Samenvatting Nederlands formuleren vwo 2

Formuleren (pagina 232 tot 244)

In een samengestelde zin komen woorden vaak 2 keer voor, dan kun je
het woord de 2e keer weglaten = samentrekking. Mag alleen als het
woord aan 3 voorwaarden voldoet:
 Dezelfde functie (onderwerp, lijdend voorwerp...)
 Dezelfde betekenis
 Hetzelfde getal (enkel- of meervoud)
Samentrekking controleren:
1. Woorden noteren die in de 2e zin weggelaten zijn.
2. Functie, betekenis en getal bepalen van overgebleven woorden in
de 1e zin.
3. Functie, betekenis en getal bepalen van weggelaten woorden in de
2e zin.
4. Beide hetzelfde? Dan een goede samentrekking.
5. Toch een foutieve samentrekking, dan plaats je de woorden of
het verwijswoord alsnog in de zin.
Contaminatie = het door elkaar halen van twee woorden of
uitdrukkingen met een verwante betekenis, waardoor er nieuwe woorden
ontstaan die vaak onjuist zijn.

Verwijswoorden wijzen terug naar een woord dat eerder genoemd is =
het antecedent. Veel voorkomende fouten:
 Iemand weet niet of het een de of een het-woord is. Dan weet je ook
niet of het die of dat is.
 Iemand weet niet wat het geslacht is van een woord.
 Iemand kent niet alle regels voor verwijswoorden.
Regels:
 Na een voorzetsel en als lijdend voorwerp gebruik je hen, maar als
meewerkend voorwerp zonder voorzetsel hun.
 Namen van landen, provincies, steden, clubs en verkleinwoorden
zijn het-woorden. Je verwijst met het en zijn.
 Naar dieren en dingen verwijs je met waar + voorzetsel, maar
mensen met voorzetsel + wie.
 Wat verwijst naar dat en datgene, onbepaald voornaamwoord,
overtreffende trap of een hele zin. Het-woorden verwijs je met dat.

Een beknopte bijzin heeft geen persoonsvorm en geen onderwerp. Als de
beknopte bijzin een bijwoordelijke bepaling is, moet het verzwegen
onderwerp van de beknopte bijwoordelijke bijzin hetzelfde zijn als
het onderwerp van de hoofdzin.
Foutieve beknopte bijzin verbeteren:

, 1. Verander de beknopte bijzin in een gewone bijzin met een
persoonsvorm en onderwerp.
2. Verander de hoofdzin door het denkbeeldige onderwerp van de
beknopte bijzin in te vullen.

Het getal van het onderwerp en dat van de persoonsvorm komen niet
overeen = incongruentie. Oorzaken:
 Het onderwerp is meervoud, maar wordt gezien als enkelvoud.
 Het onderwerp is enkelvoud, maar lijkt meervoud, omdat de kern
meervoud is.
 Persoonsvorm en onderwerp staan ver uit elkaar daartussen staan
zinsdelen met een ander getal.
 Het meewerkend voorwerp wordt gezien als het onderwerp.
Inversie = het onderwerp staat achter de persoonsvorm. In
nevenschikkende zinnen is er soms sprake van onjuiste inversie.

Een zin met een werkwoordelijk gezegde kan in de bedrijvende vorm
(actieve zin) of in de lijdende vorm (passieve zin) staan. Lijdende
vorm is met een vorm van worden of zijn. Beter actieve zinnen, maar in
sommige gevallen passieve zinnen:
 Onbekend, onbelangrijk of overduidelijk is wie de handeling uitvoert.
 Je wilt de handeling of het object van de handeling centraal stellen.
 Onduidelijkheid kunnen vermijden.

In nevenschikkende zinnen moeten de delen dezelfde vorm hebben =
symmetrie. Voorbeeld: Robert geniet van zijn werk, doordat hij eigen
baas is en hij zijn eigen tijd kan indelen.
Fouten bij het begrenzen van zinnen:
 De bijzin wordt los gepresenteerd = losstaand zinsdeel.
 2 hoofdzinnen worden aan elkaar geplakt = zinnen ten onrechte
samenvoegen.

Grammatica (pagina 210 tot 230)

Voorwaartse samentrekking = het gezamenlijke deel wordt genoemd
in het eerste deel van de samentrekking en verderop weggelaten.
Achterwaartse samentrekking = het gemeenschappelijke deel wordt
genoemd in het laatste deel van de samentrekking en daarvóór
weggelaten.
Drie niveaus samentrekkingen:
 Woordniveau = op de plaats van het samengetrokken woorddeel
wordt een streepje geschreven.