benoemen wat eigen kracht, eigen regie, zelfredzaamheid en zelfmanagement inhouden volgens
ouderen en volgens de literatuur. [3]
o Eigen kracht: zelf kunnen;
o Eigen regie: zelf bepalen;
o Zelfredzaamheid: heeft betrekking op het zelfstandig kunnen uitvoeren van activiteiten van
het dagelijks leven (ADL);
o Zelfmanagement: Gaat om de inspanningen, ook wel aanpassingstaken of adaptieve
opgaven genoemd, die patiënten moeten verrichten om alle gevolgen van een aandoening
het hoofd te bieden, dus lichamelijke, psychische en sociale consequenties. Het doel van
zelfmanagement is een optimale kwaliteit van het leven te bieden het leven boven de
ziekte uittillen.
in een casus benoemen welke mogelijkheden er zijn voor de eigen regie voering / zelfmanagement
van ouderen. [3]
Zelfmanagement is een vermogen waar mensen vooral behoefte aan hebben wanneer hun
gezondheidssituatie verandert en om aanpassing vraagt. Zelfmanagement komt van pas wanneer je
niet meer “op de automatische piloot” je eigen leven regelt zoals altijd.
De cliënt heeft de volgende competenties zelf heeft in relatie tot zelfmanagement
Competenties:
1. Ziekte specifieke kennis en vaardigheden;
2. Vertrouwen in eigen kunnen;
3. Vermogen tot zelfontplooiing.
Ondersteuning van zelfmanagement en zelfredzaamheid plaatsen binnen het verpleegkundig
methodisch proces [3,4]
Competenties die de verpleegkundige nodig heeft:
1. Kennisoverdracht;
2. Coachingsvaardigheden;
3. Wegwijzen in voorzieningen.
Zelfmanagementondersteuning kan alleen plaatsvinden als er een goede zorgrelatie tussen
zorgverlener en zorgvrager bestaat. Respect voor de autonomie van de zorgvrager en wederzijds
vertrouwen zijn kernbegrippen. Een goede basishouding van de zorgverlener is van wezenlijk belang.
Hier gaan we eerst op in. Daarna beschrijven we de specifieke competenties voor
zelfmanagementondersteuning aan de hand van het 5A-model. Dit model beschrijft het proces van
zelfmanagementondersteuning in opeenvolgende vijf stappen. Bij elke stap benoemen we specifieke
interventies of methodieken die de zorgverlener kan gebruiken en bespreken we de valkuilen.
Het 5A-model (Glasgow e.a., 2003) geeft weer hoe het proces van
zelfmanagementondersteuning eruitziet. Het is een cyclisch proces:
dit betekent dat het model steeds opnieuw doorlopen worden. Ook
kun je een stap terugzetten.
Het 5A-model omvat vijf werkwoorden die met een A beginnen. Het
is een actief proces waarbij het contact tussen zorgverlener en
zorgvrager niet face-to-face hoeft te zijn; dit kan ook via eHealth. De
vijf stappen zijn:
1
, 1. Achterhalen: verkennen van de situatie, wensen en behoeften van de zorgvrager
2. Adviseren: advies geven op maat, naar behoefte en op verzoek van de zorgvrager (dus niet
ongevraagd of met algemene voorlichting)
3. Afspreken: als de zorgvrager voldoende geïnformeerd is, kunnen de zorgverlener en
zorgvrager samen doelen stellen
4. Assisteren: de zorgverlener verkent met de zorgvrager welke instructie of bijstand nodig is
om de doelen te bereiken en wie daarbij kan helpen
5. Arrangeren: er worden afspraken met de zorgvrager gemaakt over het vervolg van de zorg.
Soms draagt de zorgverlener bepaalde taken over aan een andere hulpverlener. Als er
opnieuw contact met de zorgvrager is, begint het proces opnieuw. Arrangeren gaat zo weer
over in achterhalen: hoe is het gegaan met de afspraken/ doelen en zijn er nieuwe
behoeften.
Ondersteuning van zelfmanagement en zelfredzaamheid relateren aan de CanMeds-rollen [3,4]
o Zorgverlener;
o Communicator.
Benoemen wat het belang is van het sociale netwerk in relatie tot vitaal ouder worden
Sociale relaties vormen een belangrijke hulpbron in het dagelijks leven.
Belang van het sociale netwerk:
- Praktische, sociale of emotionele steun;
- Meer plezier;
- Meer zelfredzaamheid;
- Groter gevoel van eigenwaarde.
Betekenisvolle, ondersteunende relaties zijn belangrijke hulpbronnen voor het persoonlijke en
maatschappelijke functioneren en dragen bij aan de gezondheid en het individuele welbevinden. Het
belang van het sociale netwerk is dan ook dat de oudere met behulp van het netwerk vitaal ouder
wordt.
“Niet het ziektebeeld, maar het gebrek aan familie, vrienden, geld of vaardigheden zijn het verschil
tussen lang zelfstandig en zelfredzaam zijn of snel hulpbehoevend worden.” (ANBO, 2018)
Welke vaardigheden de inzet van het eigen sociaal netwerk van de ouder wordende vraagt
De manier waarop een oudere handelt binnen zijn sociaal netwerk zegt veel over zijn sociale
competenties en hoe deze zich gevormd hebben gedurende het leven.
De ontwikkeling van sociale competenties gaat gedurende de hele levenscyclus door, via interacties
in uiteenlopende sociale kringen, zoals de buurt, de school het werk en de vriendenkring. Ook op
latere leeftijd kunnen mensen nog nieuwe sociale competenties leren, al geldt dit niet voor iedereen
in dezelfde mate. Naarmate iemand meer betrokken is in sociale verbanden zullen zijn competenties
adequater zijn en betekenisvolle relaties mogelijk maken. Bij mensen die weinig interacties met
andere hebben, zijn de competenties daarentegen minder ontwikkeld en ook minder adequaat.
Mensen die beschermende en gelukkige jeugd hebben gehad en daardoor goede persoonlijke
competenties konden ontwikkelen, slagen er in hun latere leven beter in om een netwerk op te
bouwen dat ondersteunend is en zo nodig adequate steun kan bieden. Degenen die opgroeien in een
situatie waarin weinig mogelijkheden zijn om goede persoonlijke competenties te ontwikkelen, zijn
vaak ook in hun volwassen leven in het nadeel.
De sociale steun die iemand kan verwachten, hangt nauw samen met de sociale competenties
waarover hij beschikt. Die bepalen in welke mate iemand in staat is om sociale steun in het eigen
netwerk te mobiliseren of professionele begeleiding en ondersteuning in te roepen. Sociale
2
ouderen en volgens de literatuur. [3]
o Eigen kracht: zelf kunnen;
o Eigen regie: zelf bepalen;
o Zelfredzaamheid: heeft betrekking op het zelfstandig kunnen uitvoeren van activiteiten van
het dagelijks leven (ADL);
o Zelfmanagement: Gaat om de inspanningen, ook wel aanpassingstaken of adaptieve
opgaven genoemd, die patiënten moeten verrichten om alle gevolgen van een aandoening
het hoofd te bieden, dus lichamelijke, psychische en sociale consequenties. Het doel van
zelfmanagement is een optimale kwaliteit van het leven te bieden het leven boven de
ziekte uittillen.
in een casus benoemen welke mogelijkheden er zijn voor de eigen regie voering / zelfmanagement
van ouderen. [3]
Zelfmanagement is een vermogen waar mensen vooral behoefte aan hebben wanneer hun
gezondheidssituatie verandert en om aanpassing vraagt. Zelfmanagement komt van pas wanneer je
niet meer “op de automatische piloot” je eigen leven regelt zoals altijd.
De cliënt heeft de volgende competenties zelf heeft in relatie tot zelfmanagement
Competenties:
1. Ziekte specifieke kennis en vaardigheden;
2. Vertrouwen in eigen kunnen;
3. Vermogen tot zelfontplooiing.
Ondersteuning van zelfmanagement en zelfredzaamheid plaatsen binnen het verpleegkundig
methodisch proces [3,4]
Competenties die de verpleegkundige nodig heeft:
1. Kennisoverdracht;
2. Coachingsvaardigheden;
3. Wegwijzen in voorzieningen.
Zelfmanagementondersteuning kan alleen plaatsvinden als er een goede zorgrelatie tussen
zorgverlener en zorgvrager bestaat. Respect voor de autonomie van de zorgvrager en wederzijds
vertrouwen zijn kernbegrippen. Een goede basishouding van de zorgverlener is van wezenlijk belang.
Hier gaan we eerst op in. Daarna beschrijven we de specifieke competenties voor
zelfmanagementondersteuning aan de hand van het 5A-model. Dit model beschrijft het proces van
zelfmanagementondersteuning in opeenvolgende vijf stappen. Bij elke stap benoemen we specifieke
interventies of methodieken die de zorgverlener kan gebruiken en bespreken we de valkuilen.
Het 5A-model (Glasgow e.a., 2003) geeft weer hoe het proces van
zelfmanagementondersteuning eruitziet. Het is een cyclisch proces:
dit betekent dat het model steeds opnieuw doorlopen worden. Ook
kun je een stap terugzetten.
Het 5A-model omvat vijf werkwoorden die met een A beginnen. Het
is een actief proces waarbij het contact tussen zorgverlener en
zorgvrager niet face-to-face hoeft te zijn; dit kan ook via eHealth. De
vijf stappen zijn:
1
, 1. Achterhalen: verkennen van de situatie, wensen en behoeften van de zorgvrager
2. Adviseren: advies geven op maat, naar behoefte en op verzoek van de zorgvrager (dus niet
ongevraagd of met algemene voorlichting)
3. Afspreken: als de zorgvrager voldoende geïnformeerd is, kunnen de zorgverlener en
zorgvrager samen doelen stellen
4. Assisteren: de zorgverlener verkent met de zorgvrager welke instructie of bijstand nodig is
om de doelen te bereiken en wie daarbij kan helpen
5. Arrangeren: er worden afspraken met de zorgvrager gemaakt over het vervolg van de zorg.
Soms draagt de zorgverlener bepaalde taken over aan een andere hulpverlener. Als er
opnieuw contact met de zorgvrager is, begint het proces opnieuw. Arrangeren gaat zo weer
over in achterhalen: hoe is het gegaan met de afspraken/ doelen en zijn er nieuwe
behoeften.
Ondersteuning van zelfmanagement en zelfredzaamheid relateren aan de CanMeds-rollen [3,4]
o Zorgverlener;
o Communicator.
Benoemen wat het belang is van het sociale netwerk in relatie tot vitaal ouder worden
Sociale relaties vormen een belangrijke hulpbron in het dagelijks leven.
Belang van het sociale netwerk:
- Praktische, sociale of emotionele steun;
- Meer plezier;
- Meer zelfredzaamheid;
- Groter gevoel van eigenwaarde.
Betekenisvolle, ondersteunende relaties zijn belangrijke hulpbronnen voor het persoonlijke en
maatschappelijke functioneren en dragen bij aan de gezondheid en het individuele welbevinden. Het
belang van het sociale netwerk is dan ook dat de oudere met behulp van het netwerk vitaal ouder
wordt.
“Niet het ziektebeeld, maar het gebrek aan familie, vrienden, geld of vaardigheden zijn het verschil
tussen lang zelfstandig en zelfredzaam zijn of snel hulpbehoevend worden.” (ANBO, 2018)
Welke vaardigheden de inzet van het eigen sociaal netwerk van de ouder wordende vraagt
De manier waarop een oudere handelt binnen zijn sociaal netwerk zegt veel over zijn sociale
competenties en hoe deze zich gevormd hebben gedurende het leven.
De ontwikkeling van sociale competenties gaat gedurende de hele levenscyclus door, via interacties
in uiteenlopende sociale kringen, zoals de buurt, de school het werk en de vriendenkring. Ook op
latere leeftijd kunnen mensen nog nieuwe sociale competenties leren, al geldt dit niet voor iedereen
in dezelfde mate. Naarmate iemand meer betrokken is in sociale verbanden zullen zijn competenties
adequater zijn en betekenisvolle relaties mogelijk maken. Bij mensen die weinig interacties met
andere hebben, zijn de competenties daarentegen minder ontwikkeld en ook minder adequaat.
Mensen die beschermende en gelukkige jeugd hebben gehad en daardoor goede persoonlijke
competenties konden ontwikkelen, slagen er in hun latere leven beter in om een netwerk op te
bouwen dat ondersteunend is en zo nodig adequate steun kan bieden. Degenen die opgroeien in een
situatie waarin weinig mogelijkheden zijn om goede persoonlijke competenties te ontwikkelen, zijn
vaak ook in hun volwassen leven in het nadeel.
De sociale steun die iemand kan verwachten, hangt nauw samen met de sociale competenties
waarover hij beschikt. Die bepalen in welke mate iemand in staat is om sociale steun in het eigen
netwerk te mobiliseren of professionele begeleiding en ondersteuning in te roepen. Sociale
2
