Materieel strafrecht
Kennisclip week 1 en 2
Als het in boek 2 van strafrecht staat is het een misdrijf, staat in boek 3 dan is het een
overtreding
Bij een bijzondere wet staat het allemaal in andere artikelen (straf of misdrijf is of niet etc.) Bij
het wetboek van strafrecht staat het allemaal in hetzelfde artikel.
Strafrecht
- Er wordt bij het strafrecht opzettelijk door de overheid leed toegevoegd.
Waarom straffen?
Absolute theorieën vergelding
Straf is doel op zich de balans moet terug
Relatieve theorieën generale en speciale preventie
Geen herhaling voor de dader (generale preventie)
En
Waarschuwing voor maatschappij om het strafbare feit niet te plegen (speciale preventie)
Grondbeginsel van het strafrecht
- Nulla poena sine praevia lege poenali (legaliteitsbeginsel)
- Geen straf zonder schuld
Legaliteitsbeginsel
- Straf moet berusten op een voorafgaande wettelijke strafbepaling
- Art. 1 Sr (art. 16 GW jo. Art 7 EVRM)
Subregels uit het legaliteitsbeginsel
- De straf moet berusten op een wet in formele zin
- Het verbod van terugwerkende kracht
- Bestimmhetsverbod (lex centra)
- Het verbod van analogische interpretatie (Niet zelf iets invullen)
Geen straf zonder schuld
- Verwijtbaarheid
- Art. 6 lid 2 EVRM verdachte in onschuld gehouden totdat de schuld door de
rechter is bewezen
Opbouw strafbaar feit
4 elementen
1. Menselijke gedraging
2. Delictsomschrijving (bestandsdeel)
3. Wederrechtelijkheid (element)
4. Schuld/verwijtbaarheid (element)
,Menselijke gedraging
Het moet door een mens gedaan zijn geen dier (ondernemingen worden ook verstaan onder
menselijke gedraging) Gewilde spierbeweging gedraging, iets nalaten kan ook.
Delictsomschrijving
Dit betekent dat het ergens in de wet moet staan dat de gedraging niet mag voorbeeld art.
317 Sr. Dit artikel gaat over afpersing, hierdoor is afpersing verboden en kan het vervolgt
worden.
Wederrechtelijkheid
Er moet sprake zijn van een norm overtreding. Het handelen moet in strijd zijn met de wet
(soms niet zo door rechtvaardigingsgronden)
Verwijtbaarheid/schuld
Is het op zijn schuld te vinden? Soms zijn er schulduitsluitingsgronden
Hierbij worden de volgende hulpmiddelen gebruikt
- De gedragingen moet naar haar aard geschikt zijn om het gevolg teweeg te brengen
- Bovendien moet uit ervaringsregels blijken dat de gedraging heeft geleid tot het
intreden van het gevolg
- Ia aannemelijk geworden dat een alternatieve oorzaak hoogstwaarschijnlijk niet tot
het gevolg heeft geleid
Rechterlijk beslismodel: art. 350/352 Sv
1. Is het tenlastegelegde feit bewezen?
Zo niet, dan vrijspraak ogv art. 352 lid 1 Sv
2. Is het bewezenverklaarde strafbaar? (kwalificatievraag)
Zo niet, dan OVAR ogv art. 352 lid 2 Sv
3. Is de verdachte strafbaar?
→ Is het bewezenverklaarde wederrechtelijk?
→ Is het bewezenverklaarde aan schuld te wijten?
Zo niet, dan OVAR ogv art. 352 lid 2 Sv
4. Welke straf en/of maatregel moet worden opgelegd?
Strafoplegging art. 351 Sv
Wederrechtelijkheid staat soms in de delictsomschrijving dan wordt wederrechtelijkheid een
bestandsdeel in plaats van een element
Zie hier als voorbeeld: art. 282 lid 1 Sr, art. 350 Sr.
Dit zetten ze erin om het bereik in te korten voorbeeld als een bouwvakker een huis sloopt in
opdracht van de eigenaar zou die als wedderechtelijk niet in de delictsomschrijving stond
kunnen worden vervolgd op grond van art. 350 Sr nu kan dat niet, omdat het woordje
wedderrechtelijk erin staat.
Soms schuld als bestanddeel
• Schuld in een delictsomschrijving → culpa
• Bestanddeel → bevat mede de wederrechtelijkheid en de verwijtbaarheid
• Schuldvraag bij vraag 1 art. 350 Sv
, Causaliteit
• Art. 350 Sv eerste vraag: wat is het gevolg en wie is daarvoor aansprakelijk?
• Heersende causaliteitsleer/criterium:
§ Redelijke toerekening (Letale longembolie)
→ Kan het gevolg redelijkerwijs aan de gedraging van verdachte worden toegerekend?
Vaak ingekleurd aan de hand van oude causaliteitsleren:
§ Conditio sine qua non
§ Causa proxima
§ Voorzienbaarheid (Etalageruit-arrest)
“Alternatieve causaliteit”
HIV-arrest en de leer van de redelijke toerekening
• Groninger HIV-zaak
- Hier ging het om de vraag of het waarvan de verdachte werd verdacht de enige reden
had kunnen zijn van de besmetting met HIV
Criteria HIV-arrest
1. De gedraging moet een onmisbare schakel kunnen hebben gevormd in de gebeurtenissen
EN
2. het moet aannemelijk zijn dat het gevolg met een aanzienlijke mate van waarschijnlijkheid
door de gedraging van verdachte is veroorzaakt.
Dit hangt af van de concrete omstandigheden van het geval.
Hierbij worden de volgende hulpmiddelen gebruikt:
- De gedraging moet naar haar aard geschikt zijn om het gevolg teweeg te brengen.
- Bovendien moet uit ervaringsregels blijken dat de gedraging heeft geleid tot het
intreden van het gevolg.
- Is aannemelijk geworden dat een alternatieve oorzaak hoogstwaarschijnlijk niet tot
het gevolg heeft geleid?
Werkcollege week 1
Wet in formele zin= staten generaal en regering tezamen
Wet in materiële zin= Als het een één ieder bepalende wet is, het dus voor iedereen
bedoeld. Wet in formele zin kunnen dus tegelijkertijd ook wet in materiële zin zijn.
Als de titel van de wet, wet erin zit dan is het een wet in formele zin. Voorbeeld WETboek
van strafrecht, bosWET, algemene WET bestuursrecht.
APV is ook voor iedereen bedoeld, dus dat is materiële zin. Want de APV van Tilburg is niet
voor alleen Tilburgers bedoeld, maar voor iedereen die zich in Tilburg bevindt.
Art. 154 Gemw staat in of lagere overheden gedragingen strafbaar mogen maken.
- Dit mag als het gaat over een overtreding (lid 3) en mag maximaal drie maanden
hechtenis en een geldboete van de tweede categorie (lid 1)
Bij de provincie is het art. 150 Provinciewet.
Vergelding = betekent ook wel leed toevoegen
Kennisclip week 1 en 2
Als het in boek 2 van strafrecht staat is het een misdrijf, staat in boek 3 dan is het een
overtreding
Bij een bijzondere wet staat het allemaal in andere artikelen (straf of misdrijf is of niet etc.) Bij
het wetboek van strafrecht staat het allemaal in hetzelfde artikel.
Strafrecht
- Er wordt bij het strafrecht opzettelijk door de overheid leed toegevoegd.
Waarom straffen?
Absolute theorieën vergelding
Straf is doel op zich de balans moet terug
Relatieve theorieën generale en speciale preventie
Geen herhaling voor de dader (generale preventie)
En
Waarschuwing voor maatschappij om het strafbare feit niet te plegen (speciale preventie)
Grondbeginsel van het strafrecht
- Nulla poena sine praevia lege poenali (legaliteitsbeginsel)
- Geen straf zonder schuld
Legaliteitsbeginsel
- Straf moet berusten op een voorafgaande wettelijke strafbepaling
- Art. 1 Sr (art. 16 GW jo. Art 7 EVRM)
Subregels uit het legaliteitsbeginsel
- De straf moet berusten op een wet in formele zin
- Het verbod van terugwerkende kracht
- Bestimmhetsverbod (lex centra)
- Het verbod van analogische interpretatie (Niet zelf iets invullen)
Geen straf zonder schuld
- Verwijtbaarheid
- Art. 6 lid 2 EVRM verdachte in onschuld gehouden totdat de schuld door de
rechter is bewezen
Opbouw strafbaar feit
4 elementen
1. Menselijke gedraging
2. Delictsomschrijving (bestandsdeel)
3. Wederrechtelijkheid (element)
4. Schuld/verwijtbaarheid (element)
,Menselijke gedraging
Het moet door een mens gedaan zijn geen dier (ondernemingen worden ook verstaan onder
menselijke gedraging) Gewilde spierbeweging gedraging, iets nalaten kan ook.
Delictsomschrijving
Dit betekent dat het ergens in de wet moet staan dat de gedraging niet mag voorbeeld art.
317 Sr. Dit artikel gaat over afpersing, hierdoor is afpersing verboden en kan het vervolgt
worden.
Wederrechtelijkheid
Er moet sprake zijn van een norm overtreding. Het handelen moet in strijd zijn met de wet
(soms niet zo door rechtvaardigingsgronden)
Verwijtbaarheid/schuld
Is het op zijn schuld te vinden? Soms zijn er schulduitsluitingsgronden
Hierbij worden de volgende hulpmiddelen gebruikt
- De gedragingen moet naar haar aard geschikt zijn om het gevolg teweeg te brengen
- Bovendien moet uit ervaringsregels blijken dat de gedraging heeft geleid tot het
intreden van het gevolg
- Ia aannemelijk geworden dat een alternatieve oorzaak hoogstwaarschijnlijk niet tot
het gevolg heeft geleid
Rechterlijk beslismodel: art. 350/352 Sv
1. Is het tenlastegelegde feit bewezen?
Zo niet, dan vrijspraak ogv art. 352 lid 1 Sv
2. Is het bewezenverklaarde strafbaar? (kwalificatievraag)
Zo niet, dan OVAR ogv art. 352 lid 2 Sv
3. Is de verdachte strafbaar?
→ Is het bewezenverklaarde wederrechtelijk?
→ Is het bewezenverklaarde aan schuld te wijten?
Zo niet, dan OVAR ogv art. 352 lid 2 Sv
4. Welke straf en/of maatregel moet worden opgelegd?
Strafoplegging art. 351 Sv
Wederrechtelijkheid staat soms in de delictsomschrijving dan wordt wederrechtelijkheid een
bestandsdeel in plaats van een element
Zie hier als voorbeeld: art. 282 lid 1 Sr, art. 350 Sr.
Dit zetten ze erin om het bereik in te korten voorbeeld als een bouwvakker een huis sloopt in
opdracht van de eigenaar zou die als wedderechtelijk niet in de delictsomschrijving stond
kunnen worden vervolgd op grond van art. 350 Sr nu kan dat niet, omdat het woordje
wedderrechtelijk erin staat.
Soms schuld als bestanddeel
• Schuld in een delictsomschrijving → culpa
• Bestanddeel → bevat mede de wederrechtelijkheid en de verwijtbaarheid
• Schuldvraag bij vraag 1 art. 350 Sv
, Causaliteit
• Art. 350 Sv eerste vraag: wat is het gevolg en wie is daarvoor aansprakelijk?
• Heersende causaliteitsleer/criterium:
§ Redelijke toerekening (Letale longembolie)
→ Kan het gevolg redelijkerwijs aan de gedraging van verdachte worden toegerekend?
Vaak ingekleurd aan de hand van oude causaliteitsleren:
§ Conditio sine qua non
§ Causa proxima
§ Voorzienbaarheid (Etalageruit-arrest)
“Alternatieve causaliteit”
HIV-arrest en de leer van de redelijke toerekening
• Groninger HIV-zaak
- Hier ging het om de vraag of het waarvan de verdachte werd verdacht de enige reden
had kunnen zijn van de besmetting met HIV
Criteria HIV-arrest
1. De gedraging moet een onmisbare schakel kunnen hebben gevormd in de gebeurtenissen
EN
2. het moet aannemelijk zijn dat het gevolg met een aanzienlijke mate van waarschijnlijkheid
door de gedraging van verdachte is veroorzaakt.
Dit hangt af van de concrete omstandigheden van het geval.
Hierbij worden de volgende hulpmiddelen gebruikt:
- De gedraging moet naar haar aard geschikt zijn om het gevolg teweeg te brengen.
- Bovendien moet uit ervaringsregels blijken dat de gedraging heeft geleid tot het
intreden van het gevolg.
- Is aannemelijk geworden dat een alternatieve oorzaak hoogstwaarschijnlijk niet tot
het gevolg heeft geleid?
Werkcollege week 1
Wet in formele zin= staten generaal en regering tezamen
Wet in materiële zin= Als het een één ieder bepalende wet is, het dus voor iedereen
bedoeld. Wet in formele zin kunnen dus tegelijkertijd ook wet in materiële zin zijn.
Als de titel van de wet, wet erin zit dan is het een wet in formele zin. Voorbeeld WETboek
van strafrecht, bosWET, algemene WET bestuursrecht.
APV is ook voor iedereen bedoeld, dus dat is materiële zin. Want de APV van Tilburg is niet
voor alleen Tilburgers bedoeld, maar voor iedereen die zich in Tilburg bevindt.
Art. 154 Gemw staat in of lagere overheden gedragingen strafbaar mogen maken.
- Dit mag als het gaat over een overtreding (lid 3) en mag maximaal drie maanden
hechtenis en een geldboete van de tweede categorie (lid 1)
Bij de provincie is het art. 150 Provinciewet.
Vergelding = betekent ook wel leed toevoegen
