Endocrinologie, NKO en
aangezichtstrauma’s
J. Pranger
1 Endocrinologie
Hormoon= signaalstof , meestal eiwit die via bloedbaan andere organen of cellen beïnvloedt
• Kan activerend of remmend zijn
• Werken op specifieke doelwitorganen via receptoren
• Die signaal herkennen & doorgeven
!!! endocriene organen :
• Hypofyse
• Schildklier
• Bijschildklieren
• Bijnieren
• Gonaden (testes & ovaria)
1
,1.1 De hypofyse
• Klein kliertje in beenderig kuiltje in schedelbasis
• Turkse Zadel / sella turcica
• 2 delen :
o hypofyseVOORkwab :
▪ Groeihormoon (GH) / somatotroop hormmon (STH)
▪ Thyreotroof hormoon / thyreoïdstimulerend hormoon (TSH)
▪ Adrenocorticotroof hormoon / corticotropine (ACTH) → bijnierschors aan
tot productie v bijnierschorshormonen
▪ Gonadotrofehormonen:
➢ Follikelstimulerendhormoon (FSH)
➢ luteïniserendhormoon(LH)
▪ prolactine : vrij tijdens ZS & lactatieperiode
o hypofyseACHTERkwab :
▪ water & vochtregulatie
▪ scheidt 2 peptidehormonen af :
➢ vasopressine / antidiuretisch hormoon (ADH)
➢ oxytocine
2
,1.1.1 Acromegalie of reuzengroei
= niet-aangeboren, zeldzame aandoening v hypofyse door goedaardige tumor (adenoom)
• In deel dat groeihormoon aanmaakt (GH)
• Meestal tussen 30e en 50e levensjaar , maar kan op elke leeftijd
• Erfelijkheid zelden rol
1.1.1.1 Symptomen
• Geleidelijk → diagnose vaak laat
• VROEG:
o Hoofdpijn
o Vermoeidheid
o Gewrichtspijn
o Toegenomen transpiratie
o Zwelling v zachte weefsels
o Visusstoornissen door druk op oogzenuwen
• LATER:
o Vergroting handen & voeten
▪ Ringen , schoenen passen niet meer
o Verandering gelaatstrekken
▪ Vooral door vergroting onderkaak
o Vettige huid & overmatige transpiratie
o Tintelingen of pijn in hand
o Suikerziekte bij 1/3
o Organomegalie :
▪ Vergroting v lever , hart & nieren
o Reuzengroei bij jongeren nog niet volgroeid
▪ Kunnen 2,50 m worden → groeischijven nog niet dicht
3
, 1.1.1.2 Behandeling
Afgestemd op :
• Individuele symptomen
• Grootte v tumor
• Verwachte uitkomst
Doel = overproductie v groeihormoon stoppen + symptomen verlichten
Chirurgische ingreep:
• Transsfenoïdale operatie
• Hypofysetumor verwijderen
• Via neus
Radiotherapie :
• Kan postop → vooral als tumor niet volledig verwijderd
• Resterende tumorcellen vernietigen & groeihormoonproductie ↓
Medicamenteus :
• Groeiremmende medicatie → productie groeihormoon onderdrukken
o Somatostatine-analogen
• Stabiliseert situatie
• Langdurig of levenslang waarbij andere methode onvoldoende effect
1.1.2 Ziekte van Cushing
= syndroom
= verhoogd gehalte aan cortisol (bijnierschorshormoon) in bloed
• Kan ontstaan door goedaardige tumor
• In hypofyse, bijnier of langdurig gebruik corticosteroïden
• Zeldzaam
4
aangezichtstrauma’s
J. Pranger
1 Endocrinologie
Hormoon= signaalstof , meestal eiwit die via bloedbaan andere organen of cellen beïnvloedt
• Kan activerend of remmend zijn
• Werken op specifieke doelwitorganen via receptoren
• Die signaal herkennen & doorgeven
!!! endocriene organen :
• Hypofyse
• Schildklier
• Bijschildklieren
• Bijnieren
• Gonaden (testes & ovaria)
1
,1.1 De hypofyse
• Klein kliertje in beenderig kuiltje in schedelbasis
• Turkse Zadel / sella turcica
• 2 delen :
o hypofyseVOORkwab :
▪ Groeihormoon (GH) / somatotroop hormmon (STH)
▪ Thyreotroof hormoon / thyreoïdstimulerend hormoon (TSH)
▪ Adrenocorticotroof hormoon / corticotropine (ACTH) → bijnierschors aan
tot productie v bijnierschorshormonen
▪ Gonadotrofehormonen:
➢ Follikelstimulerendhormoon (FSH)
➢ luteïniserendhormoon(LH)
▪ prolactine : vrij tijdens ZS & lactatieperiode
o hypofyseACHTERkwab :
▪ water & vochtregulatie
▪ scheidt 2 peptidehormonen af :
➢ vasopressine / antidiuretisch hormoon (ADH)
➢ oxytocine
2
,1.1.1 Acromegalie of reuzengroei
= niet-aangeboren, zeldzame aandoening v hypofyse door goedaardige tumor (adenoom)
• In deel dat groeihormoon aanmaakt (GH)
• Meestal tussen 30e en 50e levensjaar , maar kan op elke leeftijd
• Erfelijkheid zelden rol
1.1.1.1 Symptomen
• Geleidelijk → diagnose vaak laat
• VROEG:
o Hoofdpijn
o Vermoeidheid
o Gewrichtspijn
o Toegenomen transpiratie
o Zwelling v zachte weefsels
o Visusstoornissen door druk op oogzenuwen
• LATER:
o Vergroting handen & voeten
▪ Ringen , schoenen passen niet meer
o Verandering gelaatstrekken
▪ Vooral door vergroting onderkaak
o Vettige huid & overmatige transpiratie
o Tintelingen of pijn in hand
o Suikerziekte bij 1/3
o Organomegalie :
▪ Vergroting v lever , hart & nieren
o Reuzengroei bij jongeren nog niet volgroeid
▪ Kunnen 2,50 m worden → groeischijven nog niet dicht
3
, 1.1.1.2 Behandeling
Afgestemd op :
• Individuele symptomen
• Grootte v tumor
• Verwachte uitkomst
Doel = overproductie v groeihormoon stoppen + symptomen verlichten
Chirurgische ingreep:
• Transsfenoïdale operatie
• Hypofysetumor verwijderen
• Via neus
Radiotherapie :
• Kan postop → vooral als tumor niet volledig verwijderd
• Resterende tumorcellen vernietigen & groeihormoonproductie ↓
Medicamenteus :
• Groeiremmende medicatie → productie groeihormoon onderdrukken
o Somatostatine-analogen
• Stabiliseert situatie
• Langdurig of levenslang waarbij andere methode onvoldoende effect
1.1.2 Ziekte van Cushing
= syndroom
= verhoogd gehalte aan cortisol (bijnierschorshormoon) in bloed
• Kan ontstaan door goedaardige tumor
• In hypofyse, bijnier of langdurig gebruik corticosteroïden
• Zeldzaam
4
