1
,Inhoud
1 Visie op coachen ............................................................................................................................... 3
2 Verantwoording coachtraject ........................................................................................................... 5
Schakelen op verschillende interventieniveaus............................................................................. 10
3 Mijn eigen ervaring......................................................................................................................... 11
Bronnenlijst ....................................................................................................................................... 13
Bijlagen .............................................................................................................................................. 14
Bijlage A – Bateson ........................................................................................................................ 14
Bijlage B – G-schema ..................................................................................................................... 14
Bijlage C – Geweldloze communicatie ........................................................................................... 14
Bijlage D – Leercurve ..................................................................................................................... 14
Bijlage E – Feedback van coachee ............................................ Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.
Bijlage F – Feedback op pitch ........................................................................................................ 15
Bijlage G – Toestemmingsformulier ............................................................................................... 16
2
, 1 Visie op coachen
Mijn definitie van coachen
Om een visie op coachen te kunnen schrijven, wilde ik eerst mijn definitie van coachen duidelijk
verwoorden. Coachen is voor mij een breed begrip en daarom kan de definitie van coachen complex
zijn, maar tegelijkertijd ook eenvoudig. Toen ik het Groot Coach Boek (2011) open sloeg, las ik het
volgende:
‘Coachen = het begeleiden van een persoon van waar hij was naar waar hij wil zijn’ (Dirkse & Talen,
2011)
Toen ik deze definitie las, voelde ik weerstand. Ik vind ‘naar waar hij wil zijn’ een eindpunt
suggereren, terwijl coachen voor mij meer gaat over bewegen, bewustwording en versterken van
regie. Waar iemand ‘wil zijn’ is zelden een vast punt en veranderd zeer waarschijnlijk gedurende het
coachtraject. Daarom ben ik niet op zoek naar een eindpunt, maar wil ik samen met de coachee
onderzoeken waar het gedrag vandaan komt en hoe hij dit kan veranderen naar het gewenste gedrag.
Ik ben er namelijk van overtuigd dat gedrag niet op zichzelf staat, maar voortkomt uit een samenspel
van factoren. Een coachtraject kan, in mijn ogen, afgerond worden, wanneer de coachee de fase van
bewust bekwaam van de leercurve bereikt heeft (Het NLP Instituut, 2025). De coachee is zich bewust
dat hij in die fase voldoende vaardigheden heeft om zijn gedrag te sturen, alleen heeft hij dit gedrag
nog niet geautomatiseerd. Wanneer de coachee deze vaardigheden onderhoudt, zal hij naar verloop
van tijd in de fase van onbewust bekwaam aankomen. Daarom is de definitie van coachen voor mij
het volgende:
‘Coachen = het procesmatig begeleiden van een persoon van waar hij was, naar de richting van waar
hij wil zijn’
Wie ben ik als coach?
Als coach ben ik medereiziger. Ik wandel een stukje met de coachee mee in zijn reis en zie zijn
hindernissen en hulpbronnen. Als medereiziger ben ik aanwezig, stem ik af en stap ik ook weer uit.
Als coach ben ik tijdelijk aanwezig, tot de coachee voldoende vaardigheden en vertrouwen heeft om
verder te gaan.
Als coach ben ik ook een spiegel. Ik zeg wat ik hoor en wat ik zie. Hiermee laat ik aan de
coachee zien wat zijn gedrag voor een gevolgen heeft, ook wanneer dit voor ongemak zorgt.
Vervolgens mag ik deze sfeer van ongemak even ‘laten’. Uit eigen ervaring weet ik dat ik het ongemak
bij een ander graag wegneem, maar inmiddels ben ik mij ervan bewust dat ik dit niet moet doen. De
coachee ervaart op dit moment zijn eigen ongemak, wat zelfreflectie activeert en verandering
stimuleert.
Als coach ben ik absoluut geen gids. Een gids leidt iemand naar een vooraf bepaald eindpunt,
een coach is procesgericht. Een gids kent het terrein, een coach erkent dat de coachee zélf expert is
over zijn doelen, waarden en mogelijkheden – ook als deze nog onzichtbaar zijn. De coachee is zelf
gids. Hij loopt voorop, is eigenaar van zijn eigen route en alleen hij weet bij welke route hij zich
comfortabel voelt.
Mijn kernprincipes van coachen
De kernprincipes van coachen zijn voor mij de drie basisbehoeften die voortkomen uit de
zelfdeterminatietheorie (Deci & Ryan, 2002). Als eerste moet in coachen toegekomen worden aan de
basisbehoefte verbondenheid. Pas wanneer de coachee zich met de coach verbonden voelt, zal hij
zich veilig genoeg voelen om zich te ontwikkelen. Ten tweede moet toegekomen worden aan de
behoefte aan autonomie. De coachee is zelf eigenaar van zijn proces, als coach zorg je ervoor dat de
zelfsturing van de coachee versterkt wordt. Als laatste moet toegekomen worden aan de behoefte
aan competentie. Wanneer de coachee ervaart dat hij iets kán, groeit zijn gevoel van controle en dat
3
,Inhoud
1 Visie op coachen ............................................................................................................................... 3
2 Verantwoording coachtraject ........................................................................................................... 5
Schakelen op verschillende interventieniveaus............................................................................. 10
3 Mijn eigen ervaring......................................................................................................................... 11
Bronnenlijst ....................................................................................................................................... 13
Bijlagen .............................................................................................................................................. 14
Bijlage A – Bateson ........................................................................................................................ 14
Bijlage B – G-schema ..................................................................................................................... 14
Bijlage C – Geweldloze communicatie ........................................................................................... 14
Bijlage D – Leercurve ..................................................................................................................... 14
Bijlage E – Feedback van coachee ............................................ Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.
Bijlage F – Feedback op pitch ........................................................................................................ 15
Bijlage G – Toestemmingsformulier ............................................................................................... 16
2
, 1 Visie op coachen
Mijn definitie van coachen
Om een visie op coachen te kunnen schrijven, wilde ik eerst mijn definitie van coachen duidelijk
verwoorden. Coachen is voor mij een breed begrip en daarom kan de definitie van coachen complex
zijn, maar tegelijkertijd ook eenvoudig. Toen ik het Groot Coach Boek (2011) open sloeg, las ik het
volgende:
‘Coachen = het begeleiden van een persoon van waar hij was naar waar hij wil zijn’ (Dirkse & Talen,
2011)
Toen ik deze definitie las, voelde ik weerstand. Ik vind ‘naar waar hij wil zijn’ een eindpunt
suggereren, terwijl coachen voor mij meer gaat over bewegen, bewustwording en versterken van
regie. Waar iemand ‘wil zijn’ is zelden een vast punt en veranderd zeer waarschijnlijk gedurende het
coachtraject. Daarom ben ik niet op zoek naar een eindpunt, maar wil ik samen met de coachee
onderzoeken waar het gedrag vandaan komt en hoe hij dit kan veranderen naar het gewenste gedrag.
Ik ben er namelijk van overtuigd dat gedrag niet op zichzelf staat, maar voortkomt uit een samenspel
van factoren. Een coachtraject kan, in mijn ogen, afgerond worden, wanneer de coachee de fase van
bewust bekwaam van de leercurve bereikt heeft (Het NLP Instituut, 2025). De coachee is zich bewust
dat hij in die fase voldoende vaardigheden heeft om zijn gedrag te sturen, alleen heeft hij dit gedrag
nog niet geautomatiseerd. Wanneer de coachee deze vaardigheden onderhoudt, zal hij naar verloop
van tijd in de fase van onbewust bekwaam aankomen. Daarom is de definitie van coachen voor mij
het volgende:
‘Coachen = het procesmatig begeleiden van een persoon van waar hij was, naar de richting van waar
hij wil zijn’
Wie ben ik als coach?
Als coach ben ik medereiziger. Ik wandel een stukje met de coachee mee in zijn reis en zie zijn
hindernissen en hulpbronnen. Als medereiziger ben ik aanwezig, stem ik af en stap ik ook weer uit.
Als coach ben ik tijdelijk aanwezig, tot de coachee voldoende vaardigheden en vertrouwen heeft om
verder te gaan.
Als coach ben ik ook een spiegel. Ik zeg wat ik hoor en wat ik zie. Hiermee laat ik aan de
coachee zien wat zijn gedrag voor een gevolgen heeft, ook wanneer dit voor ongemak zorgt.
Vervolgens mag ik deze sfeer van ongemak even ‘laten’. Uit eigen ervaring weet ik dat ik het ongemak
bij een ander graag wegneem, maar inmiddels ben ik mij ervan bewust dat ik dit niet moet doen. De
coachee ervaart op dit moment zijn eigen ongemak, wat zelfreflectie activeert en verandering
stimuleert.
Als coach ben ik absoluut geen gids. Een gids leidt iemand naar een vooraf bepaald eindpunt,
een coach is procesgericht. Een gids kent het terrein, een coach erkent dat de coachee zélf expert is
over zijn doelen, waarden en mogelijkheden – ook als deze nog onzichtbaar zijn. De coachee is zelf
gids. Hij loopt voorop, is eigenaar van zijn eigen route en alleen hij weet bij welke route hij zich
comfortabel voelt.
Mijn kernprincipes van coachen
De kernprincipes van coachen zijn voor mij de drie basisbehoeften die voortkomen uit de
zelfdeterminatietheorie (Deci & Ryan, 2002). Als eerste moet in coachen toegekomen worden aan de
basisbehoefte verbondenheid. Pas wanneer de coachee zich met de coach verbonden voelt, zal hij
zich veilig genoeg voelen om zich te ontwikkelen. Ten tweede moet toegekomen worden aan de
behoefte aan autonomie. De coachee is zelf eigenaar van zijn proces, als coach zorg je ervoor dat de
zelfsturing van de coachee versterkt wordt. Als laatste moet toegekomen worden aan de behoefte
aan competentie. Wanneer de coachee ervaart dat hij iets kán, groeit zijn gevoel van controle en dat
3
