Samenvatting Seminarium Gedragstherapie – deeltoets 1
Boek: Geïntegreerde cognitieve gedragstherapie
Hoofdstuk 1 – Cognitieve gedragstherapie, psychotherapie en integratie;
uitgangspunten en plaatsbepaling
1.1 – Inleiding
Twee vertrekpunten van dit boek:
- Op termijn moet er een geünificeerde psychotherapie ontstaan
zonder aparte psychotherapiescholen en -methodieken 1 body of
knowledge waar elke psychotherapeut naar handelt
o Dit kan door bijvoorbeeld te kijken naar de Integratieve
Psychotherapie, die kijkt naar het beste van elke therapie en
dat samenvoegt
o Dit moet gezocht worden in de academische psychologie (CGT
is hier het meest aan gelieerd) met evidence based methodes
en procedures om effectiviteit vast te stellen
- Psychotherapie verwijst hier naar procedures en handelingen die
niet exclusief gelinkt zijn aan bepaalde beroepsgroepen, dus het is
meer verwant aan de term psychologische behandelingen.
1.2 – Definitie
CGT/Psychotherapie: proces waarbij een therapeut op een
transparante en met de patiënt vooraf overeengekomen wijze, zo veel
mogelijk in de wetenschappelijke (klinische) psychologie verankerde en
zo veel mogelijk effectief gebleken kennis en methoden toepast om de
emotionele en/of gedragsproblemen van de patiënt duurzaam en relevant
te reduceren.
- In het proces is altijd sprake van een diagnostische fase, een
advies- of interventiefase en een evaluatiefase.
- De werkwijze van de therapeut heeft geen geheimen, de
therapeutische relatie is een hulpmiddel en geen doel en daarin
moet de therapeut een balans vinden tussen zakelijke deskundigheid
en emotionele betrokkenheid.
o De enige uitzondering van transparantie is het gebruik van
paradoxale interventies waarbij de patiënt vooraf niet weet
wat de bedoelingen zijn van de handelswijze van de therapeut.
- Er is een spanningsveld tussen de kliniek en de wetenschap
omdat de experimentele psychologie voorzichtig en reductionistisch
is en in de klinische situatie op korte termijn een oplossing moet
komen in de holistische context.
- Het gaat om effectiviteit om het verminderen van emotionele
problemen die als een ziekelijke stoornis kunnen worden beschouwd,
dus er moet sprake zijn van emotioneel lijden. Het gaat niet over
tevredenheid over de behandeling. Vandaar ook het gebruik van
patiënt en niet cliënt.
1.3 – Psychotherapie, cognitieve gedragstherapie en psychologische
hulpverlening; een zeer beknopte geschiedenis
,De ontwikkeling van de psychotherapie werd eerder gekenmerkt door
strijd en concurrentie tussen de verschillende scholen en niet door
samenwerking en synergie.
Drie periodes van de moderne psychotherapie:
1900-1970: De beginfase
- 1900: Opkomst van de psychoanalyse nadat Philippe Pinel de
gekken in de gekkenhuizen van hun ketenen had bevrijd en de
eerste aanzet had gegeven tot het morele rond 1800
o Het uitoefenen van therapie was voor de elite weggelegd en
de maatschappij keek nauwelijks mee
- 1950/1960: Opkomst van de cliëntgerichte psychotherapie en
gedragstherapie en daarna cognitieve therapie, systeemtherapie en
gestalttherapie
o Psychotherapie moest toegankelijk worden voor grote groepen
van de bevolking. Omdat psychoanalyse lang duurde en
kostbaar was, was dit niet de meest ideale vorm van therapie.
o Strijd tussen inzichtgevende psychotherapie en
gedragstherapie. Gedragstherapie zou patiënten beschouwen
als laboratoriumratten met een verschuiving van symptomen
en inzichtgevende therapie wel zorgde voor inzicht maar niet
voor klachtvermindering door onbewezen en
onwetenschappelijke theorieën te gebruiken. Dodo-verdict
1970-2000: De consolidatiefase
- Common factors-theorie: iedere effectieve behandeling kent de
volgende ingrediënten;
o vertrouwelijke relatie tussen patiënt en behandelaar met een
ontwikkeling van onafhankelijkheid van de patiënt
o officiële context met de verwachting op genezing
o rationale die de klachten verklaart
o procedure/ritueel borduurt op deze rationale voort en vraagt
actieve inzet van behandelaar en patiënt
de invloed hiervan was in eerste instantie niet erg groot en
kwam pas bij de opkomst van de moderne integratieve
psychotherapie
- Naast de common factors-theorie kan het dodo-verdict ook worden
verklaard vanuit de complementariteit van psychotherapieën omdat
bij iedereen een andere therapie het beste werkt
vreedzame coëxistentie van de drie grote scholen met een
multimetodische intakeprocedure, wat eerder op een
selectieprocedure leek. De therapeut/therapie stond centraal en niet
de patiënt.
- Men was psychoanaliticus, gedragstherapeut of client-centered
therapeut, aangesloten bij de bijbehorende SPV en daarna
psychotherapeut en lid van NVP.
2000-heden: De huidige fase
- Patiënt en diens problematiek kwamen meer centraal te staan door
te onderhandelen over de indicatiestelling in plaats van alleen te
kijken naar persoons- en probleemkenmerken.
, - Integratieve psychotherapie komt op en wil dat de organisatie van
de psychotherapie in aparte scholen en verenigingen (gedeeltelijk)
zou moeten worden doorbroken. Bezwaren hierop:
o Verschillende benaderingen zijn lastig tot één behandeling in
en behandelaar te combineren.
o De toenemende interesse komt deels door de angst voor de
sluiting van het beroepsregister, een rem op het aantal
zittingen en het uitsluiten van psychotherapeutische
behandelingen door zorgverzekeraars, wat vakinhoudelijke
vernieuwing juist tegengaat. Klinische blik lijkt belangrijker dan
empirisch onderzoek.
o Er is nog nauwelijks effectonderzoek gedaan naar integratieve
psychotherapie en men vertrouwt liever op de klinische
methode.
- De evidence-based benadering heeft gezorgd voor effectieve
behandelingen (vaak op CGT gebaseerd) samengevat in richtlijnen
voor (DSM-)stoornissen. Het is niet zo dat dit is gebaseerd op de
milde en ongecompliceerde patiënten. Wat telt is dat een bepaalde
interventie werkt, niet uit welke therapeutische traditie die
voortkomt. Dus de dominantie van CGT betekent niet het einde van
andere behandelmethoden.
1.4 – De basis van een geïntegreerd vertrekpunt voor psychologische
behandelingen: psychologische wetenschap en cognitieve
gedragstherapie
CGT heeft vanaf het begin gestreefd naar verbondenheid met psychologie
en lijkt het de beste methode om kennis vanuit de wetenschap naar de
klinische praktijk te brengen. Dit betekent niet dat CGT altijd goed is en
altijd adequaat helpt.
Vier argumenten voor CGT:
- Bewezen effectiviteit
o Het dodo-verdict is gebaseerd op meta-analyses uit de jaren
’70 en ’80 en waren onderling te verschillend en homogene en
heterogene patiëntgroepen werden met elkaar vergeleken. De
effectgroottes bleken het grootst bij CGT. Ook zijn de
psychologische behandelingen opgenomen in richtlijnen
voornamelijk uit CGT afkomstig, maar ook IPT voor
stemmingsstoornissen en EMDR voor PTSS bleken effectief.
- Wetenschappelijke attitude
o Geen therapierichting heeft zoveel effectonderzoek gedaan als
CGT, experimentele psychologie wordt gebruikt als
vertrekpunt voor therapeutisch handelen in plaats van
klinische expertise wat inzichtgevende therapieën doen en
CGT volgt de empirische cyclus.
- Efficiëntie
o CGT is niet altijd effectiever, maar vaak wel efficiënter qua tijd
en het heeft een terugvalvoorkomend effect omdat patiënten
leren om dingen te doen.
- Bereidheid tot het ‘plegen van diefstal’
Boek: Geïntegreerde cognitieve gedragstherapie
Hoofdstuk 1 – Cognitieve gedragstherapie, psychotherapie en integratie;
uitgangspunten en plaatsbepaling
1.1 – Inleiding
Twee vertrekpunten van dit boek:
- Op termijn moet er een geünificeerde psychotherapie ontstaan
zonder aparte psychotherapiescholen en -methodieken 1 body of
knowledge waar elke psychotherapeut naar handelt
o Dit kan door bijvoorbeeld te kijken naar de Integratieve
Psychotherapie, die kijkt naar het beste van elke therapie en
dat samenvoegt
o Dit moet gezocht worden in de academische psychologie (CGT
is hier het meest aan gelieerd) met evidence based methodes
en procedures om effectiviteit vast te stellen
- Psychotherapie verwijst hier naar procedures en handelingen die
niet exclusief gelinkt zijn aan bepaalde beroepsgroepen, dus het is
meer verwant aan de term psychologische behandelingen.
1.2 – Definitie
CGT/Psychotherapie: proces waarbij een therapeut op een
transparante en met de patiënt vooraf overeengekomen wijze, zo veel
mogelijk in de wetenschappelijke (klinische) psychologie verankerde en
zo veel mogelijk effectief gebleken kennis en methoden toepast om de
emotionele en/of gedragsproblemen van de patiënt duurzaam en relevant
te reduceren.
- In het proces is altijd sprake van een diagnostische fase, een
advies- of interventiefase en een evaluatiefase.
- De werkwijze van de therapeut heeft geen geheimen, de
therapeutische relatie is een hulpmiddel en geen doel en daarin
moet de therapeut een balans vinden tussen zakelijke deskundigheid
en emotionele betrokkenheid.
o De enige uitzondering van transparantie is het gebruik van
paradoxale interventies waarbij de patiënt vooraf niet weet
wat de bedoelingen zijn van de handelswijze van de therapeut.
- Er is een spanningsveld tussen de kliniek en de wetenschap
omdat de experimentele psychologie voorzichtig en reductionistisch
is en in de klinische situatie op korte termijn een oplossing moet
komen in de holistische context.
- Het gaat om effectiviteit om het verminderen van emotionele
problemen die als een ziekelijke stoornis kunnen worden beschouwd,
dus er moet sprake zijn van emotioneel lijden. Het gaat niet over
tevredenheid over de behandeling. Vandaar ook het gebruik van
patiënt en niet cliënt.
1.3 – Psychotherapie, cognitieve gedragstherapie en psychologische
hulpverlening; een zeer beknopte geschiedenis
,De ontwikkeling van de psychotherapie werd eerder gekenmerkt door
strijd en concurrentie tussen de verschillende scholen en niet door
samenwerking en synergie.
Drie periodes van de moderne psychotherapie:
1900-1970: De beginfase
- 1900: Opkomst van de psychoanalyse nadat Philippe Pinel de
gekken in de gekkenhuizen van hun ketenen had bevrijd en de
eerste aanzet had gegeven tot het morele rond 1800
o Het uitoefenen van therapie was voor de elite weggelegd en
de maatschappij keek nauwelijks mee
- 1950/1960: Opkomst van de cliëntgerichte psychotherapie en
gedragstherapie en daarna cognitieve therapie, systeemtherapie en
gestalttherapie
o Psychotherapie moest toegankelijk worden voor grote groepen
van de bevolking. Omdat psychoanalyse lang duurde en
kostbaar was, was dit niet de meest ideale vorm van therapie.
o Strijd tussen inzichtgevende psychotherapie en
gedragstherapie. Gedragstherapie zou patiënten beschouwen
als laboratoriumratten met een verschuiving van symptomen
en inzichtgevende therapie wel zorgde voor inzicht maar niet
voor klachtvermindering door onbewezen en
onwetenschappelijke theorieën te gebruiken. Dodo-verdict
1970-2000: De consolidatiefase
- Common factors-theorie: iedere effectieve behandeling kent de
volgende ingrediënten;
o vertrouwelijke relatie tussen patiënt en behandelaar met een
ontwikkeling van onafhankelijkheid van de patiënt
o officiële context met de verwachting op genezing
o rationale die de klachten verklaart
o procedure/ritueel borduurt op deze rationale voort en vraagt
actieve inzet van behandelaar en patiënt
de invloed hiervan was in eerste instantie niet erg groot en
kwam pas bij de opkomst van de moderne integratieve
psychotherapie
- Naast de common factors-theorie kan het dodo-verdict ook worden
verklaard vanuit de complementariteit van psychotherapieën omdat
bij iedereen een andere therapie het beste werkt
vreedzame coëxistentie van de drie grote scholen met een
multimetodische intakeprocedure, wat eerder op een
selectieprocedure leek. De therapeut/therapie stond centraal en niet
de patiënt.
- Men was psychoanaliticus, gedragstherapeut of client-centered
therapeut, aangesloten bij de bijbehorende SPV en daarna
psychotherapeut en lid van NVP.
2000-heden: De huidige fase
- Patiënt en diens problematiek kwamen meer centraal te staan door
te onderhandelen over de indicatiestelling in plaats van alleen te
kijken naar persoons- en probleemkenmerken.
, - Integratieve psychotherapie komt op en wil dat de organisatie van
de psychotherapie in aparte scholen en verenigingen (gedeeltelijk)
zou moeten worden doorbroken. Bezwaren hierop:
o Verschillende benaderingen zijn lastig tot één behandeling in
en behandelaar te combineren.
o De toenemende interesse komt deels door de angst voor de
sluiting van het beroepsregister, een rem op het aantal
zittingen en het uitsluiten van psychotherapeutische
behandelingen door zorgverzekeraars, wat vakinhoudelijke
vernieuwing juist tegengaat. Klinische blik lijkt belangrijker dan
empirisch onderzoek.
o Er is nog nauwelijks effectonderzoek gedaan naar integratieve
psychotherapie en men vertrouwt liever op de klinische
methode.
- De evidence-based benadering heeft gezorgd voor effectieve
behandelingen (vaak op CGT gebaseerd) samengevat in richtlijnen
voor (DSM-)stoornissen. Het is niet zo dat dit is gebaseerd op de
milde en ongecompliceerde patiënten. Wat telt is dat een bepaalde
interventie werkt, niet uit welke therapeutische traditie die
voortkomt. Dus de dominantie van CGT betekent niet het einde van
andere behandelmethoden.
1.4 – De basis van een geïntegreerd vertrekpunt voor psychologische
behandelingen: psychologische wetenschap en cognitieve
gedragstherapie
CGT heeft vanaf het begin gestreefd naar verbondenheid met psychologie
en lijkt het de beste methode om kennis vanuit de wetenschap naar de
klinische praktijk te brengen. Dit betekent niet dat CGT altijd goed is en
altijd adequaat helpt.
Vier argumenten voor CGT:
- Bewezen effectiviteit
o Het dodo-verdict is gebaseerd op meta-analyses uit de jaren
’70 en ’80 en waren onderling te verschillend en homogene en
heterogene patiëntgroepen werden met elkaar vergeleken. De
effectgroottes bleken het grootst bij CGT. Ook zijn de
psychologische behandelingen opgenomen in richtlijnen
voornamelijk uit CGT afkomstig, maar ook IPT voor
stemmingsstoornissen en EMDR voor PTSS bleken effectief.
- Wetenschappelijke attitude
o Geen therapierichting heeft zoveel effectonderzoek gedaan als
CGT, experimentele psychologie wordt gebruikt als
vertrekpunt voor therapeutisch handelen in plaats van
klinische expertise wat inzichtgevende therapieën doen en
CGT volgt de empirische cyclus.
- Efficiëntie
o CGT is niet altijd effectiever, maar vaak wel efficiënter qua tijd
en het heeft een terugvalvoorkomend effect omdat patiënten
leren om dingen te doen.
- Bereidheid tot het ‘plegen van diefstal’
