STRAFRECHT
DEEL I. STRAFRECHT
DEEL II. STRAFWET
DEEL III. MISDRIJF
DEEL IV. DADER
DEEL V. STRAF
DEEL VI. BURGERRECHTELIJKE BEPALINGEN EN BEVEILIGINGSMAATREGELEN
DEEL VII: UITVOERING VAN STRAFFEN EN MAATREGELEN
DEEL I. STRAFRECHT
JURIDISCHE SITUERING
Begrip
3 componenten binnen het strafrecht misdrijf, dader en straf. Ook de
procedure wordt onder het strafrecht genomen. Namenlijk hoe we het gaan
organiseren, met welke hoven, rechtbanken enz. met andere woorden welke
rechtbanken zijn bevoegd.
Strafrecht = het geheel van rechtsregels dat bepaalt:
- Onder welke voorwaarden gedragingen misdrijven zijn en welke
gedragingen misdrijven zijn;
- Wie dader van een misdrijf is en strafrechtelijke verantwoordelijkheid
draagt;
- Welke straffen bestaan en welke straffen op de misdrijven worden
gesteld;
- Onder welke voorwaarden straffen aan daders kunnen worden opgelegd
en uitgevoerd; en
- Hoe de bevoegde instanties oordelen over misdrijf, dader en straf.
Misdrijf: Afwijkingen van de norm die een reactie in de vorm van een straf
verantwoorden. Wat een misdrijf is, verschilt in tijd en ruimte. Wat is een misdrijf
(algemeen) en welke gedragingen zijn een misdrijf (bijzonder)?
- = iets wat men niet mag doen en daar ook voor gestrafd moet worden.
- = Gedragingen waarvan bij wet beslosten is ze verboden zijn.
- Er zijn gedragingen die vroeger een misdrijf waren en nu niet meer. Visies
op wat mag en niet mag kunnen veranderen.
- Is niet gelijk in de verschillende landen. Het is dus niet universeel. Hangt af
van wat de maatschappij vindt en gevonden heeft.
- Aantal misdrijven is geexplodeerd de afgelopen 30/40 jaar ontelbaar
Dader: wie wordt als pleger(s) van een misdrijf aanzien en wie draagt voor dat
misdrijf strafrechtelijke verantwoordelijkheid
- Ook rechtspersonen kunnen gestraft worden (bedrijven,…).
- Mensen kunnen ook onverantwoordelijk geacht worden (minderjarigen,…)
Straf: Wettelijk bepaalde vorm van leed door de rechter opgelegd als sanctie
voor een misdrijf. Wat is een straf (algemeen) en met welke straf wordt een
bepaald misdrijf bestraft (bijzonder)?
Beveiligingsmaatregelen zijn geen straffen (maar vallen wel binnen het
strafrecht) en beogen geen leed maar wel een ‘veiligstelling’ (die nadelige
gevolgen kan hebben) naar aanleiding van het plegen van een misdrijf
,Procedureregels: Formele regels over hoe de bevoegde instanties oordelen of
misdrijf, dader en straf.
Publiek recht
Privaatrecht = recht tussen personen
- bv. Een contract opstellen, iemand maakt iets kapot dan onstaat er een
contact om die schade te herstellen, …
Publiek recht = recht dat de relatie regelt tussen de staat en de burger. Het
wordt een stuk opgelegd, de verhoudingen tussen de verplichtingen en recht van
overheid en de samenleving (=strafrecht)
Verticale rechtsverhouding: Het plegen van een misdrijf brengt een relatie tot
stand tussen dader en de staat. Het recht om strafbaar te stellen en om te
straffen is voorbehouden aan de staat.
- De (private) belangen van en geschillen tussen burgers zijn hier vreemd
aan.
- Afhankelijk van de omstandigheden (en nagestreefde belangen) kan een
geschil een privaat dan wel publiek (strafbaar) karakter krijgen:
Familieverlating (art. 676 N.Sw.) vs. invorderen achterstallen
Misbruik van vertrouwen – bedrog (art. 475 N.Sw.) vs. niet
terugbetalen lening
Openbare orde: Strafwetten zijn van dwingend recht. Burgers kunnen geen
afspraken maken over de inhoud, reikwijdte en toepassing van de strafwet
Toestemming is geen rechtvaardiging (maar kan in wettelijk bepaalde gevallen
wel beletten dat er sprake is van een misdrijf, vb. seksuele handelingen). Wel kan
een ‘overeenkomst’ bepalen dat er geen openbaarheid gegeven wordt aan een
strafbare gedraging. Verder zijn overeenkomsten (dading) mogelijk over de
burgerrechtelijke gevolgen van een misdrijf.
- Straffen zijn niet onderhandelbaar
- je kan geen afspraken maken op misdrijven. Je kan niet zeggen het is oke
om mij te slagen en verwondingen aan te doen. Dit wordt nog steeds als
misdrijf beschouwd.
Slachtoffers: Slachtoffers hebben geen recht om te straffen en zijn ook niet
nodig om te straffen (geen klachtmisdrijven meer).
Kunnen wel deelnemen aan de strafprocedure en daarin via burgerlijke
partijstelling privaatrechtelijk belang nastreven (schadevergoeding bekomen).
Onder bepaalde voorwaarden kunnen slachtoffers de strafprocedure zelfs
opstarten (om een misdrijf bewezen te doen verklaren en schadevergoeding voor
de strafrechter te bekomen), maar…
Geen recht om de strafvordering uit te oefenen en (mee) te beslissen over straf
en strafuitvoering.
Wel geleidelijk meer aandacht voor slachtofferrechten (o.m. inzage,
onderzoekshandelingen, gehoord en geïnformeerd worden….).
Slachtoffers mogen niet straffen.
- Ze moeten hopen via de staat de berschuldigde te laten straffen.
- Ze worden gehoord, hebben inzage in het dossier, gevraagd maar speelt
formeel gezien weinig rol.
- Elk misdrijf kan bestraft worden ookal is er geen klacht Indienen of
intrekken speelt geen rol bij het feit of het een misdrijf is.
,Materieel en formeel
Materieel strafrecht: Rechtsregels die betrekking hebben op de omschrijving
van strafbare gedragingen, daderschap, straffen en voorwaarden om straffen
op te leggen en uit te voeren.
Formeel strafrecht: Procedureregels over de toepassing van het materieel
strafrecht.
Wettelijk bepaald voor elke fase van de strafrechtspleging: door wie en op welke
manier worden misdrijven vastgesteld of opgespoord (vooronderzoek), vervolgd,
bewezen en berecht (onderzoek ten gronde), en uitgevoerd.
Strafuitvoeringsrecht is materieel en formeel strafrecht
Procedureregels zitten bij het formele strafrecht niet bij het materieel
strafrecht.
Nationaal en internationaal
Nationaal strafrecht: Strafrecht is hoofdzakelijk nationaal recht. Er is
federaal strafrecht, maar ook strafrecht van gemeenschappen, gewesten,
provincies en gemeenten.
- Strafrecht wordt voor een groot deel nationaal bepaald.
- Het strafrecht kan ook gemaakt worden door de gewesten en de
gemeenschap.
- In Belgie gebeurt is belgische strafrecht ongeacht de identiteit van de
dader.
Internationaal strafrecht: Hybride rechtstak tussen internationaal recht
(tussen staten) en strafrecht (tussen staat en personen), met verschillende
componenten:
• Nationaal materieel strafrecht met internationale achtergrond:
Internationale organisaties en samenwerkingsverbanden stimuleren staten
om misdrijven en straffen op elkaar af te stemmen.
Vooral bij transnationale en complexe fenomenen (terrorisme,
mensenhandel, drugs,…). Blijft in essentie nationaal (bijzonder) strafrecht.
• Internationale strafbaarstellingen: afspraken gemaakt tussen landen
(bij verdrag) over (internationale) misdrijven, hun vervolging en
bestraffing. Gericht op berechting van daders voor internationale
strafrechtbanken (bvb. Verdrag van Rome: ISH)
• Rechtsmachtrecht: Bevoegdheid van de staat om het toepassingsbereik
van de strafwet te bepalen (ook buiten het eigen grondgebied). Vooral
nationaal recht.
= uitbereiden tot buiten het grondgebied, belgisch strafrecht toepassen in
het buitenland.
• Formeel internationaal strafrecht: Procedureregels voor de
behandeling van internationale misdrijven voor internationale
, strafrechtbanken en internationale rechtshulp in strafzaken. (gericht op
bewijsverzameling, uitlevering/overlevering,…).
Algemeen en bijzonder
ALGEMEEN STRAFRECHT BIJZONDER STRAFRECHT
Onder welke voorwaarden welke gedragingen misdrijven zijn;
gedragingen misdrijven zijn en
Wie dader van een misdrijf is en
strafrechtelijke verantwoordelijkheid
draagt;
Welke straffen bestaan en welke straffen op de misdrijven
worden gesteld
Onder welke voorwaarden straffen
aan daders kunnen worden
opgelegd en uitgevoerd;
Algemeen materieel strafrecht
Boek 1: Boek I Nieuw Strafwetboek: ‘Algemene regels van het strafrecht’ met
zeven hoofdstukken: algemeen strafrecht
Boek 2: Complementaire wetten: Na Strafwetboek 1867 ter aanvulling van
boek I Strafwetboek (bv. internering, probatie, strafuitvoeringswetten): bijzonder
strafrecht
Probatie = voorwaardelijke straf
- Geen nieuwe misdrijven plegen
- Probatiemaatregelen dingen doen bv. Op een bepaalde plaats weg
blijven, stoppen met drinken, …
Bijzonder (materieel) strafrecht
Het bijzonder strafrecht omvat het geheel aan regels waarin specifieke
gedragingen strafbaar gesteld worden en vermeld wordt welke straffen daarop
van toepassing zijn.
Het bijzonder strafrecht zit vervat in Boek II Strafwetboek (art. 79 tot 691
Nieuw Sw.) en in heel veel bijzondere strafwetten. Bijzondere strafwetten
kunnen de vorm aannemen van wetten, decreten, ordonnanties of provinciale en
gemeentelijke verordeningen.
DEEL I. STRAFRECHT
DEEL II. STRAFWET
DEEL III. MISDRIJF
DEEL IV. DADER
DEEL V. STRAF
DEEL VI. BURGERRECHTELIJKE BEPALINGEN EN BEVEILIGINGSMAATREGELEN
DEEL VII: UITVOERING VAN STRAFFEN EN MAATREGELEN
DEEL I. STRAFRECHT
JURIDISCHE SITUERING
Begrip
3 componenten binnen het strafrecht misdrijf, dader en straf. Ook de
procedure wordt onder het strafrecht genomen. Namenlijk hoe we het gaan
organiseren, met welke hoven, rechtbanken enz. met andere woorden welke
rechtbanken zijn bevoegd.
Strafrecht = het geheel van rechtsregels dat bepaalt:
- Onder welke voorwaarden gedragingen misdrijven zijn en welke
gedragingen misdrijven zijn;
- Wie dader van een misdrijf is en strafrechtelijke verantwoordelijkheid
draagt;
- Welke straffen bestaan en welke straffen op de misdrijven worden
gesteld;
- Onder welke voorwaarden straffen aan daders kunnen worden opgelegd
en uitgevoerd; en
- Hoe de bevoegde instanties oordelen over misdrijf, dader en straf.
Misdrijf: Afwijkingen van de norm die een reactie in de vorm van een straf
verantwoorden. Wat een misdrijf is, verschilt in tijd en ruimte. Wat is een misdrijf
(algemeen) en welke gedragingen zijn een misdrijf (bijzonder)?
- = iets wat men niet mag doen en daar ook voor gestrafd moet worden.
- = Gedragingen waarvan bij wet beslosten is ze verboden zijn.
- Er zijn gedragingen die vroeger een misdrijf waren en nu niet meer. Visies
op wat mag en niet mag kunnen veranderen.
- Is niet gelijk in de verschillende landen. Het is dus niet universeel. Hangt af
van wat de maatschappij vindt en gevonden heeft.
- Aantal misdrijven is geexplodeerd de afgelopen 30/40 jaar ontelbaar
Dader: wie wordt als pleger(s) van een misdrijf aanzien en wie draagt voor dat
misdrijf strafrechtelijke verantwoordelijkheid
- Ook rechtspersonen kunnen gestraft worden (bedrijven,…).
- Mensen kunnen ook onverantwoordelijk geacht worden (minderjarigen,…)
Straf: Wettelijk bepaalde vorm van leed door de rechter opgelegd als sanctie
voor een misdrijf. Wat is een straf (algemeen) en met welke straf wordt een
bepaald misdrijf bestraft (bijzonder)?
Beveiligingsmaatregelen zijn geen straffen (maar vallen wel binnen het
strafrecht) en beogen geen leed maar wel een ‘veiligstelling’ (die nadelige
gevolgen kan hebben) naar aanleiding van het plegen van een misdrijf
,Procedureregels: Formele regels over hoe de bevoegde instanties oordelen of
misdrijf, dader en straf.
Publiek recht
Privaatrecht = recht tussen personen
- bv. Een contract opstellen, iemand maakt iets kapot dan onstaat er een
contact om die schade te herstellen, …
Publiek recht = recht dat de relatie regelt tussen de staat en de burger. Het
wordt een stuk opgelegd, de verhoudingen tussen de verplichtingen en recht van
overheid en de samenleving (=strafrecht)
Verticale rechtsverhouding: Het plegen van een misdrijf brengt een relatie tot
stand tussen dader en de staat. Het recht om strafbaar te stellen en om te
straffen is voorbehouden aan de staat.
- De (private) belangen van en geschillen tussen burgers zijn hier vreemd
aan.
- Afhankelijk van de omstandigheden (en nagestreefde belangen) kan een
geschil een privaat dan wel publiek (strafbaar) karakter krijgen:
Familieverlating (art. 676 N.Sw.) vs. invorderen achterstallen
Misbruik van vertrouwen – bedrog (art. 475 N.Sw.) vs. niet
terugbetalen lening
Openbare orde: Strafwetten zijn van dwingend recht. Burgers kunnen geen
afspraken maken over de inhoud, reikwijdte en toepassing van de strafwet
Toestemming is geen rechtvaardiging (maar kan in wettelijk bepaalde gevallen
wel beletten dat er sprake is van een misdrijf, vb. seksuele handelingen). Wel kan
een ‘overeenkomst’ bepalen dat er geen openbaarheid gegeven wordt aan een
strafbare gedraging. Verder zijn overeenkomsten (dading) mogelijk over de
burgerrechtelijke gevolgen van een misdrijf.
- Straffen zijn niet onderhandelbaar
- je kan geen afspraken maken op misdrijven. Je kan niet zeggen het is oke
om mij te slagen en verwondingen aan te doen. Dit wordt nog steeds als
misdrijf beschouwd.
Slachtoffers: Slachtoffers hebben geen recht om te straffen en zijn ook niet
nodig om te straffen (geen klachtmisdrijven meer).
Kunnen wel deelnemen aan de strafprocedure en daarin via burgerlijke
partijstelling privaatrechtelijk belang nastreven (schadevergoeding bekomen).
Onder bepaalde voorwaarden kunnen slachtoffers de strafprocedure zelfs
opstarten (om een misdrijf bewezen te doen verklaren en schadevergoeding voor
de strafrechter te bekomen), maar…
Geen recht om de strafvordering uit te oefenen en (mee) te beslissen over straf
en strafuitvoering.
Wel geleidelijk meer aandacht voor slachtofferrechten (o.m. inzage,
onderzoekshandelingen, gehoord en geïnformeerd worden….).
Slachtoffers mogen niet straffen.
- Ze moeten hopen via de staat de berschuldigde te laten straffen.
- Ze worden gehoord, hebben inzage in het dossier, gevraagd maar speelt
formeel gezien weinig rol.
- Elk misdrijf kan bestraft worden ookal is er geen klacht Indienen of
intrekken speelt geen rol bij het feit of het een misdrijf is.
,Materieel en formeel
Materieel strafrecht: Rechtsregels die betrekking hebben op de omschrijving
van strafbare gedragingen, daderschap, straffen en voorwaarden om straffen
op te leggen en uit te voeren.
Formeel strafrecht: Procedureregels over de toepassing van het materieel
strafrecht.
Wettelijk bepaald voor elke fase van de strafrechtspleging: door wie en op welke
manier worden misdrijven vastgesteld of opgespoord (vooronderzoek), vervolgd,
bewezen en berecht (onderzoek ten gronde), en uitgevoerd.
Strafuitvoeringsrecht is materieel en formeel strafrecht
Procedureregels zitten bij het formele strafrecht niet bij het materieel
strafrecht.
Nationaal en internationaal
Nationaal strafrecht: Strafrecht is hoofdzakelijk nationaal recht. Er is
federaal strafrecht, maar ook strafrecht van gemeenschappen, gewesten,
provincies en gemeenten.
- Strafrecht wordt voor een groot deel nationaal bepaald.
- Het strafrecht kan ook gemaakt worden door de gewesten en de
gemeenschap.
- In Belgie gebeurt is belgische strafrecht ongeacht de identiteit van de
dader.
Internationaal strafrecht: Hybride rechtstak tussen internationaal recht
(tussen staten) en strafrecht (tussen staat en personen), met verschillende
componenten:
• Nationaal materieel strafrecht met internationale achtergrond:
Internationale organisaties en samenwerkingsverbanden stimuleren staten
om misdrijven en straffen op elkaar af te stemmen.
Vooral bij transnationale en complexe fenomenen (terrorisme,
mensenhandel, drugs,…). Blijft in essentie nationaal (bijzonder) strafrecht.
• Internationale strafbaarstellingen: afspraken gemaakt tussen landen
(bij verdrag) over (internationale) misdrijven, hun vervolging en
bestraffing. Gericht op berechting van daders voor internationale
strafrechtbanken (bvb. Verdrag van Rome: ISH)
• Rechtsmachtrecht: Bevoegdheid van de staat om het toepassingsbereik
van de strafwet te bepalen (ook buiten het eigen grondgebied). Vooral
nationaal recht.
= uitbereiden tot buiten het grondgebied, belgisch strafrecht toepassen in
het buitenland.
• Formeel internationaal strafrecht: Procedureregels voor de
behandeling van internationale misdrijven voor internationale
, strafrechtbanken en internationale rechtshulp in strafzaken. (gericht op
bewijsverzameling, uitlevering/overlevering,…).
Algemeen en bijzonder
ALGEMEEN STRAFRECHT BIJZONDER STRAFRECHT
Onder welke voorwaarden welke gedragingen misdrijven zijn;
gedragingen misdrijven zijn en
Wie dader van een misdrijf is en
strafrechtelijke verantwoordelijkheid
draagt;
Welke straffen bestaan en welke straffen op de misdrijven
worden gesteld
Onder welke voorwaarden straffen
aan daders kunnen worden
opgelegd en uitgevoerd;
Algemeen materieel strafrecht
Boek 1: Boek I Nieuw Strafwetboek: ‘Algemene regels van het strafrecht’ met
zeven hoofdstukken: algemeen strafrecht
Boek 2: Complementaire wetten: Na Strafwetboek 1867 ter aanvulling van
boek I Strafwetboek (bv. internering, probatie, strafuitvoeringswetten): bijzonder
strafrecht
Probatie = voorwaardelijke straf
- Geen nieuwe misdrijven plegen
- Probatiemaatregelen dingen doen bv. Op een bepaalde plaats weg
blijven, stoppen met drinken, …
Bijzonder (materieel) strafrecht
Het bijzonder strafrecht omvat het geheel aan regels waarin specifieke
gedragingen strafbaar gesteld worden en vermeld wordt welke straffen daarop
van toepassing zijn.
Het bijzonder strafrecht zit vervat in Boek II Strafwetboek (art. 79 tot 691
Nieuw Sw.) en in heel veel bijzondere strafwetten. Bijzondere strafwetten
kunnen de vorm aannemen van wetten, decreten, ordonnanties of provinciale en
gemeentelijke verordeningen.
