College 2: De (verdere) organisa3e van de hersenen
Leerdoelen:
• Je kennis met betrekking tot cellulaire structuren verdiepen
• Leren hoe neuronen informa8e overdragen
• Beschrijven hoe de hersenen veranderen op cellulaire niveau
• Beschrijven hoe hersenac8viteit en de veranderingen daarvan worden gemeten
Hoe neuronen func3oneren, informa3e overdragen & integreren
Waarom beginnen met neuronen?
Neuropsychologen vertrouwen primaire op informa8e over grotere hersenstructuren en func8es
• Globale func8es lijken toestandsa?ankelijk
• Maar neuropsychologie vertrouwt op verandering, wat niet al8jd groot genoeg is om op dit
organisa8eniveau waargenomen te worden
Het begrijpen van zenuwcellen is cruciaal
• Principes van verandering worden waargenomen door cellulaire processen te begrijpen
• Veel aandoeningen hebben cellulaire oorzaken
• Het is belangrijk om te begrijpen wat er op cellulair niveau gebeurt, zodat je een verfijnder begrip
krijgt van de grotere hersenstructuren en func8es
Ingang onderwerp à mul3ple sclerose (MS)
• Oorzaak: beschadigde myelineschede van het neuron
• Cumula8eve schade produceert hersenlaesies
• Heterogene aandoening: pa8ënten hebben verschillende symptomen en ervaringen, a?ankelijk van
de grooKe, loca8e en hoeveelheid laesies, en hoe hun individuele brein func8oneel is georganiseerd
Veelvoorkomende symptomen van MS
Beïnvloedt hersenen en ruggenmerg: er kunnen veel verschillende loca8es worden aangetast, waardoor
veel func8onele processen kunnen worden beïnvloedt à leidt tot een groot aantal mogelijke symptomen
• Spierspasmen
• Mobiliteitsproblemen
• Gevoelloosheid
• Pijn
• Spraak-/slikproblemen
• Visieproblemen
• Vermoeidheid
• Cogni8eve problemen
• Depressie/angst
De meeste mensen met MS hebben slechts een paar van deze symptomen à erg moeilijk om MS te
diagnos8ceren
, Typen MS
Primair progressief (PPMS):
• Symptomen beginnen en worden geleidelijk erger
• Geen voorgeschiedenis van remissie (herstelperiodes)
Relapsing-remiTng (RRMS):
• Relapse (terugval): ac8eve symptomen/myelineschade
• Remissie: geen actuele symptomen/myelineschade
• Symptomen verdwijnen en verschijnen weer door de 8jd heen
Progressief-relapsing (PRMS)
• Vergelijkbaar met RRMS, maar
symptomen worden na elke terugval
steeds beperkter à elke keer dat je een
terugval hebt, worden je symptomen
erger dan voorheen
• Zeer zeldzaam, erns8g beperkend (ook
psychologisch)
Secundair progressief (SPMS):
• Treedt op nadat een pa8ënt voorheen
RRMS had
• Remissie stoppen, symptomen worden
gestaag erger
Aangetaste neuronen
• Immuuncellen vallen de myelineschede aan in het centrale
zenuwstelsel (CZS) à myeline fungeert als smeermiddel voor het
verzenden van ac8epoten8alen
• Blootliggend axon raakt liKekenach8g (verliKekening) à leidt tot
hersenlaesie (sclerose = liKekens)
• Informa8eoverdracht door dat neuron wordt verstoord
Hoe func3oneren neuronen?
Signaal wordt ontvangen van naburige cel à terminal boutons (eindknopjes) laten neurotransmiKer vrij
over de synaps
Het ontvangende neuron produceert 4 signalen:
1. Inputsignaal: ontvangt berichten van andere neuronen
2. Triggersignaal: integreert het ontvangen bericht
3. Geleidingssignaal: verzendt informa8e langs het axon naar de terminal boutons (dit signaal gaat mis
bij MS)
4. Outputsignaal: chemische neurotransmiKers worden vrijgegeven aan de volgende cel
Leerdoelen:
• Je kennis met betrekking tot cellulaire structuren verdiepen
• Leren hoe neuronen informa8e overdragen
• Beschrijven hoe de hersenen veranderen op cellulaire niveau
• Beschrijven hoe hersenac8viteit en de veranderingen daarvan worden gemeten
Hoe neuronen func3oneren, informa3e overdragen & integreren
Waarom beginnen met neuronen?
Neuropsychologen vertrouwen primaire op informa8e over grotere hersenstructuren en func8es
• Globale func8es lijken toestandsa?ankelijk
• Maar neuropsychologie vertrouwt op verandering, wat niet al8jd groot genoeg is om op dit
organisa8eniveau waargenomen te worden
Het begrijpen van zenuwcellen is cruciaal
• Principes van verandering worden waargenomen door cellulaire processen te begrijpen
• Veel aandoeningen hebben cellulaire oorzaken
• Het is belangrijk om te begrijpen wat er op cellulair niveau gebeurt, zodat je een verfijnder begrip
krijgt van de grotere hersenstructuren en func8es
Ingang onderwerp à mul3ple sclerose (MS)
• Oorzaak: beschadigde myelineschede van het neuron
• Cumula8eve schade produceert hersenlaesies
• Heterogene aandoening: pa8ënten hebben verschillende symptomen en ervaringen, a?ankelijk van
de grooKe, loca8e en hoeveelheid laesies, en hoe hun individuele brein func8oneel is georganiseerd
Veelvoorkomende symptomen van MS
Beïnvloedt hersenen en ruggenmerg: er kunnen veel verschillende loca8es worden aangetast, waardoor
veel func8onele processen kunnen worden beïnvloedt à leidt tot een groot aantal mogelijke symptomen
• Spierspasmen
• Mobiliteitsproblemen
• Gevoelloosheid
• Pijn
• Spraak-/slikproblemen
• Visieproblemen
• Vermoeidheid
• Cogni8eve problemen
• Depressie/angst
De meeste mensen met MS hebben slechts een paar van deze symptomen à erg moeilijk om MS te
diagnos8ceren
, Typen MS
Primair progressief (PPMS):
• Symptomen beginnen en worden geleidelijk erger
• Geen voorgeschiedenis van remissie (herstelperiodes)
Relapsing-remiTng (RRMS):
• Relapse (terugval): ac8eve symptomen/myelineschade
• Remissie: geen actuele symptomen/myelineschade
• Symptomen verdwijnen en verschijnen weer door de 8jd heen
Progressief-relapsing (PRMS)
• Vergelijkbaar met RRMS, maar
symptomen worden na elke terugval
steeds beperkter à elke keer dat je een
terugval hebt, worden je symptomen
erger dan voorheen
• Zeer zeldzaam, erns8g beperkend (ook
psychologisch)
Secundair progressief (SPMS):
• Treedt op nadat een pa8ënt voorheen
RRMS had
• Remissie stoppen, symptomen worden
gestaag erger
Aangetaste neuronen
• Immuuncellen vallen de myelineschede aan in het centrale
zenuwstelsel (CZS) à myeline fungeert als smeermiddel voor het
verzenden van ac8epoten8alen
• Blootliggend axon raakt liKekenach8g (verliKekening) à leidt tot
hersenlaesie (sclerose = liKekens)
• Informa8eoverdracht door dat neuron wordt verstoord
Hoe func3oneren neuronen?
Signaal wordt ontvangen van naburige cel à terminal boutons (eindknopjes) laten neurotransmiKer vrij
over de synaps
Het ontvangende neuron produceert 4 signalen:
1. Inputsignaal: ontvangt berichten van andere neuronen
2. Triggersignaal: integreert het ontvangen bericht
3. Geleidingssignaal: verzendt informa8e langs het axon naar de terminal boutons (dit signaal gaat mis
bij MS)
4. Outputsignaal: chemische neurotransmiKers worden vrijgegeven aan de volgende cel
