Sociale psychologie
VIDEOS KIJKEN VOOR EXAMEN
Les 1:
Chapter 1: Introducing Social Psychology:
Doelen voor bachelor:
Algemeen :
1. ... kennis van de centrale concepten, modellen en methoden van de psychologische
wetenschappen ...
2. ... [psychologisch] denken toepassen obv empirisch bewijs uit de internationale
wetenschappelijke literatuur.
Onderzoek :
14. ... verschillende wetenschappelijke onderzoeksinstrumenten en is zich bewust van zowel
de mogelijkheden als de beperkingen van gangbaar kwalitatief en kwantitatief onderzoek.
15. ... eenvoudige statistische methoden toepassen (beschrijvende, inferentiële en
eenvoudige multivariate technieken) in een onderzoekssetting.
I. Wat is sociale psychologie?
o Waarom hielpen mensen niet? (Recente voorbeelden?) →bystander effect
o Wanneer leidt ontgroening/initiatie tot grote vriendschap in nieuwe groep, en wanneer niet?
→Sanda Dia, ze wouden hun status vergroten dus maakte de doop steeds erger – cognitieve
dissonantie
Sociale invloed (kern sociale psychologie) is het effect dat woorden, daden of alleen al de
aanwezigheid van andere mensen hebben op onze gedachten, gevoelens, houding of gedrag.
Sociale psychologie wordt gedefinieerd als de wetenschappelijke studie van de manier waarop
gedachten, gevoelens en handelingen van mensen worden beïnvloed door de werkelijke of
ingebeelde aanwezigheid van andere mensen.
Sociale psychologie, wetenschap en verzond verstand:
o Mensen zijn vaak niet bewust van de redenen achter hun eigen gevoelens en reacties
o Het is moeilijk om te vertrouwen op bepaalde bronnen want soms spreken ze elkaar tegen:
soort zoekt soort of tegenpolen trekken elkaar aan →soms gaan we liever om met onze eigen
soort mensen, soms met mensen die anders zijn dan wij dus beide zijn juist
o Deel van filosofen vormt ook een basis voor de psychologie
o Sociaal psychologen proberen op een wetenschappelijke manier antwoorden te vinden op
vragen over sociaal gedrag – zelfs als die gaan om het grote wetenschappelijke mysterie
o Hiervoor gaan sociaal psychologen methodes gebruiken
o Empirische methode: op waarneming en/ of onderzoek gebaseerde methode voor het
toetsen van hypothesen
o Hypothese: een als voorlopige waarheid aangenomen, maar nog te bewijzen
, o Na het vormen van een hypothese gaan sociaal psychologen een onderzoek starten waarin
we de hypothese kunnen toetsen → verhoogt onze kennis waardoor we gedragingen in de
toekomst beter kunnen voorspellen
o Onderzoeken is een uitdaging → we doen voorspellingen over het gedrag van
hoogontwikkelde wezens in complexe situaties
Hoe kunnen we sociale invloed begrijpen?
o Gelijkenissen trekken elkaar meer aan dan tegengestelde!
o Sociaal experiment met interesses aanduiden → mensen gaan meer opkijken naar iemand
met dezelfde interesses dan iemand met andere interesses
Andere mensen kunnen ons beïnvloeden door
o directe pogingen tot overreding/overtuiging, of
o indirect door hun aanwezigheid en de overdracht van culturele waarden.
o Interpretaties → de eigen subjectieve waarheid is het belangrijkste in de sociale psychologie
(Waarom mensen zich slecht voelen < Waarom mensen zich goed of slecht voelen)
o Spinoza zegt dat we informatie binnen krijgen en meteen besluiten dat het waar is en na een
tijdje zeggen we dat het misschien niet waar → had gelijk/ Decarter zegt dat informatie in ons
brein komt en dat we meteen beslissen of het waar is of niet
Hoe kunnen we anders sociale beïnvloeding begrijpen? →experiment 1-2: zeggen welke uitspraken
juist zijn. Eerst mag alleen groep 1 kijken en zegt of het juist is of niet, dan groep 2 →je hebt 2
condities gecreëerd want 2 groepen kregen tegengestelde uitspraken
EX 1-4: hoeveel kans iemand bloed doneren en iemand niet na extra
info dag op voorhand of niet. Dan persoonlijkheid en situatie
berekenen met formule →mensen schatten effect van situatie te groot
in MAAR sommige mensen omgekeerd. Zij schatten persoonlijkheid
groter in
o Hoe kunnen we anders sociale invloed begrijpen?
➢ We kunnen sociale invloed begrijpen via journalisten,
instant experts en sociale critici, maar dit is niet wetenschappelijk.
➢ Sociale psychologie verschilt van filosofie omdat het een empirisch veld is.
➢ Sociale psychologie onderscheidt zich van andere sociale wetenschappen door de
nadruk op de construals, of persoonlijke interpretaties, van mensen.
o >< Mensen zijn zich niet altijd bewust van de oorsprong van hun gedachten of gedrag
➢ “Meer vertellen dan we kunnen weten”
o >< Oversimplificeerd & tegenstrijdig: Hoe bepaal je wie er gelijk heeft?
➢ Jones / IS bloedbad
o >< Hoe weten we welke filosofische visie waar is of niet?
➢ Gilbert (over het vormen van overtuigingen over de wereld):
➢ D: info komt binnen dan beslissen of waar is, S: info komt binnen en je denkt dat het
waar is, pas nadien beslis je of het waar is. 2 condities: ene onderbreken, andere niet.
Bij onderbreking dachten ze dat indiaanse woorden gelijk waren aan Engelse →S
Sociale psychologie vergeleken met andere sociale wetenschappen:
, o Determinant: bepalende factor in een ontwikkeling of toestand 🡪 disciplines houden zich
hiermee bezig
o Sociale psychologie: heeft een verband met andere wetenschappelijke disciplines zoals
Biologie, neurowetenschap, evolutionaire psychologie, …
o Het verschil tussen sociale psychologie en andere disciplines → het analyseniveau, de
nadruk bij sociale psychologie ligt meer bij hoe mensen de sociale wereld interpreteren
The power of social influence →Het verschil zit in de hoeveelheid bij de community game en wall
street game (meer mensen doen mee met een cg dan bij een wsg)
Sociale psychologie vergeleken met persoonlijkheidspsychologie:
o Focus op individuele verschillen, gedefinieerd als de aspecten van de persoonlijkheid van
mensen die hen anders maken dan andere mensen.
Sociale psychologie vergeleken met andere sociale wetenschappen:
o Sociale wetenschappen: Brede maatschappelijke, economische, politieke & historische
factoren
o Sociale psychologie: het individu in een sociale context, en welke algemene wetten of
eigenschappen sociaal gedrag bepalen, ongeacht sociale klasse of cultuur
Samenvattend: sociale psychologie ligt in het gebied tussen sociologie en persoonlijkheids-
psychologie. Sociale psychologie en sociologie hebben beide belangstelling voor de manier waarop de
situatie en de bredere maatschappelijke omstandigheden ons gedrag beïnvloeden → sociaal
psychologen focussen eerder op psychologische gesteldheid van individuen die hen gevoelig maakt
voor sociale invloeden → persoonlijkheidspsychologie legt de nadruk op het individu, sociale
psychologie legt de nadruk op de sociale context waarin het individu zicht bevindt
II. De kracht van de situatie:
De kracht van sociale beïnvloeding begrijpen →zie EX1-4
Mensen zijn vatbaar voor fundamentele attributiefout, de neiging om de rol van eigenschappen te
overschatten en de rol van de situatie te onderschatten bij het bepalen van het gedrag van mensen.
Sociaal psychologen proberen mensen ervan te overtuigen dat hun gedrag grotendeels wordt
bepaald door hun sociale omgeving
PROBEER HET: De kracht van sociale beïnvloeding
Fundamentele attributiefout
o Denk een ogenblik aan een vriend die je competitief vindt.
o Maak een lijst van situaties die het meest tot zijn of haar
➢ competitief gedrag leiden
➢ toch wel coöperatief gedrag leiden
, De kracht van sociale beïnvloeding:
mensen gaan zich anders gedragen door de naam van
het spel
Onderzoekers verdelen de studenten in twee
categorieën: competitieve en coöperatieve studenten
Het beursspel en het gemeenschapspel
Naam van het spel heeft een invloed → de
‘competitieve’ studenten kozen niet vaker voor de
competitieve strategie dan hun ‘coöperatieve’ collega’s
Fundamentele attributiefout: neiging om de mate waarin iemands gedrag wordt veroorzaakt door de
rol van persoonlijke eigenschappen en andere interne factoren te overschatten en de rol van externe,
situationele factoren te onderschatten (ook wel correspondentievertekening genoemd)
Attributie: het toeschrijven van oorzaken aan het eigen of aan andermans gedrag en het daarmee
voorzien van verklaringen
Als we de macht van de situatie niet volledig doorgronden, hebben we de neiging om het probleem
te vereenvoudigen en dat beperkt ons begrip van menselijke gedragingen
➔ Kan ervoor zorgen dat we de schuld bij het slachtoffer leggen in situaties waarin mensen
overdonderd worden door sociale krachten waartegen de meesten van ons niet zouden zijn
opgewassen
Psychologen leggen ook de nadruk dat we ook niet te veel moeten uitgaan van de externe factoren
→ het gaat om het innerlijk en de sociale situatie
Correspondentievertekening: neiging om de mate waarin iemands gedrag wordt veroorzaakt door de
rol van persoonlijke eigenschappen en andere interne factoren te overschatten en de rol van externe,
situationele factoren onderschatten
Persoonlijkheid speelt een grote rol maar de sociale situatie kan zo invloedrijk zijn dat ze op bijna
iedereen een gigantisch effect kunnen hebben
KIJK VIDEO facerear slide 22
III. De kracht van sociale beïnvloeding
De subjectiviteit van de sociale situatie
o Behaviorisme is een school in de psychologie die stelt dat om menselijk gedrag te begrijpen,
men alleen rekening hoeft te houden met de versterkende eigenschappen van de omgeving.
→Sluit cognitie, denken, voelen of andere “vage” mentalistische concepten uit.
➢ In gang gezet door BF Skinner
➢ Wanneer gedrag wordt gevolg door een beloning →zullen we hoogstwaarschijnlijk
het gedrag blijven tonen
➢ Wanneer gedrag wordt gevolgd door straf →gaan we hoogstwaarschijnlijk het gedrag
minder vertonen
➢ Deze stroming gaat ervan uit dat alle gedrag wordt verklaard aan de hand van
beloningen en straffen vanuit de omgeving
VIDEOS KIJKEN VOOR EXAMEN
Les 1:
Chapter 1: Introducing Social Psychology:
Doelen voor bachelor:
Algemeen :
1. ... kennis van de centrale concepten, modellen en methoden van de psychologische
wetenschappen ...
2. ... [psychologisch] denken toepassen obv empirisch bewijs uit de internationale
wetenschappelijke literatuur.
Onderzoek :
14. ... verschillende wetenschappelijke onderzoeksinstrumenten en is zich bewust van zowel
de mogelijkheden als de beperkingen van gangbaar kwalitatief en kwantitatief onderzoek.
15. ... eenvoudige statistische methoden toepassen (beschrijvende, inferentiële en
eenvoudige multivariate technieken) in een onderzoekssetting.
I. Wat is sociale psychologie?
o Waarom hielpen mensen niet? (Recente voorbeelden?) →bystander effect
o Wanneer leidt ontgroening/initiatie tot grote vriendschap in nieuwe groep, en wanneer niet?
→Sanda Dia, ze wouden hun status vergroten dus maakte de doop steeds erger – cognitieve
dissonantie
Sociale invloed (kern sociale psychologie) is het effect dat woorden, daden of alleen al de
aanwezigheid van andere mensen hebben op onze gedachten, gevoelens, houding of gedrag.
Sociale psychologie wordt gedefinieerd als de wetenschappelijke studie van de manier waarop
gedachten, gevoelens en handelingen van mensen worden beïnvloed door de werkelijke of
ingebeelde aanwezigheid van andere mensen.
Sociale psychologie, wetenschap en verzond verstand:
o Mensen zijn vaak niet bewust van de redenen achter hun eigen gevoelens en reacties
o Het is moeilijk om te vertrouwen op bepaalde bronnen want soms spreken ze elkaar tegen:
soort zoekt soort of tegenpolen trekken elkaar aan →soms gaan we liever om met onze eigen
soort mensen, soms met mensen die anders zijn dan wij dus beide zijn juist
o Deel van filosofen vormt ook een basis voor de psychologie
o Sociaal psychologen proberen op een wetenschappelijke manier antwoorden te vinden op
vragen over sociaal gedrag – zelfs als die gaan om het grote wetenschappelijke mysterie
o Hiervoor gaan sociaal psychologen methodes gebruiken
o Empirische methode: op waarneming en/ of onderzoek gebaseerde methode voor het
toetsen van hypothesen
o Hypothese: een als voorlopige waarheid aangenomen, maar nog te bewijzen
, o Na het vormen van een hypothese gaan sociaal psychologen een onderzoek starten waarin
we de hypothese kunnen toetsen → verhoogt onze kennis waardoor we gedragingen in de
toekomst beter kunnen voorspellen
o Onderzoeken is een uitdaging → we doen voorspellingen over het gedrag van
hoogontwikkelde wezens in complexe situaties
Hoe kunnen we sociale invloed begrijpen?
o Gelijkenissen trekken elkaar meer aan dan tegengestelde!
o Sociaal experiment met interesses aanduiden → mensen gaan meer opkijken naar iemand
met dezelfde interesses dan iemand met andere interesses
Andere mensen kunnen ons beïnvloeden door
o directe pogingen tot overreding/overtuiging, of
o indirect door hun aanwezigheid en de overdracht van culturele waarden.
o Interpretaties → de eigen subjectieve waarheid is het belangrijkste in de sociale psychologie
(Waarom mensen zich slecht voelen < Waarom mensen zich goed of slecht voelen)
o Spinoza zegt dat we informatie binnen krijgen en meteen besluiten dat het waar is en na een
tijdje zeggen we dat het misschien niet waar → had gelijk/ Decarter zegt dat informatie in ons
brein komt en dat we meteen beslissen of het waar is of niet
Hoe kunnen we anders sociale beïnvloeding begrijpen? →experiment 1-2: zeggen welke uitspraken
juist zijn. Eerst mag alleen groep 1 kijken en zegt of het juist is of niet, dan groep 2 →je hebt 2
condities gecreëerd want 2 groepen kregen tegengestelde uitspraken
EX 1-4: hoeveel kans iemand bloed doneren en iemand niet na extra
info dag op voorhand of niet. Dan persoonlijkheid en situatie
berekenen met formule →mensen schatten effect van situatie te groot
in MAAR sommige mensen omgekeerd. Zij schatten persoonlijkheid
groter in
o Hoe kunnen we anders sociale invloed begrijpen?
➢ We kunnen sociale invloed begrijpen via journalisten,
instant experts en sociale critici, maar dit is niet wetenschappelijk.
➢ Sociale psychologie verschilt van filosofie omdat het een empirisch veld is.
➢ Sociale psychologie onderscheidt zich van andere sociale wetenschappen door de
nadruk op de construals, of persoonlijke interpretaties, van mensen.
o >< Mensen zijn zich niet altijd bewust van de oorsprong van hun gedachten of gedrag
➢ “Meer vertellen dan we kunnen weten”
o >< Oversimplificeerd & tegenstrijdig: Hoe bepaal je wie er gelijk heeft?
➢ Jones / IS bloedbad
o >< Hoe weten we welke filosofische visie waar is of niet?
➢ Gilbert (over het vormen van overtuigingen over de wereld):
➢ D: info komt binnen dan beslissen of waar is, S: info komt binnen en je denkt dat het
waar is, pas nadien beslis je of het waar is. 2 condities: ene onderbreken, andere niet.
Bij onderbreking dachten ze dat indiaanse woorden gelijk waren aan Engelse →S
Sociale psychologie vergeleken met andere sociale wetenschappen:
, o Determinant: bepalende factor in een ontwikkeling of toestand 🡪 disciplines houden zich
hiermee bezig
o Sociale psychologie: heeft een verband met andere wetenschappelijke disciplines zoals
Biologie, neurowetenschap, evolutionaire psychologie, …
o Het verschil tussen sociale psychologie en andere disciplines → het analyseniveau, de
nadruk bij sociale psychologie ligt meer bij hoe mensen de sociale wereld interpreteren
The power of social influence →Het verschil zit in de hoeveelheid bij de community game en wall
street game (meer mensen doen mee met een cg dan bij een wsg)
Sociale psychologie vergeleken met persoonlijkheidspsychologie:
o Focus op individuele verschillen, gedefinieerd als de aspecten van de persoonlijkheid van
mensen die hen anders maken dan andere mensen.
Sociale psychologie vergeleken met andere sociale wetenschappen:
o Sociale wetenschappen: Brede maatschappelijke, economische, politieke & historische
factoren
o Sociale psychologie: het individu in een sociale context, en welke algemene wetten of
eigenschappen sociaal gedrag bepalen, ongeacht sociale klasse of cultuur
Samenvattend: sociale psychologie ligt in het gebied tussen sociologie en persoonlijkheids-
psychologie. Sociale psychologie en sociologie hebben beide belangstelling voor de manier waarop de
situatie en de bredere maatschappelijke omstandigheden ons gedrag beïnvloeden → sociaal
psychologen focussen eerder op psychologische gesteldheid van individuen die hen gevoelig maakt
voor sociale invloeden → persoonlijkheidspsychologie legt de nadruk op het individu, sociale
psychologie legt de nadruk op de sociale context waarin het individu zicht bevindt
II. De kracht van de situatie:
De kracht van sociale beïnvloeding begrijpen →zie EX1-4
Mensen zijn vatbaar voor fundamentele attributiefout, de neiging om de rol van eigenschappen te
overschatten en de rol van de situatie te onderschatten bij het bepalen van het gedrag van mensen.
Sociaal psychologen proberen mensen ervan te overtuigen dat hun gedrag grotendeels wordt
bepaald door hun sociale omgeving
PROBEER HET: De kracht van sociale beïnvloeding
Fundamentele attributiefout
o Denk een ogenblik aan een vriend die je competitief vindt.
o Maak een lijst van situaties die het meest tot zijn of haar
➢ competitief gedrag leiden
➢ toch wel coöperatief gedrag leiden
, De kracht van sociale beïnvloeding:
mensen gaan zich anders gedragen door de naam van
het spel
Onderzoekers verdelen de studenten in twee
categorieën: competitieve en coöperatieve studenten
Het beursspel en het gemeenschapspel
Naam van het spel heeft een invloed → de
‘competitieve’ studenten kozen niet vaker voor de
competitieve strategie dan hun ‘coöperatieve’ collega’s
Fundamentele attributiefout: neiging om de mate waarin iemands gedrag wordt veroorzaakt door de
rol van persoonlijke eigenschappen en andere interne factoren te overschatten en de rol van externe,
situationele factoren te onderschatten (ook wel correspondentievertekening genoemd)
Attributie: het toeschrijven van oorzaken aan het eigen of aan andermans gedrag en het daarmee
voorzien van verklaringen
Als we de macht van de situatie niet volledig doorgronden, hebben we de neiging om het probleem
te vereenvoudigen en dat beperkt ons begrip van menselijke gedragingen
➔ Kan ervoor zorgen dat we de schuld bij het slachtoffer leggen in situaties waarin mensen
overdonderd worden door sociale krachten waartegen de meesten van ons niet zouden zijn
opgewassen
Psychologen leggen ook de nadruk dat we ook niet te veel moeten uitgaan van de externe factoren
→ het gaat om het innerlijk en de sociale situatie
Correspondentievertekening: neiging om de mate waarin iemands gedrag wordt veroorzaakt door de
rol van persoonlijke eigenschappen en andere interne factoren te overschatten en de rol van externe,
situationele factoren onderschatten
Persoonlijkheid speelt een grote rol maar de sociale situatie kan zo invloedrijk zijn dat ze op bijna
iedereen een gigantisch effect kunnen hebben
KIJK VIDEO facerear slide 22
III. De kracht van sociale beïnvloeding
De subjectiviteit van de sociale situatie
o Behaviorisme is een school in de psychologie die stelt dat om menselijk gedrag te begrijpen,
men alleen rekening hoeft te houden met de versterkende eigenschappen van de omgeving.
→Sluit cognitie, denken, voelen of andere “vage” mentalistische concepten uit.
➢ In gang gezet door BF Skinner
➢ Wanneer gedrag wordt gevolg door een beloning →zullen we hoogstwaarschijnlijk
het gedrag blijven tonen
➢ Wanneer gedrag wordt gevolgd door straf →gaan we hoogstwaarschijnlijk het gedrag
minder vertonen
➢ Deze stroming gaat ervan uit dat alle gedrag wordt verklaard aan de hand van
beloningen en straffen vanuit de omgeving
