Samenvatting Biopsychologie hoofdstuk 4

1



Samenvatting biopsychologie H4
Hoofdstuk 4: de bouw v/h zenuwstelsel
Wat is biopsychologie?
= subdiscipline v/d psychologie die biologische mechanismen bestudeert vn menselijk gedrag,
handelen & denken

- Genen (nature) & omgevingsfactoren (nurture) beïnvloeden het gedrag via de complexe
neurobiologie v/h zenuwstelsel
- Hersenen bestaan uit zeer complexe netwerken vn biologische eenheden  ons instaat stellen
tot uiteenlopende cognitieve vaardigheden  grens tssn biologische & psychologische vervaagt

Neuroanatomie (macro-anatomie v/h zenuwstelsel)
- Centrale zenuwstelsel (hersenen & ruggenmerg)
- Perifere zenuwstelsel (hersenen – en ruggenmergzenuwen)
- Ondersteunende structuren (schedel & wervelkolom, hersenvliezen)

Anatomische indeling v/h zenuwstelsel
Centrale zenuwstelsel:

- Cerebrum (grote hersenen)  complexe denkprocessen
- Diëncephalon (tussen hersenen)
- Hersenstam (3 delen)  alles om u in leven te houden
o Mesencephalon (middenhersenen)
o Pons (brug)
o Medulla oblongata (verlengde merg)
- Cerebellum (kleine hersenen)
- Ruggenmerg

Perifere zenuwstelsel:

- Hersen-/ craniale zenuwen (12 paar)
- Ruggenmerg-/ spinale zenuwen (31 paar)



1. Centraal zenuwstelsel
- Complex netwerk vn neuronen & steuncellen  goed beschermt door schedel & wervelkolom, 3
hersenvliezen & cerebrospinale vocht
- Functie:
o Integreren & coördineren vn sensorische info
o Plannen v/d motorische respons
o Hogere cognitieve functies

1.1 Hersenen
- Bestaan uit miljarden neuronen  zeer complexe netwerken vormen
- Bevatten al onze vaardigheden, emoties, herinneringen & temperament
- Sturen o.b.v. ontvangen prikkels ons gedrag aan
- 3 delen:
o Grote hersenen = cerebrum ( complexe denkprocessen)
o Kleine hersenen = cerebellum
1

, 2

o Hersenstam




Cerebrum/grote hersenen:
2 delen:

- 2 hersenhelften (hemisferen) v/h telencephalon
o Fissura longitudinalis cerebri:  verdeelt hersenen in Li & Re helft
- Tussenhersenen (diëncephalon)


2Hersenhelften v/h telencephalon:
Buitenkant v/h telencephalon w gevormd:

hersenschors (cortex)  bestaat uit cellichamen & dendrieten vn neuronen

 w ook wel cerebrale cortex genoemd & bestaat uit grijze stof
o Grijze stof: kunnen nadenken (rekenkracht)
o Witte stof: transport
- Omvat plooien, ondiepe (sulci/sulcus) & diepe groeven
 Geplooide structuren is opp. v/d hersenschors groter dan zou vermoeden (+/- 2500cm²)

Telencephalon bestaat uit 2 hersenhelften / hemisferen & verantwoordelijk vr meest complexe functies
i/d hersenen:

- Initiatie vn bewuste bewegingen
- Interpretatie vn sensorische input
- Complexe cognitieve processen

Gescheiden door longitudinale fissuur  i/d diepte verbonden door hersenbalk / corpus
callosum bestaande uit witte stof

- Transport gebeurt voornamelijk door hersenbalk

Iedere hersenhelft w verdeeld in 4 lobben/kwabben  door ondiepe groeven/sulci

- Voorzijde frontale lob gescheiden vn achterliggende pariëtale lob  door centrale
groeven/sulcus
- Frontale lob gescheiden vn temporale lob  door laterale sulcus

2

, 3

- Achteraan ligt occipitale lob gescheiden vn pariëtale lob  door pariëto-occipitale sulcus
Functies:
o Frontale lob/voorhoofdkwab: motoriek &
integratie + nemen vn beslissingen
o Pariëtale lob/wandkwab: sensorisch  tactiel &
lichaamsgvl
o Temporale lob/slaapkwab: sensorisch 
auditief, visueel & smaak
o Occipitale lob/achterhoofdkwab: visueel-
sensorisch
 info uit verschillende delen v/d hersenschors w
uitgewisseld dooor gemyeliniseerde uitlopers vn neuronen
 hersenmerg / medulla cerebri / witte stof
genoemd


Commissurale vezels




Associatievezels




Projectievezels




Andere gebieden grote hersenen  kernen (= concentraties grijze stof = schakelstations)

- Dieper gelegen subcorticale centra  onbewuste wijze sensorische & motorische info verwerken
o Daartoe behoren basale ganglia / kernen
 Bevinden zich diep in beide hersenhelften & bestaan uit:
 Nucleus caudatus & nucleus lentiformis
 samen ook corpus straitum genoemd
 Zorgen voor  initiëring vn handeling vanuit bepaalde motivatie  ontvangen
basale ganglia emotionele info uit limbisch systeem en/of cognitieve info uit
hersenschors
 Link met limbisch systeem belangrijk  uitvoeren vn motoriek door emotionele
impulsen
 Coördineren & controleren basale ganglia de aangeleerde bewegingspatronen

Diëncephalon (tussenhersenen)
- Ligt rond 3de ventrikel (hersenholte)
- Bestaat uit 3 delen:
o Epithalamus:
 vormt dak v/h diëncephalon & bevat o.a. epifyse
 Die klier produceert melatonine  dag-nacht-ritme reguleert
o Thalamus:
 2 kernen  links & rechts vn 3de ventrikel liggen
3

, 4

 Verantwoordelijk  selectie vn sensorische info



o Hypothalamus:
 Onder 3de ventrikel
 22 kernen
 Meerdere functies:
 Onbewuste regulatie vn spierbewegingen bij hevige emoties
 Reguleren v/h autonome zenuwstelsel via centra i/d hersenstam
 Reguleren vn meerdere endocriene processen
o Stuurt hypothalamus signalen i/d vorm vn hormonen nr hypofyse 
hormonen afgeeft die verschillende organen & functies i/h lichaam




regelen

Limbisch systeem:
= ‘emotionele hersenen’

- Reguleren vn emotionele toestand
- Koppeling vn bewuste werking v/d hersenschors – onbewuste functie v/d hersenstam
- Omvat ook deel v/h langetermijngeheugen

Onderdelen:

- Amygdala:
o Herkennen gevaar, uitdrukken vn emoties & koppelen vn emoties aan herinneringen
- Hippocampus:
o Leren & omzetten vn kortetermijnherinneringen nr langetermijngeheugen

Hersenstam:
- Meest automatische & minst bewuste functies w geregeld i/d hersenstam
- Door volledige hersenstam loopt  formatio reticularis
o Bevat RAS (reticular activating system) voor bewustzijn & alertheid
- Vanuit formatio reticularis vertrekken zenuwbanen nr hersenschors (ARAS)
o Voor activering v/d hersenschors
- Dit leidt tot bewustzijn & nr de spieren (DRAS)
o Verhogen v/d spiertonus als we wakker zijn
- 3 delen:
o Mesencephalon (middenhersenen):
 2 delen:
4