Indeling:
1) Traditioneel
Begrip: • Publiekrecht:
= geheel van bindende regels o Verhouding burger - overheid
➔ gedrag opleggen o Verhouding overheden onderling
➔ gedrag verbieden ➔ Maatschappelijk belang
➔ handelingen toelaten • Privaatrecht:
door de overheid, gesanctioneerd o Verhouding burgers onderling
➔ Private belangen
2) Nationaal recht
3) Internationaal recht
• Volkenrecht: staten onderling en
Begrip recht
internationale organisaties
en indeling • Supranationaal recht (bv: Europese Unie)
Basisbegrippen:
• Objectief recht: geheel van rechtsregels
• Subjectief recht: recht van rechtssubject om
een juridische verplichting af te dwingen van
een derde
• Aanvullend recht: rechtsregel geldt voor
zover de partijen er niet van afgeweken zijn
(model, niet bindend)
• Dwingend recht: rechtsregel waarvan niet
afgeweken mag worden (bescherming)
,Scheiding der machten:
Wetgevende macht
• Federaal niveau:
o Kamer van Volksvertegenwoordigers + Senaat (= federaal
parlement) + Koning (= regering)
Federale staatsvorm
o Procedure totstandkoming wet:
= gezag verdeeld tussen centraal gezag en deelstaten
▪ Koning dient rechtsontwerp in bij parlement
• Centraal gezag = federale overheid
▪ 3 opties:
• Monocameraal (standaard): • Deelstaten
wetsvoorstel en -ontwerp ingediend o Gemeenschappen: Frans, Vlaams, Duits
bij Kamer en alleen in kamer gestemd o Gewesten: Vlaams, Waals, Brussels
hoofdstedelijk gewest
• Verplicht bicameraal: behandeling en
Bevoegdheden deelstaten:
goedkeuring in kamer en senaat
• Optioneel bicameraal: na goedkeuring • Materiële bevoegdheid: bepaalde aangelegenheden
in kamer, kan senaat evocatierecht • Territoriale bevoegdheid: bepaald territorium
gebruiken (senaat heeft eindwoord) ➔ Rechtsregel hebben zelfde rechtskracht als federale
▪ Bekrachtiging en afkondiging Koning Bevoegdheden gemeenschappen:
▪ Bekendmaking in Belgisch Staatsblad • Persoonsgebonden aangelegenheden
▪ Inwerkingtreding o Gezondheidsbeleid
o Procedure grondwetswijziging ▪ Beleid zorgverstrekkingen
▪ Verklaring tot herziening grondwet → kamer, ▪ Beleid verstrekkingen GGZ
senaat en koning= preconstituante ▪ Gezondheidszorgberoepen
▪ Ontbinding parlement + verkiezingen kamer o Bijstand aan personen
binnen 40 dagen ▪ Gezinsbijslagen
▪ Nieuw verkozen parlement + koning (= ▪ Jeugdbescherming (uitzondering:
constituante) gaan over tot herziening organisatie, territoriale
Staatsstructuur
• Deelstaten niveau bevoegdheid en rechtsleging,
o Vlaams Parlement, Waalse Gewestparlement, Franse burgerrechtelijke regels
Gemeenschapsparlement, Duitstalige minderjarige en familie)
Gemeenschapsparlement, Brussels Hoofdstedelijk Parlement
o Decreten: rechtsnormen die uitgaan van deelstaten
o Ordonnanties: decreten van Brussels Hoofdstedelijk
parlement
o Totstandkoming:
▪ Monocameraal en bekrachtigd door regering van
deelstaat
Uitvoerende macht
• Federaal niveau Rechtstaten:
o Koning = regering = eerste minister, ministers en = gezagdragers zijn zelf gebonden aan rechtsregels
staatsecretarissen ➔ Grondrechten
o Geeft beleid vorm via koninklijke (KB) of ministeriële (MB) ➔ Scheiding der machten
besluiten
o Mogen wet niet wijzigen, uitzondering = volmachtsbesluiten =
parlement geeft regering volmacht om wetgevend op te treden
• Deelstaten niveau
o Gemeenschaps- en gewestregeringen
o Regeringsbesluiten en ministeriële besluiten
,Internationale verdragsbepalingen:
• Zonder directe werking
o Enkel voor staten die ze hebben afgesloten
o Rechtsonderhorige kan deze niet inroepen
• Met directe werking grondwet
o Rechtstreeks uitwerking in interne/nationale
Rechtspraak (rechterlijke macht)
rechtsorde internationale
• Hogere rechtscolleges → arresten
o Rechtsonderhorige kan deze inroepen normen • Lagere rechtscolleges → vonnissen
o Voorrang op nationale regel wetegevende
• Administratieve rechtscolleges
Vanaf wanneer direct? normen (parlement) Hoe een bron?
• Bedoeling om subjectieve rechten toe te kennen of • Rechter doet uitspraak over rechtszaak
uitvoerdende normen
verplichtingen op te leggen aan rechtsonderhorigen (regeringen) o.b.v. rechtsregels → interpretatie
• Voldoende volledig en nauwkeurig omschreven
normen van gedecentraliseerde • Interpretatie ≠ bindend, wel “gezag”
besturen o Vaste rechtspraak
o Hogere rechtscolleges (bv:
Hof van Cassatie
Wet (in materiële zin)
= rechtsregel uitgevaardigd door bevoegde overheid
• Nationaal
o Federaal (wetgevend, uitvoerend)
Bronnen van
o Deelstaten (wetgevend, uitvoerend)
het recht
o Gedecentraliseerde besturen
(provincies en gemeente)
• Internationaal
o Internationale verdragen (tussen Soft law
staten, tussen staat en = juridisch niet-bindende regels uitgaande van
internationale organisatie) bepaalde instellingen, organisaties
o Supranationale wetgeving (EU) ➔ Kunnen wel juridisch relevant zijn
Supranationale wetgeving: Tegenstrijdigheden:
• Verordeningen: Wet/decreet grondwet:
rechtstreeks • Rechtstreeks aanvechten: nietigverklaring door Grondwettelijk
verbindend, geen hof
tussenkomst nationale o Beroep: binnen 6 maand
overheid nodig o Schending grondrechten of bevoegdheid
• Richtlijnen: verdelende regels
tussenkomst nationale • Onrechtstreeks: buiten toepassing laten in rechtszaak na
overheid vereist voor prejudiciële vraag
Overzicht:
uitwerking in interne Uitvoerende norm hogere norm
1. Wet (in materiële zin)
rechtsorde • Rechtstreeks: nietigverklaring Raad van State (binnen 60
dagen) 2. Algemene rechtsbeginselen
• Onrechtstreeks: buiten toepassing laten in rechtszaak 3. Rechtspraak
(beslissing rechter) = exceptie van onwettigheid 4. Gewoonte
5. ‘Pseudowetgeving’
6. Paralegale normen (soft law)
7. Rechtsleer
8. Billijkheid
, aanhangig maken inleidingszitting conclusies rechtsdag uitspraak
Procedure burgerlijke zaken (standaard)
1) aanhangig maken
• Dagvaarding: eiser roept verweerder op om voor de rechter te
Organisatie van hoven en rechtbanken verschijnen
• Rechterlijke macht: hoven + rechtbanken o Voorwerp, motivering, betekend door
gerechtsdeurwaarder, min. 8 dagen voor zitting
• Administratieve rechtscolleges
• Verzoekschrift: eiser legt neer op griffie → griffie roept partijen op
• Zie piramide voor structuur
Principes werking rechterlijke macht: (gerechtsbrief)
Bevoegdheden:
• Openbaarheid rechtszittingen • Vrijwillige verschijning
• Territoriaal = over welk grondgebied
o Kantons (gemeente): per kanton 1 vrederechter • Uitspraak gemotiveerd • Inschrijving op algemene rol
o Arrondissement: rechtbank eerste aanleg, politierechtbank (12) • Rechter onpartijdig en onafhankelijk 2) inleidingszitting
o Provincies: hof van assisen (anders wraken) • Onmiddellijk behandeling + uitspraak korte termijn
o Ressort hof van beroep: hoven van beroep, arbeidshoven, • Uitspraak redelijk termijn • Zaak uitstellen (datum, onbepaalde duur)
arbeidsrechtbanken, ondernemingsrechtbanken (5) • Recht op tegenspraak • Kalender vastleggen met conclusietermijnen en een rechtsdag
o Nationaal: Hof van Cassatie 3) conclusies
• Materieel: welk soort zaken • Conclusies en bewijsstukken uitwisselen en neerleggen op griffie
o Vrederechter: (antwoordconclusie en syntheseconclusie)
▪ Alle vorderingen ≤ 5000€ 4) rechtsdag
▪ Ongeacht bedrag • Terechtzitting: pleiten + sluiting debat en beraad rechter
o Politierechtbank (burgerlijk): • Openbaar
▪ Vorderingen vergoeding schade verkeersongeval of 5) uitspraak
treinongeval Gerechtelijke • Vonnis (eind of tussen) of arrest binnen maand na sluiting debat
o Rechtbank eerste aanleg: • Openbaar
▪ Burgerlijke:
organisatie • Motiveringsplicht
• Vorderingen > 5000€ • Rekening houdend met ontvankelijkheid en gegrondheid
• Ongeacht bedrag • Gezag van gewijsde (bindend) en kracht van gewijsde (geen beroep
• Hoger beroep vrederechter of meer mogelijk)
politierechtbank 6) uitvoering
▪ Familie- en jeugdrechtbank • Vrijwillig of gedwongen (betekening gerechtsdeurwaarder → bevel
• Familierechtbank: familiekamers + → beslag goederen → openbare verkoop goederen)
Actoren van justitie:
kamers voor minnelijke beschikking 7) rechtsmiddelen
• Magistratuur:
• Jeugdrechtbank: jeugdkamers • Hoger beroep:
o Zittende: rechts
▪ Correctionele rechtbank o Tegen vonnis eerste aanleg (binnen 1 maand na
en (<) raadsheren
▪ Strafuitvoeringsrechtbank betekening)
o Staand: openbaar
o Ondernemingsrechtsbank: o Zaak opnieuw behandeld door hogere rechter
ministerie (parket)
▪ ondernemingen, ongeacht bedrag o Hervorming of bevestiging van vonnis
Strafzaken:
o Arbeidsrechtbank: o Niet vatbaar voor hoger beroep: vorderingen ≤ 2500€
opsporing,
▪ Arbeids- en sociaalrechtelijke geschillen (Rb 1° A + ond. Rb), vorderingen > 2000€
vervolging,
▪ Collectieve schuldenregeling (vrederechter, pol. Rb)
uitvoering straf
o Hof van beroep: • Verzet:
Burgerlijke zaken:
▪ Beroep tegen beslissing rechtbank eerste aanleg of o Tegen vonnis of arrest bij verstek (partij niet komen
(algemeen)
ondernemingsrechtbank opdagen)
belang
o Arbeidshof: o Binnen 1 maand na betekening
▪ Beroep tegen arbeidsrechtbank • Advocatuur
o Zelfde rechter
Hof van Cassatie • Gerechtsdeurwaarders
o • Cassatieberoep
▪ Eenvormigheid interpretatie wet • Griffiers en griffiepersoneel o Tegen vonnis of arrest in laatste aanleg
▪ Uitspraak over voorzieningen in cassatie tegen • Justitiehuizen o Binnen 3 maand na betekening
beslissing laatste aanleg • Notaris o Geen derde aanleg: gaan gegrondheid en
• Arrest hof van beroep of arbeidshof ontvankelijkheid van uitspraak na
• Vonnis rechtbank eerste aanleg, in ▪ Ongegrond: verwerping cassatieberoep
graad van beroep ▪ Gegrond: vernietiging bestreden
• Vonnis in eerste en laatste aanleg beslissing + verwijzing
,
, Statuut minderjarige
= -18 jaar
• Handelingsonbekwaamheid = rechten niet
zelfstandig uitoefenen
• Gezag = zorg dragen voor persoon en
goederen
➔ Personen die gezag uitoefenen =
vertegenwoordigers rechten
Ontvoogd voor 18 jaar wanneer huwelijk
Uitzonderlijke handelingsbekwaamheid
Handelingsonbekwaamheid berust op vermoeden wilsonbekwaamheid (
realiteit)
➔ Groeiproces minderjarige: voor 18j al wilsbekwaam → in
toenemende mate mogelijk om zelf en zelfstandig uit te oefenen Begrip en situering
(grondrechten, persoonlijkheidsrechten) Handelings(on)bekwaamheid = juridische
Niet-leeftijdsgebonden handelingsbekwaamheid bekwaamheid? Mogen
• Specifieke uitzonderingen: Wils(on)bekwaamheid = feitelijke bekwaamheid? Kunnen Volledige handelingsonbekwaamheid
o Vb: spaarrekening, patiëntenrechten zelfstandig = minderjarige mag niet zelf aan het rechtsverkeer deelnemen (materieelrechtelijke
uitoefenen (gradaties), rechten minderjarige in Minderjarige = handelingsonbekwaam = mag rechten en handelingen en proceshandeling)
jeugdhulp plichten niet zelf en zelfstandig uitoefenen • Vertegenwoordigd door wettelijke vertegenwoordiger = persoon die het gezag
• Algemene uitzonderingen: • In beginsel algemeen: materieelrechtelijke uitoefent (in belang van minderjarige)
o Handelingen uit het dagelijks leven (aanname: rechtshandelingen en proceshandelingen o Ouders (beide of 1)
stilzwijgend mandaat vertegenwoordiger) (uitzonderingen mogelijk) o Voogd
Aanspraak zelfstandige uitoefening bepaalde o Als belangentegenstelling kind – ouders → voogd ad hoc
o • In beginsel volledig: enkel optreden via
persoonlijkheids- en grondrechten ➔ Geen machtiging nodig om te vertegenwoordigen
vertegenwoordiger (uitzonderingen
Leeftijdsgebonden handelingsbekwaamheid • In beginsel geen bijzondere formaliteiten voor rechtshandelingen
mogelijk)
• Vb: 12j optreden voor de jeugdrechtbank in procedures van vertegenwoordigers
jeugdbeschermingsmaatregelen o Uitzondering: belangrijke handelingen, voorafgaande machtiging
vrederechter nodig (anders nietig)
• Vb: 13j toestemming tot verwerking persoonsgegevens
(informatiemaatschappij) • Minderjarige stelt handeling waarvoor niet bekwaam
o Minderjarige = zonder onderscheidingsvermogen → altijd nietig
o Minderjarige = met onderscheidingsvermogen
Handelings- ▪ Handeling kan gesteld worden door
onbekwaamheid vertegenwoordiger zonder formaliteiten → enkel
nietig als bewezen nadeel
▪ Handeling kan gesteld worden door
vertegenwoordiger met formaliteiten → altijd
nietig
o Nietigheid enkel in voordeel van minderjarige
o Specifiek: contracten
Beperkte handelingsonbekwaamheid ▪ Vordering tot nietigverklaring verjaart na 5j
= minderjarige mag zelf maar niet zelfstandig optreden ▪ Verjaring loopt niet tijdens minderjarigheid
Bijstand ▪ Uiterste verjaringstermijn = 20 jaar
= minderjarige treedt zelf op, maar heeft bijstand nodig van personen die gezag uitoefenen, samen met ▪ Exceptie van nietigheid verjaart niet
hem optreden, vb: ▪ Nietigverklaring = teniet doen met terugwerkende
kracht → aanleiding tot restitutie (minderjarige
• Aangifte overbrenging hoofdverblijfplaats
enkel als voordeel gehaald uit prestaties op grond
• Geslacht op geboorteakte stemt niet overeen met genderidentiteit
van het nietige contract
• Voornaamsverandering omdat geslacht op geboorteakte niet overeenkomt met
genderidentiteit
Instemming
= minderjarige treedt zelf en alleen op, maar heeft instemming nodig van personen die gezag
uitoefenen, vb:
• Aangaan huwelijk
• Sluiting of beëindiging arbeidsovereenkomst
• Opvraging meer dan 125€/maand
Verzet
= minderjarige treedt zelf en alleen op, maar personen die gezag uitoefenen kunnen verzet aantekenen,
vb:
• Ontvangen loon
• Opvraging meer dan 125€/maand
1) Traditioneel
Begrip: • Publiekrecht:
= geheel van bindende regels o Verhouding burger - overheid
➔ gedrag opleggen o Verhouding overheden onderling
➔ gedrag verbieden ➔ Maatschappelijk belang
➔ handelingen toelaten • Privaatrecht:
door de overheid, gesanctioneerd o Verhouding burgers onderling
➔ Private belangen
2) Nationaal recht
3) Internationaal recht
• Volkenrecht: staten onderling en
Begrip recht
internationale organisaties
en indeling • Supranationaal recht (bv: Europese Unie)
Basisbegrippen:
• Objectief recht: geheel van rechtsregels
• Subjectief recht: recht van rechtssubject om
een juridische verplichting af te dwingen van
een derde
• Aanvullend recht: rechtsregel geldt voor
zover de partijen er niet van afgeweken zijn
(model, niet bindend)
• Dwingend recht: rechtsregel waarvan niet
afgeweken mag worden (bescherming)
,Scheiding der machten:
Wetgevende macht
• Federaal niveau:
o Kamer van Volksvertegenwoordigers + Senaat (= federaal
parlement) + Koning (= regering)
Federale staatsvorm
o Procedure totstandkoming wet:
= gezag verdeeld tussen centraal gezag en deelstaten
▪ Koning dient rechtsontwerp in bij parlement
• Centraal gezag = federale overheid
▪ 3 opties:
• Monocameraal (standaard): • Deelstaten
wetsvoorstel en -ontwerp ingediend o Gemeenschappen: Frans, Vlaams, Duits
bij Kamer en alleen in kamer gestemd o Gewesten: Vlaams, Waals, Brussels
hoofdstedelijk gewest
• Verplicht bicameraal: behandeling en
Bevoegdheden deelstaten:
goedkeuring in kamer en senaat
• Optioneel bicameraal: na goedkeuring • Materiële bevoegdheid: bepaalde aangelegenheden
in kamer, kan senaat evocatierecht • Territoriale bevoegdheid: bepaald territorium
gebruiken (senaat heeft eindwoord) ➔ Rechtsregel hebben zelfde rechtskracht als federale
▪ Bekrachtiging en afkondiging Koning Bevoegdheden gemeenschappen:
▪ Bekendmaking in Belgisch Staatsblad • Persoonsgebonden aangelegenheden
▪ Inwerkingtreding o Gezondheidsbeleid
o Procedure grondwetswijziging ▪ Beleid zorgverstrekkingen
▪ Verklaring tot herziening grondwet → kamer, ▪ Beleid verstrekkingen GGZ
senaat en koning= preconstituante ▪ Gezondheidszorgberoepen
▪ Ontbinding parlement + verkiezingen kamer o Bijstand aan personen
binnen 40 dagen ▪ Gezinsbijslagen
▪ Nieuw verkozen parlement + koning (= ▪ Jeugdbescherming (uitzondering:
constituante) gaan over tot herziening organisatie, territoriale
Staatsstructuur
• Deelstaten niveau bevoegdheid en rechtsleging,
o Vlaams Parlement, Waalse Gewestparlement, Franse burgerrechtelijke regels
Gemeenschapsparlement, Duitstalige minderjarige en familie)
Gemeenschapsparlement, Brussels Hoofdstedelijk Parlement
o Decreten: rechtsnormen die uitgaan van deelstaten
o Ordonnanties: decreten van Brussels Hoofdstedelijk
parlement
o Totstandkoming:
▪ Monocameraal en bekrachtigd door regering van
deelstaat
Uitvoerende macht
• Federaal niveau Rechtstaten:
o Koning = regering = eerste minister, ministers en = gezagdragers zijn zelf gebonden aan rechtsregels
staatsecretarissen ➔ Grondrechten
o Geeft beleid vorm via koninklijke (KB) of ministeriële (MB) ➔ Scheiding der machten
besluiten
o Mogen wet niet wijzigen, uitzondering = volmachtsbesluiten =
parlement geeft regering volmacht om wetgevend op te treden
• Deelstaten niveau
o Gemeenschaps- en gewestregeringen
o Regeringsbesluiten en ministeriële besluiten
,Internationale verdragsbepalingen:
• Zonder directe werking
o Enkel voor staten die ze hebben afgesloten
o Rechtsonderhorige kan deze niet inroepen
• Met directe werking grondwet
o Rechtstreeks uitwerking in interne/nationale
Rechtspraak (rechterlijke macht)
rechtsorde internationale
• Hogere rechtscolleges → arresten
o Rechtsonderhorige kan deze inroepen normen • Lagere rechtscolleges → vonnissen
o Voorrang op nationale regel wetegevende
• Administratieve rechtscolleges
Vanaf wanneer direct? normen (parlement) Hoe een bron?
• Bedoeling om subjectieve rechten toe te kennen of • Rechter doet uitspraak over rechtszaak
uitvoerdende normen
verplichtingen op te leggen aan rechtsonderhorigen (regeringen) o.b.v. rechtsregels → interpretatie
• Voldoende volledig en nauwkeurig omschreven
normen van gedecentraliseerde • Interpretatie ≠ bindend, wel “gezag”
besturen o Vaste rechtspraak
o Hogere rechtscolleges (bv:
Hof van Cassatie
Wet (in materiële zin)
= rechtsregel uitgevaardigd door bevoegde overheid
• Nationaal
o Federaal (wetgevend, uitvoerend)
Bronnen van
o Deelstaten (wetgevend, uitvoerend)
het recht
o Gedecentraliseerde besturen
(provincies en gemeente)
• Internationaal
o Internationale verdragen (tussen Soft law
staten, tussen staat en = juridisch niet-bindende regels uitgaande van
internationale organisatie) bepaalde instellingen, organisaties
o Supranationale wetgeving (EU) ➔ Kunnen wel juridisch relevant zijn
Supranationale wetgeving: Tegenstrijdigheden:
• Verordeningen: Wet/decreet grondwet:
rechtstreeks • Rechtstreeks aanvechten: nietigverklaring door Grondwettelijk
verbindend, geen hof
tussenkomst nationale o Beroep: binnen 6 maand
overheid nodig o Schending grondrechten of bevoegdheid
• Richtlijnen: verdelende regels
tussenkomst nationale • Onrechtstreeks: buiten toepassing laten in rechtszaak na
overheid vereist voor prejudiciële vraag
Overzicht:
uitwerking in interne Uitvoerende norm hogere norm
1. Wet (in materiële zin)
rechtsorde • Rechtstreeks: nietigverklaring Raad van State (binnen 60
dagen) 2. Algemene rechtsbeginselen
• Onrechtstreeks: buiten toepassing laten in rechtszaak 3. Rechtspraak
(beslissing rechter) = exceptie van onwettigheid 4. Gewoonte
5. ‘Pseudowetgeving’
6. Paralegale normen (soft law)
7. Rechtsleer
8. Billijkheid
, aanhangig maken inleidingszitting conclusies rechtsdag uitspraak
Procedure burgerlijke zaken (standaard)
1) aanhangig maken
• Dagvaarding: eiser roept verweerder op om voor de rechter te
Organisatie van hoven en rechtbanken verschijnen
• Rechterlijke macht: hoven + rechtbanken o Voorwerp, motivering, betekend door
gerechtsdeurwaarder, min. 8 dagen voor zitting
• Administratieve rechtscolleges
• Verzoekschrift: eiser legt neer op griffie → griffie roept partijen op
• Zie piramide voor structuur
Principes werking rechterlijke macht: (gerechtsbrief)
Bevoegdheden:
• Openbaarheid rechtszittingen • Vrijwillige verschijning
• Territoriaal = over welk grondgebied
o Kantons (gemeente): per kanton 1 vrederechter • Uitspraak gemotiveerd • Inschrijving op algemene rol
o Arrondissement: rechtbank eerste aanleg, politierechtbank (12) • Rechter onpartijdig en onafhankelijk 2) inleidingszitting
o Provincies: hof van assisen (anders wraken) • Onmiddellijk behandeling + uitspraak korte termijn
o Ressort hof van beroep: hoven van beroep, arbeidshoven, • Uitspraak redelijk termijn • Zaak uitstellen (datum, onbepaalde duur)
arbeidsrechtbanken, ondernemingsrechtbanken (5) • Recht op tegenspraak • Kalender vastleggen met conclusietermijnen en een rechtsdag
o Nationaal: Hof van Cassatie 3) conclusies
• Materieel: welk soort zaken • Conclusies en bewijsstukken uitwisselen en neerleggen op griffie
o Vrederechter: (antwoordconclusie en syntheseconclusie)
▪ Alle vorderingen ≤ 5000€ 4) rechtsdag
▪ Ongeacht bedrag • Terechtzitting: pleiten + sluiting debat en beraad rechter
o Politierechtbank (burgerlijk): • Openbaar
▪ Vorderingen vergoeding schade verkeersongeval of 5) uitspraak
treinongeval Gerechtelijke • Vonnis (eind of tussen) of arrest binnen maand na sluiting debat
o Rechtbank eerste aanleg: • Openbaar
▪ Burgerlijke:
organisatie • Motiveringsplicht
• Vorderingen > 5000€ • Rekening houdend met ontvankelijkheid en gegrondheid
• Ongeacht bedrag • Gezag van gewijsde (bindend) en kracht van gewijsde (geen beroep
• Hoger beroep vrederechter of meer mogelijk)
politierechtbank 6) uitvoering
▪ Familie- en jeugdrechtbank • Vrijwillig of gedwongen (betekening gerechtsdeurwaarder → bevel
• Familierechtbank: familiekamers + → beslag goederen → openbare verkoop goederen)
Actoren van justitie:
kamers voor minnelijke beschikking 7) rechtsmiddelen
• Magistratuur:
• Jeugdrechtbank: jeugdkamers • Hoger beroep:
o Zittende: rechts
▪ Correctionele rechtbank o Tegen vonnis eerste aanleg (binnen 1 maand na
en (<) raadsheren
▪ Strafuitvoeringsrechtbank betekening)
o Staand: openbaar
o Ondernemingsrechtsbank: o Zaak opnieuw behandeld door hogere rechter
ministerie (parket)
▪ ondernemingen, ongeacht bedrag o Hervorming of bevestiging van vonnis
Strafzaken:
o Arbeidsrechtbank: o Niet vatbaar voor hoger beroep: vorderingen ≤ 2500€
opsporing,
▪ Arbeids- en sociaalrechtelijke geschillen (Rb 1° A + ond. Rb), vorderingen > 2000€
vervolging,
▪ Collectieve schuldenregeling (vrederechter, pol. Rb)
uitvoering straf
o Hof van beroep: • Verzet:
Burgerlijke zaken:
▪ Beroep tegen beslissing rechtbank eerste aanleg of o Tegen vonnis of arrest bij verstek (partij niet komen
(algemeen)
ondernemingsrechtbank opdagen)
belang
o Arbeidshof: o Binnen 1 maand na betekening
▪ Beroep tegen arbeidsrechtbank • Advocatuur
o Zelfde rechter
Hof van Cassatie • Gerechtsdeurwaarders
o • Cassatieberoep
▪ Eenvormigheid interpretatie wet • Griffiers en griffiepersoneel o Tegen vonnis of arrest in laatste aanleg
▪ Uitspraak over voorzieningen in cassatie tegen • Justitiehuizen o Binnen 3 maand na betekening
beslissing laatste aanleg • Notaris o Geen derde aanleg: gaan gegrondheid en
• Arrest hof van beroep of arbeidshof ontvankelijkheid van uitspraak na
• Vonnis rechtbank eerste aanleg, in ▪ Ongegrond: verwerping cassatieberoep
graad van beroep ▪ Gegrond: vernietiging bestreden
• Vonnis in eerste en laatste aanleg beslissing + verwijzing
,
, Statuut minderjarige
= -18 jaar
• Handelingsonbekwaamheid = rechten niet
zelfstandig uitoefenen
• Gezag = zorg dragen voor persoon en
goederen
➔ Personen die gezag uitoefenen =
vertegenwoordigers rechten
Ontvoogd voor 18 jaar wanneer huwelijk
Uitzonderlijke handelingsbekwaamheid
Handelingsonbekwaamheid berust op vermoeden wilsonbekwaamheid (
realiteit)
➔ Groeiproces minderjarige: voor 18j al wilsbekwaam → in
toenemende mate mogelijk om zelf en zelfstandig uit te oefenen Begrip en situering
(grondrechten, persoonlijkheidsrechten) Handelings(on)bekwaamheid = juridische
Niet-leeftijdsgebonden handelingsbekwaamheid bekwaamheid? Mogen
• Specifieke uitzonderingen: Wils(on)bekwaamheid = feitelijke bekwaamheid? Kunnen Volledige handelingsonbekwaamheid
o Vb: spaarrekening, patiëntenrechten zelfstandig = minderjarige mag niet zelf aan het rechtsverkeer deelnemen (materieelrechtelijke
uitoefenen (gradaties), rechten minderjarige in Minderjarige = handelingsonbekwaam = mag rechten en handelingen en proceshandeling)
jeugdhulp plichten niet zelf en zelfstandig uitoefenen • Vertegenwoordigd door wettelijke vertegenwoordiger = persoon die het gezag
• Algemene uitzonderingen: • In beginsel algemeen: materieelrechtelijke uitoefent (in belang van minderjarige)
o Handelingen uit het dagelijks leven (aanname: rechtshandelingen en proceshandelingen o Ouders (beide of 1)
stilzwijgend mandaat vertegenwoordiger) (uitzonderingen mogelijk) o Voogd
Aanspraak zelfstandige uitoefening bepaalde o Als belangentegenstelling kind – ouders → voogd ad hoc
o • In beginsel volledig: enkel optreden via
persoonlijkheids- en grondrechten ➔ Geen machtiging nodig om te vertegenwoordigen
vertegenwoordiger (uitzonderingen
Leeftijdsgebonden handelingsbekwaamheid • In beginsel geen bijzondere formaliteiten voor rechtshandelingen
mogelijk)
• Vb: 12j optreden voor de jeugdrechtbank in procedures van vertegenwoordigers
jeugdbeschermingsmaatregelen o Uitzondering: belangrijke handelingen, voorafgaande machtiging
vrederechter nodig (anders nietig)
• Vb: 13j toestemming tot verwerking persoonsgegevens
(informatiemaatschappij) • Minderjarige stelt handeling waarvoor niet bekwaam
o Minderjarige = zonder onderscheidingsvermogen → altijd nietig
o Minderjarige = met onderscheidingsvermogen
Handelings- ▪ Handeling kan gesteld worden door
onbekwaamheid vertegenwoordiger zonder formaliteiten → enkel
nietig als bewezen nadeel
▪ Handeling kan gesteld worden door
vertegenwoordiger met formaliteiten → altijd
nietig
o Nietigheid enkel in voordeel van minderjarige
o Specifiek: contracten
Beperkte handelingsonbekwaamheid ▪ Vordering tot nietigverklaring verjaart na 5j
= minderjarige mag zelf maar niet zelfstandig optreden ▪ Verjaring loopt niet tijdens minderjarigheid
Bijstand ▪ Uiterste verjaringstermijn = 20 jaar
= minderjarige treedt zelf op, maar heeft bijstand nodig van personen die gezag uitoefenen, samen met ▪ Exceptie van nietigheid verjaart niet
hem optreden, vb: ▪ Nietigverklaring = teniet doen met terugwerkende
kracht → aanleiding tot restitutie (minderjarige
• Aangifte overbrenging hoofdverblijfplaats
enkel als voordeel gehaald uit prestaties op grond
• Geslacht op geboorteakte stemt niet overeen met genderidentiteit
van het nietige contract
• Voornaamsverandering omdat geslacht op geboorteakte niet overeenkomt met
genderidentiteit
Instemming
= minderjarige treedt zelf en alleen op, maar heeft instemming nodig van personen die gezag
uitoefenen, vb:
• Aangaan huwelijk
• Sluiting of beëindiging arbeidsovereenkomst
• Opvraging meer dan 125€/maand
Verzet
= minderjarige treedt zelf en alleen op, maar personen die gezag uitoefenen kunnen verzet aantekenen,
vb:
• Ontvangen loon
• Opvraging meer dan 125€/maand
