5. Interacties
Een interactie is een ongewenste werking bij een combinatie van twee of meer
geneesmiddelen. Dus onderlinge wisselwerkingen van geneesmiddelen waardoor de
werking of de bijwerking van één of meer van deze middelen in ongunstige zin verandert.
Een interactie tussen eten/drinken is bijvoorbeeld grapefruitsap, deze vertraagt de afbraak
van simvastatine met het gevolg dat de simvastatine zich zal gaan ophopen en er meer
bijwerkingen zullen optreden
Zolang het geneesmiddel nog in het lichaam aanwezig is, kan er interactie optreden. Bij
gebruik van een middel tegen hoge bloeddruk in combinatie met een plastablet kan
bijvoorbeeld een versterkte bloeddrukverlaging plaatsvinden.
Of een interactie gevaarlijk is hangt ook af van de patiënt. Kinderen en ouderen of
zwangeren zijn gevoeliger voor interacties dan anderen. Het tegelijk gebruiken van
verschillende geneesmiddelen kan leiden tot:
- Meer en/of ernstige bijwerkingen;
- een mindere werking van en van beide middelen;
- ziekenhuisopname door deze bijwerkingen;
- een verlengde of versterkte werking van 1 van beide middelen.
5.2 Medicatiebewakingsignaal
Relevante interacties zijn beschreven in de geneesmiddelendatabank van de Z-index, die
vormt de basis voor de geautomatiseerde apotheek- en huisartsensystemen. De interacties
worden aangegeven met relevantiegraden 0 t/m 4. Bij 0 worden alle interacties getoond en
bij 4 alleen de zeer belangrijke en belangrijke interacties. De apotheker kan bepalen welke
interacties wel of niet op het beeldscherm gemeld worden bij de receptverwerking.
Interacties hoeven niet altijd weergegeven te worden want kunt “meldingsmoe” worden
waardoor je te veel meldingen krijgt en dus te snel doorklikt en sommige meldingen zijn
klinisch niet relevant. Er ontstaat wel een interactie in je lichaam, maar deze heeft geen
effect op je lichaam of de behandeling
Bij de afhandelingstekst van de interactie moet worden aangegeven:
- wat de aard van de melding is,
- hoe belangrijk de interactie is
- en op welke manier deze afgehandeld moet worden.
, 5.3 Ontstaan van interacties
Interacties kunnen ontstaan door
Chemische eigenschappen van stoffen:
Bijvoorbeeld binding in het maag-darmkanaal aan voedsel/drinken of andere middelen
Opname en verwerking van het geneesmiddel in het lichaam;
Bijvoorbeeld binding aan plasma-eiwitten in het bloed. Het middel kan afgebroken of
omgezet worden in de lever.
Interacties die optreden door het werkingsmechanisme van het geneesmiddel.
Een middel beïnvloedt de werking van een ander middel en wordt sterker/zwakker
werkzaam.
Maagdarmkanaal
Chemische en natuurkundige reacties
Absorberende stoffen en complexvormende middelen kunnen een geneesmiddel binden of
een complex vormen waardoor het niet meer kan worden opgenomen in het bloed.
Een ingenomen geneesmiddel kan met de aanwezige of tegelijk ingenomen metaalionen
complexen vormen. Doxycycline wordt onwerkzaam gemaakt door metaalionen die in
sommige maagmiddelen of ijzerpreparaten zit.
Beïnvloeding darmpassage
Stoffen die invloed hebben op beweging van de darmen die de inhoud kunnen
voortbewegen (darmperistaltiek), kunnen zorgen dat geneesmiddelen niet opgenomen
worden. Bijvoorbeeld laxantia, de darminhoud gaat sneller door de darm waardoor
geneesmiddelen onvoldoende tijd krijgen om uit de darm in het bloed opgenomen te worden.
Bij een vertraagde darmpassage wordt soms meer geneesmiddel opgenomen dan normaal.
Binding aan bloedeiwitten
Een geneesmiddel wordt door het bloed vervoerd naar de plek waar het moet werken. Het
geneesmiddelmolecuul lost op in bloed of bindt zich aan bloed- of plasma-eiwitten. De
werking van het geneesmiddel hangt af van de concentratie aan vrij circulerend
geneesmiddel. Als er 2 geneesmiddelen zijn die zich aan de plasma-eiwitten binden, gaan
ze een wedstrijd doen om deze plaats. Het geneesmiddel dat wordt verdrongen, circuleert
dan in grote hoeveelheid vrij in het bloed.
Sommige bloedglucoseverlagende middelen zijn chemisch verwant aan de sulfonamiden als
Co-Trimoxazol en gaan hierdoor een wedstrijd doen om de te binden aan de plasma-
eiwitten. Als een bloedglucoseverlagende stof verdrongen wordt, komt er meer werkzame
stof in het bloed. Hierdoor ontstaat een gevaar voor een te lage bloedsuiker.
Acetylsalicylzuur als antistollingsmiddel bindt zich aan rode bloedcellen om stolling tegen te
gaan. Ibuprofen doet dit ook en verdringt dan het acetylsalicylzuur waardoor deze niet meer
werkzaam is.
Versterkte werking
Een interactie is een ongewenste werking bij een combinatie van twee of meer
geneesmiddelen. Dus onderlinge wisselwerkingen van geneesmiddelen waardoor de
werking of de bijwerking van één of meer van deze middelen in ongunstige zin verandert.
Een interactie tussen eten/drinken is bijvoorbeeld grapefruitsap, deze vertraagt de afbraak
van simvastatine met het gevolg dat de simvastatine zich zal gaan ophopen en er meer
bijwerkingen zullen optreden
Zolang het geneesmiddel nog in het lichaam aanwezig is, kan er interactie optreden. Bij
gebruik van een middel tegen hoge bloeddruk in combinatie met een plastablet kan
bijvoorbeeld een versterkte bloeddrukverlaging plaatsvinden.
Of een interactie gevaarlijk is hangt ook af van de patiënt. Kinderen en ouderen of
zwangeren zijn gevoeliger voor interacties dan anderen. Het tegelijk gebruiken van
verschillende geneesmiddelen kan leiden tot:
- Meer en/of ernstige bijwerkingen;
- een mindere werking van en van beide middelen;
- ziekenhuisopname door deze bijwerkingen;
- een verlengde of versterkte werking van 1 van beide middelen.
5.2 Medicatiebewakingsignaal
Relevante interacties zijn beschreven in de geneesmiddelendatabank van de Z-index, die
vormt de basis voor de geautomatiseerde apotheek- en huisartsensystemen. De interacties
worden aangegeven met relevantiegraden 0 t/m 4. Bij 0 worden alle interacties getoond en
bij 4 alleen de zeer belangrijke en belangrijke interacties. De apotheker kan bepalen welke
interacties wel of niet op het beeldscherm gemeld worden bij de receptverwerking.
Interacties hoeven niet altijd weergegeven te worden want kunt “meldingsmoe” worden
waardoor je te veel meldingen krijgt en dus te snel doorklikt en sommige meldingen zijn
klinisch niet relevant. Er ontstaat wel een interactie in je lichaam, maar deze heeft geen
effect op je lichaam of de behandeling
Bij de afhandelingstekst van de interactie moet worden aangegeven:
- wat de aard van de melding is,
- hoe belangrijk de interactie is
- en op welke manier deze afgehandeld moet worden.
, 5.3 Ontstaan van interacties
Interacties kunnen ontstaan door
Chemische eigenschappen van stoffen:
Bijvoorbeeld binding in het maag-darmkanaal aan voedsel/drinken of andere middelen
Opname en verwerking van het geneesmiddel in het lichaam;
Bijvoorbeeld binding aan plasma-eiwitten in het bloed. Het middel kan afgebroken of
omgezet worden in de lever.
Interacties die optreden door het werkingsmechanisme van het geneesmiddel.
Een middel beïnvloedt de werking van een ander middel en wordt sterker/zwakker
werkzaam.
Maagdarmkanaal
Chemische en natuurkundige reacties
Absorberende stoffen en complexvormende middelen kunnen een geneesmiddel binden of
een complex vormen waardoor het niet meer kan worden opgenomen in het bloed.
Een ingenomen geneesmiddel kan met de aanwezige of tegelijk ingenomen metaalionen
complexen vormen. Doxycycline wordt onwerkzaam gemaakt door metaalionen die in
sommige maagmiddelen of ijzerpreparaten zit.
Beïnvloeding darmpassage
Stoffen die invloed hebben op beweging van de darmen die de inhoud kunnen
voortbewegen (darmperistaltiek), kunnen zorgen dat geneesmiddelen niet opgenomen
worden. Bijvoorbeeld laxantia, de darminhoud gaat sneller door de darm waardoor
geneesmiddelen onvoldoende tijd krijgen om uit de darm in het bloed opgenomen te worden.
Bij een vertraagde darmpassage wordt soms meer geneesmiddel opgenomen dan normaal.
Binding aan bloedeiwitten
Een geneesmiddel wordt door het bloed vervoerd naar de plek waar het moet werken. Het
geneesmiddelmolecuul lost op in bloed of bindt zich aan bloed- of plasma-eiwitten. De
werking van het geneesmiddel hangt af van de concentratie aan vrij circulerend
geneesmiddel. Als er 2 geneesmiddelen zijn die zich aan de plasma-eiwitten binden, gaan
ze een wedstrijd doen om deze plaats. Het geneesmiddel dat wordt verdrongen, circuleert
dan in grote hoeveelheid vrij in het bloed.
Sommige bloedglucoseverlagende middelen zijn chemisch verwant aan de sulfonamiden als
Co-Trimoxazol en gaan hierdoor een wedstrijd doen om de te binden aan de plasma-
eiwitten. Als een bloedglucoseverlagende stof verdrongen wordt, komt er meer werkzame
stof in het bloed. Hierdoor ontstaat een gevaar voor een te lage bloedsuiker.
Acetylsalicylzuur als antistollingsmiddel bindt zich aan rode bloedcellen om stolling tegen te
gaan. Ibuprofen doet dit ook en verdringt dan het acetylsalicylzuur waardoor deze niet meer
werkzaam is.
Versterkte werking
