hoe abnormaal cellen er microscopisch uitzien
Graden
1. Goed gedifferentieerd
2. Matig gedifferentieerd
3. Weinig gedifferentieerd
>3. Toename nucleair pleomorfisme (veelvormigheid), toename
mitosen slechtere prognose (voorspelling verwachte verloop
Stadiëring
Stadia v. kanker geven aan hoe ver kanker zich heeft verspreid
TNM-stadium bepaald o.b.v. parameters
Afmeting tumor T (tumor) 1-4
Mate aantasting lymfeknopen N (nodes) 1-3
Aan-/afwezig zijn v. metastasen M (metastase) 0-1
Lymfogeen = via lymfevaten
Hematogeen = via bloedbaan
Cavitair = binnen buikholte
voor elke kanker nauwkeurig
gedefinieerd
