Diervoeding
Les 1: inleiding
Waarom eten dieren geen fruit? Eerder groenten? Heel veel suikers in fruit, groenten bevatten meer vezels.
Probleemstelling:
1) Melkvee: Dystocie, abortus, nageboorte, endometritis, tegenvallende productie, lebmaagverplaatsing
• Kijk naar het voeder: droogstandsratsoen (tussen laatste lactatie tot afkalving van het nieuwe kalf)
• TMP van graskuil, maïskuil, stro, droogstandsmineralen, transietbrok (eiwitbrok) laatste twee weken.
o Streven richting 12% ruw eiwit.
o Dieren die onvoldoende eten = onvoldoende energie om melk te produceren.
• Oplossing?
o Smakelijke grondstoffen, gedroogd gras/ hooi
o Eiwitrijke grondstof: soja
2) Newfoundlanderpuppy, fokker gelooft sterk in vleesvoeding:
• Bij gewicht onder <25 kg moet: bv. 3,5-4,5 kcal/g inzitten.
*EX: Berekeningen kunnen maken en tabel afleiden.
3) Dagelijks gebruik van visolie bij puppy:
• Bevat omega-3-vz: mooiere vacht, beter humeur, hartwerking, slimmere hond
• Maar enkel door visolie zal je hond niet slimmer worden. Eerder mooie vacht en hartwerking is wel juist.
• Zeugen: fertiliteit bevorderen.
Belang van de cursus: Voeder heeft een grote impact op het bedrijf.
• Productiedieren vs gezelschapsdieren
• Nuchtere en wetenschappelijke gefundeerde blik
• Inzicht in spijsvertering/ nutritionele behoeften
• Inzichten in eigenschappen van voedeermiddelen.
Diervoeding verandert mee met dieren:
- Koeien worden meer hoog productief, vroeger leefde ze enkel op gras en water.
- Sterk toegenemende eisen gesteld aan melkkoeien:
Ook andere diersoorten:
- Sterk gedreven groeicurves (kippen) ,
- Prestaties leghennen/ moederdier
- Rekening houdend met worpindex, worpgrootte, interval partus,..
- Tegelijk verstrengd wettelijk kader: toegelaten voeding, milieu (emissie en mineralen effieciëntie, AB gebruik.
Diervoeding verandert mee met mens:
- Bepaalde eisen voor hun kat/ hond.
- Katten hebben dierlijke eiwitten nodig, kan je dus niet vegetarisch voeden!
- Veel granen in voeder (in twijfel getrokken) : als ze voldoende verhit/ geprocessd zijn is dit oke voor kat en hond.
*EX: 2 openvragen, 3 MC vragen, rekenoefening, grafiek bespreken en grondstoffen!
,1. Inleiding:
Wat bereiken met voeding?
1. Basisbehoeften van dier
2. Prestaties beïnvloeden
3. Beinvloeden van eindproduct
(dierlijke producten aanrijken voor gezondheidsbevordering van de mens)
4. Klinische diervoeding (dieren met gezondheidsproblemen)
5. Milieu-aspect (max. normen)
Basisbehoeften:
Bv. Hoogdrachtig schaap op de weide in het voorjaar: Nood aan bijvoedering? Welke gevaren voor deficiënties?
Weten wat de behoeften zijn? En inschatten wat het aanbod is. = berekenen!
▫ Onderhoud: basaal metabolisme, thermoregulatie, beweging.
▫ Dracht, groei en lactatie. (extra nutrienten/eiwitten voor dracht en lactatie)
*bv rekenoefening EX!
Problemen bietenpulp: zwelt heel erg op door contact met water, dus ook in de maag. (op voorhand natmaken zodat je die
hoeveelheid kent)
Prestaties:
Bv. Melkvee, gemiddelde productie 9540 kg per dier per jaar. Problemen bij opstart: diarree, lebmaagverplaatsing,
ondermaatse productie.
▫ Nutritonele behoeften van dier?
▫ Eigenschappen gevoerde componenten? (hoeveel eiwitten, mineralen eet het dier op)
Beinvloeden eindproduct:
Consument wenst hoger gehalte omega-3-vz in melk = anti-inflammatior, anti-carcinogeen, preventie hart- en
vaatziekten.
Dit doen we bij eieren (kippen = eenmagig), maar ook bij runderen = meermagig, waardoor het meeste achter blijft in de
pens. We zouden de ratio nog meer kunnen verhogen maar dat zal de penswerking verstoren door te veel aan vetten
(microflora verstoren door inbalans kan dit geen energie meer leveren) = hiermee gestopt.
Klinisch:
Bv. Dieren met voedselallergie = alternatieve eiwitten zoeken. (meestal allergiën tegen dierlijke eiwitten)
Bv. Nierpatiënten, schema voor obese dieren.
Milieu-aspect: Schaalvergroting van productie zonder extra belasting van milieu.
▫ Beter benutten eiwitfractie = stikstofexcretie
▫ Beter benutten fosfor in voer = fosforexcretie
▫ Methaanuitstoot, ecologische voetafdruk van productie
▫ Oplossen ‘’eiwitprobleem’’
,• Voeder: materiaal dat, na opname, verteerd en benut kan worden
• Ingrediënt/voedermiddel: substantie gebruikt voor bereiding van voeder/voedsel (soja, graan, vet) en die in het
eindproduct aanwezig is.
• Nutrient: bestanddeel van ingrediënt of voedsel/voeder.
• Mens = dieet / Dier = rantsoen
Weende-analyse: Chemische samenstelling voeder:
• Kwantitatieve evaluatie van voedsel/ voeder/ ingrediënt. Om samenstelling/ componenten bepalen.
• Water zit altijd in voedingsmiddel (is heel belangrijk), maar heeft geen nutriëntionele waarde.
• Eerst droge stof bepalen, daarna weet je hoeveel vocht erin zit. (1e analyse)
• Droge stof wordt opgesplitst in organische en anorgansich.
• Ruwe as bepaling = bepaald mineralen (2e analyse)
• Organisch: koolhydraten, lipiden en proteïnen (belangrijkste)
• Vocht: water, vluhtige zuren en basen
• Ruwas: mineralen
• Ruweiwit: eiwitten, AZ, aminen, nitraten, N-bevattende glucosiden, -glucolipiden, B-vitaminen, nucleïnezuren.
• Ruwvet: vetten, oliën, wassen, organische zuren, pigmenten, sterolen, vitaminen ADEK.
• Ruwvezel: cellulose, hemicelullose, lignine
• N-vrije extractstoffen of Overige koolhydraten: cellulose, hemocellulose, lignine, suikers, fructanen, zetmeel,
pectines, organische zuren, harsen, tannines, pigmenten, vitaminen,...
Suiker en zetmeel zit in zelfde groep als hemicellulose, celulose, pectine (oplosbare vezels). Vezels, suikers en zetmeel
zijn alle 2 koolhydraten maar met totaal verschillende eigenschappen:
Vezels zijn niet verteerbaar, wel fermenteerbaar door M.O. in de pens. Suiker en zetmeel zijn goed verteerbaar en
energieleveransier Terwijl vezels eerder nuttig voor de transit, transit-snelheid, darmgezondheid.
Aandachtpunt voor analyse:
Start met staalnemen: mengstaal, representatief via monstermachine, monstervoorbereiding (wordt eerst gemalen,
granen verkleinen en zeven), hierbij wordt hitte gebruikt, belangrijk is om dit niet te lang te doen, want dan krijg je
waterdamp (fout in eindresultaat).
- Drogen van monster: bepalen vochtgehalte:
- Verbranden/ oxideren gedroogd monster
o Organische fractie = brandbaar
o Anorganische fractie = RAS blijft over
o Waarom ruwe as? (mineralen analyse)
- N-extractie Kjieldahl/Dumas: RE
o Stikstof analyseren en vermenigvuldigen met 6,25 (aannemen dat eiwit slechts 16% stikstof bevat)
o RE = N x 6,25
o Aanname gemiddeld 16% N in aminozuren
o Waarom ruweiwit?
- Etherextractie (Soxhlet), bepalen RV.
o Resultaat afhankelijk van welk gebruik organisch solvent.
o Waarom ruwvet?
Kjeldhal-analyse (NIET KENNEN)
Alternatieve kjeldhal-analyse:
Dumas-analyse: ook oxidatie/ reductiestap uitvoeren maar veel milieu-vriendelijker, ook CO2 en water vormen die je
moet opvangen. En kan je uiteindelijk stikstofgas meten via gaschromachrofie.
Doel: stikstof analyseren om daar eiwit te gaan berekenen.
, Problematiek met ruwe celstof-analyse:
Ruwe celstof/ ruwe vezel analyse: grafiek uitleggen EX!*
Dergelijke analyse gebeurt door voedermiddel te kopen in licht zure omgeving, vervolgens licht base omgeving (simuleren
van maag-darm).
Oplossen in licht zuur: gaat groot deel of volledig aantal eiwitten en koolhydraten oplossen, nadien zuur wegtrekken over
filter (alles wat niet opgelost is blijft in het staalpotje over. Waarbij we licht base over gieten en opnieuw opkoken. Waarbij
vnl de vetten oplossen. Zuigen basen weg onder vaccum. Wat overblijft op de filter is een inschatten van de ruwe vezel.
Op het moment dat je naar een licht zure omgeving gaat een deel van hemicellulose in oplossing gaat en dus wegfilter =
niet mee weegt in uw analyse. Ook als je een licht basisch oplossing gaat, zal een deel hemicelullose in oplossing gaan en
dus wegfilteren maar ook een deel Ligine gaan in basisch milieu in oplossing gaan.
NDF = nutriol detergent -> staal in neutraal detergent oplossing, geeft geen oplossing van deze stoffen,hebt nog alles mee
ADF = Heel zure pH-> volledige hemicellulose in oplossing.
Het verschil tussen deze 2, geeft een inzicht in hemicellulose.
Verschil tussen NDF en ADF = de maat voor hemicellulose.
Van Soest methode wordt aangeraden om bij runderen te gebruiken:
Effectief de cellilose, hemocellulose, legnine kan gaan bepalen.
Terwijl bij 1-magigen geeft het enkel inzicht in darmgezondheid, transit, maar deze vezels brengen nutitioneel niks op.
100% = VOCHT + RVET + RE + RC + OK + RAS
OK = DS – RVET – RE – RC –RAS !!
VB. DS (100-vocht) - eiwit gehalte – vet gehalte – ruwe celstof – ruwe as
Geen calcium, fosfor, natrium, kalium, magnesium van aftrekken omdat dit de samenstelling is van uw ruwe as
(mineralen) dus als je deze er zou van aftrekken dan ga je dit 2x doen. (letop voor extra gegevens op het EX!*)
NIRS analyse:
Scan die ze nemen van voedermiddel. En op basis van deze scan gaan ze ijklijnen opstellen die men als referentie gaat
gebruiken. Als je een nieuw staal(tarwe) binnenbrengt, wordt er een scan genomen en vergeleken met wat er in zijn data-
base zit en gaat op enkele minuten een analyse en resultaat geven over uw 7 weense parameters.
Scan nemen (nabij infrarood licht) van voedermiddelen en kan op basis van data-base die opgevoederd is. Je moet de data
–base voldoende voeden met stalen (zowel nat chemisch en scans) en dan kan je inschattingen maken hoeveel eiwit,
vocht, as er in je voedermiddel aanwezig is.
Voordelen:
- Snelheid van meetresultaten.
- Monster blijft intact (niet-destructief)
- Milieuvriendelijk
- betrouwbaar
Nadelen:
- Je moet data-base voldoende voeden
- Deeltjesgrootte, vochtigheid, temperatuur kunnen meting beïnvloeden
- Complexe data-analyse
Les 1: inleiding
Waarom eten dieren geen fruit? Eerder groenten? Heel veel suikers in fruit, groenten bevatten meer vezels.
Probleemstelling:
1) Melkvee: Dystocie, abortus, nageboorte, endometritis, tegenvallende productie, lebmaagverplaatsing
• Kijk naar het voeder: droogstandsratsoen (tussen laatste lactatie tot afkalving van het nieuwe kalf)
• TMP van graskuil, maïskuil, stro, droogstandsmineralen, transietbrok (eiwitbrok) laatste twee weken.
o Streven richting 12% ruw eiwit.
o Dieren die onvoldoende eten = onvoldoende energie om melk te produceren.
• Oplossing?
o Smakelijke grondstoffen, gedroogd gras/ hooi
o Eiwitrijke grondstof: soja
2) Newfoundlanderpuppy, fokker gelooft sterk in vleesvoeding:
• Bij gewicht onder <25 kg moet: bv. 3,5-4,5 kcal/g inzitten.
*EX: Berekeningen kunnen maken en tabel afleiden.
3) Dagelijks gebruik van visolie bij puppy:
• Bevat omega-3-vz: mooiere vacht, beter humeur, hartwerking, slimmere hond
• Maar enkel door visolie zal je hond niet slimmer worden. Eerder mooie vacht en hartwerking is wel juist.
• Zeugen: fertiliteit bevorderen.
Belang van de cursus: Voeder heeft een grote impact op het bedrijf.
• Productiedieren vs gezelschapsdieren
• Nuchtere en wetenschappelijke gefundeerde blik
• Inzicht in spijsvertering/ nutritionele behoeften
• Inzichten in eigenschappen van voedeermiddelen.
Diervoeding verandert mee met dieren:
- Koeien worden meer hoog productief, vroeger leefde ze enkel op gras en water.
- Sterk toegenemende eisen gesteld aan melkkoeien:
Ook andere diersoorten:
- Sterk gedreven groeicurves (kippen) ,
- Prestaties leghennen/ moederdier
- Rekening houdend met worpindex, worpgrootte, interval partus,..
- Tegelijk verstrengd wettelijk kader: toegelaten voeding, milieu (emissie en mineralen effieciëntie, AB gebruik.
Diervoeding verandert mee met mens:
- Bepaalde eisen voor hun kat/ hond.
- Katten hebben dierlijke eiwitten nodig, kan je dus niet vegetarisch voeden!
- Veel granen in voeder (in twijfel getrokken) : als ze voldoende verhit/ geprocessd zijn is dit oke voor kat en hond.
*EX: 2 openvragen, 3 MC vragen, rekenoefening, grafiek bespreken en grondstoffen!
,1. Inleiding:
Wat bereiken met voeding?
1. Basisbehoeften van dier
2. Prestaties beïnvloeden
3. Beinvloeden van eindproduct
(dierlijke producten aanrijken voor gezondheidsbevordering van de mens)
4. Klinische diervoeding (dieren met gezondheidsproblemen)
5. Milieu-aspect (max. normen)
Basisbehoeften:
Bv. Hoogdrachtig schaap op de weide in het voorjaar: Nood aan bijvoedering? Welke gevaren voor deficiënties?
Weten wat de behoeften zijn? En inschatten wat het aanbod is. = berekenen!
▫ Onderhoud: basaal metabolisme, thermoregulatie, beweging.
▫ Dracht, groei en lactatie. (extra nutrienten/eiwitten voor dracht en lactatie)
*bv rekenoefening EX!
Problemen bietenpulp: zwelt heel erg op door contact met water, dus ook in de maag. (op voorhand natmaken zodat je die
hoeveelheid kent)
Prestaties:
Bv. Melkvee, gemiddelde productie 9540 kg per dier per jaar. Problemen bij opstart: diarree, lebmaagverplaatsing,
ondermaatse productie.
▫ Nutritonele behoeften van dier?
▫ Eigenschappen gevoerde componenten? (hoeveel eiwitten, mineralen eet het dier op)
Beinvloeden eindproduct:
Consument wenst hoger gehalte omega-3-vz in melk = anti-inflammatior, anti-carcinogeen, preventie hart- en
vaatziekten.
Dit doen we bij eieren (kippen = eenmagig), maar ook bij runderen = meermagig, waardoor het meeste achter blijft in de
pens. We zouden de ratio nog meer kunnen verhogen maar dat zal de penswerking verstoren door te veel aan vetten
(microflora verstoren door inbalans kan dit geen energie meer leveren) = hiermee gestopt.
Klinisch:
Bv. Dieren met voedselallergie = alternatieve eiwitten zoeken. (meestal allergiën tegen dierlijke eiwitten)
Bv. Nierpatiënten, schema voor obese dieren.
Milieu-aspect: Schaalvergroting van productie zonder extra belasting van milieu.
▫ Beter benutten eiwitfractie = stikstofexcretie
▫ Beter benutten fosfor in voer = fosforexcretie
▫ Methaanuitstoot, ecologische voetafdruk van productie
▫ Oplossen ‘’eiwitprobleem’’
,• Voeder: materiaal dat, na opname, verteerd en benut kan worden
• Ingrediënt/voedermiddel: substantie gebruikt voor bereiding van voeder/voedsel (soja, graan, vet) en die in het
eindproduct aanwezig is.
• Nutrient: bestanddeel van ingrediënt of voedsel/voeder.
• Mens = dieet / Dier = rantsoen
Weende-analyse: Chemische samenstelling voeder:
• Kwantitatieve evaluatie van voedsel/ voeder/ ingrediënt. Om samenstelling/ componenten bepalen.
• Water zit altijd in voedingsmiddel (is heel belangrijk), maar heeft geen nutriëntionele waarde.
• Eerst droge stof bepalen, daarna weet je hoeveel vocht erin zit. (1e analyse)
• Droge stof wordt opgesplitst in organische en anorgansich.
• Ruwe as bepaling = bepaald mineralen (2e analyse)
• Organisch: koolhydraten, lipiden en proteïnen (belangrijkste)
• Vocht: water, vluhtige zuren en basen
• Ruwas: mineralen
• Ruweiwit: eiwitten, AZ, aminen, nitraten, N-bevattende glucosiden, -glucolipiden, B-vitaminen, nucleïnezuren.
• Ruwvet: vetten, oliën, wassen, organische zuren, pigmenten, sterolen, vitaminen ADEK.
• Ruwvezel: cellulose, hemicelullose, lignine
• N-vrije extractstoffen of Overige koolhydraten: cellulose, hemocellulose, lignine, suikers, fructanen, zetmeel,
pectines, organische zuren, harsen, tannines, pigmenten, vitaminen,...
Suiker en zetmeel zit in zelfde groep als hemicellulose, celulose, pectine (oplosbare vezels). Vezels, suikers en zetmeel
zijn alle 2 koolhydraten maar met totaal verschillende eigenschappen:
Vezels zijn niet verteerbaar, wel fermenteerbaar door M.O. in de pens. Suiker en zetmeel zijn goed verteerbaar en
energieleveransier Terwijl vezels eerder nuttig voor de transit, transit-snelheid, darmgezondheid.
Aandachtpunt voor analyse:
Start met staalnemen: mengstaal, representatief via monstermachine, monstervoorbereiding (wordt eerst gemalen,
granen verkleinen en zeven), hierbij wordt hitte gebruikt, belangrijk is om dit niet te lang te doen, want dan krijg je
waterdamp (fout in eindresultaat).
- Drogen van monster: bepalen vochtgehalte:
- Verbranden/ oxideren gedroogd monster
o Organische fractie = brandbaar
o Anorganische fractie = RAS blijft over
o Waarom ruwe as? (mineralen analyse)
- N-extractie Kjieldahl/Dumas: RE
o Stikstof analyseren en vermenigvuldigen met 6,25 (aannemen dat eiwit slechts 16% stikstof bevat)
o RE = N x 6,25
o Aanname gemiddeld 16% N in aminozuren
o Waarom ruweiwit?
- Etherextractie (Soxhlet), bepalen RV.
o Resultaat afhankelijk van welk gebruik organisch solvent.
o Waarom ruwvet?
Kjeldhal-analyse (NIET KENNEN)
Alternatieve kjeldhal-analyse:
Dumas-analyse: ook oxidatie/ reductiestap uitvoeren maar veel milieu-vriendelijker, ook CO2 en water vormen die je
moet opvangen. En kan je uiteindelijk stikstofgas meten via gaschromachrofie.
Doel: stikstof analyseren om daar eiwit te gaan berekenen.
, Problematiek met ruwe celstof-analyse:
Ruwe celstof/ ruwe vezel analyse: grafiek uitleggen EX!*
Dergelijke analyse gebeurt door voedermiddel te kopen in licht zure omgeving, vervolgens licht base omgeving (simuleren
van maag-darm).
Oplossen in licht zuur: gaat groot deel of volledig aantal eiwitten en koolhydraten oplossen, nadien zuur wegtrekken over
filter (alles wat niet opgelost is blijft in het staalpotje over. Waarbij we licht base over gieten en opnieuw opkoken. Waarbij
vnl de vetten oplossen. Zuigen basen weg onder vaccum. Wat overblijft op de filter is een inschatten van de ruwe vezel.
Op het moment dat je naar een licht zure omgeving gaat een deel van hemicellulose in oplossing gaat en dus wegfilter =
niet mee weegt in uw analyse. Ook als je een licht basisch oplossing gaat, zal een deel hemicelullose in oplossing gaan en
dus wegfilteren maar ook een deel Ligine gaan in basisch milieu in oplossing gaan.
NDF = nutriol detergent -> staal in neutraal detergent oplossing, geeft geen oplossing van deze stoffen,hebt nog alles mee
ADF = Heel zure pH-> volledige hemicellulose in oplossing.
Het verschil tussen deze 2, geeft een inzicht in hemicellulose.
Verschil tussen NDF en ADF = de maat voor hemicellulose.
Van Soest methode wordt aangeraden om bij runderen te gebruiken:
Effectief de cellilose, hemocellulose, legnine kan gaan bepalen.
Terwijl bij 1-magigen geeft het enkel inzicht in darmgezondheid, transit, maar deze vezels brengen nutitioneel niks op.
100% = VOCHT + RVET + RE + RC + OK + RAS
OK = DS – RVET – RE – RC –RAS !!
VB. DS (100-vocht) - eiwit gehalte – vet gehalte – ruwe celstof – ruwe as
Geen calcium, fosfor, natrium, kalium, magnesium van aftrekken omdat dit de samenstelling is van uw ruwe as
(mineralen) dus als je deze er zou van aftrekken dan ga je dit 2x doen. (letop voor extra gegevens op het EX!*)
NIRS analyse:
Scan die ze nemen van voedermiddel. En op basis van deze scan gaan ze ijklijnen opstellen die men als referentie gaat
gebruiken. Als je een nieuw staal(tarwe) binnenbrengt, wordt er een scan genomen en vergeleken met wat er in zijn data-
base zit en gaat op enkele minuten een analyse en resultaat geven over uw 7 weense parameters.
Scan nemen (nabij infrarood licht) van voedermiddelen en kan op basis van data-base die opgevoederd is. Je moet de data
–base voldoende voeden met stalen (zowel nat chemisch en scans) en dan kan je inschattingen maken hoeveel eiwit,
vocht, as er in je voedermiddel aanwezig is.
Voordelen:
- Snelheid van meetresultaten.
- Monster blijft intact (niet-destructief)
- Milieuvriendelijk
- betrouwbaar
Nadelen:
- Je moet data-base voldoende voeden
- Deeltjesgrootte, vochtigheid, temperatuur kunnen meting beïnvloeden
- Complexe data-analyse
