H1: Inleiding (HB H1) 6
1.1 Aangeboren taalvermogen en taalaanbod (HB p. 16) 6
1.2 Componenten van de taalontwikkeling (HB p. 18) 6
1.3 Fasen van de taalontwikkeling (HB p. 21) 7
1.4 Mijlpalen van de normale taalontwikkeling 8
1.5 Verloop van de taalontwikkeling 8
1.6 Binnen ICF 9
1.7 Fasen in het logopedisch proces 9
H2: Spraak- en taalontwikkelingsproblemen (HB H2) 10
2.1 Secundaire spraak- en taalontwikkelingsproblemen (HB p.27-34) 10
2.2 Primaire spraak- en taalontwikkelingsproblemen (HB p.34) 11
2.2.1 Vertraagde spraak- en taalontwikkeling (VSTO) (HB p.35) 12
2.2.2 Spraak- en taalontwikkelingsstoornis (STOS) (HB p.36, p.42) 12
2.2.3 Ontwikkelingsdysfasie (OD) (HB p.38) 13
2.2.3.1 Protocol Diagnostiek Ontwikkelingsdysfasie (PDOD) (HB p.46) 14
2.2.3.2 RIZIV 18
2.2.3.3 Taalprofielen (HB p.57) 18
2.2.3.4 Co-morbide ontwikkelingsproblemen (HB H4) 19
2.2.3.5 Oorzaak (HB H5) 20
2.2.3.6 Diagnose (HB p.83-84) 21
2.2.3.7 Begeleiding bij OD 21
1. RIZIV 21
2. M-decreet – criteria voor ondersteuningsnetwerk/taalklas 23
H3: Multidisciplinaire diagnostiek (HB H6) 24
3.1 Intake en anamnese (HB p. 84) 24
3.1.1 Intake- en ananmesegesprek 24
3.1.2 Vragenlijst MUCLA, zinvolheid - oudervragenlijst -> logische zaken: 25
3.1.3 Observatielijst kleuters: zinvolheid 25
3.1.4 Belang intake en anamnesegesprek 25
3.1.5 The language-screening instrument (SNEL, Luinge, 2005) 26
3.2 Multidisciplinaire diagnostiek (HB H6) 27
3.2.1 Medisch onderzoek en gehooronderzoek (HB p.85) 27
3.2.2 (Psycho)motorische onderzoek (HB p.86) 28
3.2.3 Sociaal-emotioneel onderzoek (HB p.86) 28
3.2.4 (Ortho)pedagogisch/psychologisch onderzoek 30
3.2.4.1 Cognitieve ontwikkeling 31
3.2.4.2 Nieuwe trend in beoordeling cognitieve functies: CHC-model (cognitieve
profielen) 32
3.2.4.3 Specifieke intelligentietests 33
1. Bayley Scales of Infant Development-III-NL (0 - 3;6) 34
2. SON-R 2–8: Snijders-Oomen Niet-Verbale intelligentietest-Revised (2017) 34
3. SON-R 6 – 40 (2011) 34
4. WNV-NL: Wechsler Non Verbal - NL (2008) 35
5. WPPSI-III-NL: Wechsler Preschool and Primary Scale of Intelligence (2009) 35
1
, 6. WISC-V-NL: Wechsler Intelligence Scale for Children-V, 2018) 35
3.2.4.4 Aandacht, concentratie en executieve functies 36
H4: Diagnostiek taalontwikkelingsproblemen (logopedist) 37
4.1 Schlichting Test voor Taalbegrip (STTB) 38
4.1.1 Sectie A en B 38
4.1.2 Sectie C 38
4.1.3 Sectie D en E 38
4.1.4 Sectie F en G 39
4.2 Schlichting Test voor Taalproductie (STTP-II) 39
4.2.1 Test voor Woordontwikkeling 39
4.2.2 Zinsontwikkeling 39
4.2.3 Pseudowoorden 40
4.2.4 Auditief Geheugen 40
4.2.5 Verhaaltest 40
4.3 Reynell Taalontwikkelingsschalen (RTOS) 40
4.3.1 Achtergrond RTOS 40
4.3.2 Taalbegripsschaal 41
4.3.3 Taalproductieschaal 41
4.4 CELF Preschool-2-NL 42
4.4.1 Actieve Woordenschat (AW) 43
4.4.2 Zinnen Begrijpen 43
4.4.3 Woordstructuur 43
4.4.4 Begrippen en Aanwijzingen Volgen (BAV) 43
4.4.5 Zinnen Herhalen (ZH) 44
4.4.6 Zinnen Herhalen in Context (ZHC) 44
4.4.7 Elementaire concepten 44
4.4.8 Woordcategorieën (WC-R, WC-E, WC-T) 45
4.4.9 Fonologisch Bewustzijn 45
4.4.10 Optionele vragenlijsten 45
4.4.11 Interpretatie 45
4.5 CELF-5NL 47
4.5.1 Handleiding 47
4.5.2 Observatieschaal 47
4.5.3 Subtests 47
4.5.3.1 Zinnen herhalen 47
4.5.3.2 Zinnen formuleren 47
4.5.3.3 Zinnen begrijpen 48
4.5.3.4 Woordstructuur 48
4.5.3.5 Semantische relaties 48
4.5.3.6 Woordcategorieën 48
4.5.3.7 Tekstbegrip 49
4.5.3.8 Aanwijzingen volgen 49
4.5.3.9 Linguïstische concepten 49
4.5.3.10 Definities van woorden 49
2
, 4.5.3.11 Zinnen samenstellen 49
4.5.3.12 Pragmatiekprofiel 50
4.5.3.13 Checklist pragmatiek in activiteiten 50
4.5.4 Analyse van de opgaven per subtest 50
4.6 Test die specifieke taalcomponenten meten 50
4.6.1 Renfrew Taalschalen Nederlands Aanpassing (RTNA) 50
4.6.1.1 Woordvinding Woordenschat Test (WWT) 50
4.6.1.2 Actie Platen Test 51
4.6.1.3 Bus Verhaal Test 52
4.6.1.4 Meerwaarde van de RTNA 52
4.6.2 Peabody Picture Vocabulary Test III-NL 52
4.6.3 Nijmeegse pragmatiektest (NPT, 2005) 53
4.6.3.1 Communicatieve functies (CF) 53
4.6.3.2 Conversatievaardigheden 53
4.6.3.3 Verhaalopbouw 54
4.6.4 Serieel benoemen en woorden lezen (SB & WL) 54
4.7 Diagnose van taalontwikkelingsproblemen bij anderstaligen 54
4.7.1 Meertaligheid 54
4.7.2 Taaltoets Alle Kinden (TAK) 55
4.7.2.1 Passieve woordenschat 56
4.7.2.2 Woordomschrijving 56
4.7.2.3 Woordvorming 56
4.7.2.4 Zinsbegrip (functiewoorden) 56
4.7.2.5 Zinsbegrip II (zinspatronen) 56
4.7.2.6 Tekstbegrip 56
4.7.2.7 Verteltaak 56
4.7.2.8 Voor- en nadelen van de TAK 57
4.8 Screeningsinstrument 57
4.8.1 Definities 57
4.8.2 N-CDIs: Lijsten voor Communicatieve Ontwikkeling (Zink & Lejaegere) 57
4.8.3 ALDEQ-NL 58
4.9 Nederlandstalige Non-Speech Test Revised (NNST-R) 59
4.9.1 Kenmerken van de NNST 59
4.9.2 Receptief/preverbaal 59
4.9.3 Receptief/verbaal 59
4.9.4 Expressief/preverbaal 60
4.9.5 Expressief/verbaal 60
4.9.6 Vrijheid bij afname 61
4.9.7 Afname 62
4.9.8 Normering NNST-R 62
4.9.9 Instap- en afbreekregel 62
4.9.10 Afnameprocedure + score-instructies 63
4.9.10.1 Reageert op een visuele stimulus (Rec Schaal, item 3) 63
4.9.10.2 Identificeert 3 lichaamsdelen (Rec Schaal, item 39) 63
3
, 4.9.10.3 Vocaliseert klinkergeluid (Expr Schaal, item 1) 63
4.9.10.4 Beantwoordt 1 vraag m.b.v. een signaal (Expr Schaal, item 18) 63
4.9.11 Materiaal 64
4.9.12 Voorbereiding afname NNST 64
4.9.13 Tips bij afname NNST-R 64
4.9.14 Besluit 64
4.10 Spontane taalanalyse 65
4.10.1 Algemeen 65
4.10.2 TARSP 65
4.10.3 STAP 65
H5: Begeleidingsvormen en -principes bij STOS/OD 66
5.1 Taaltherapie 66
5.2 Begeleidingsvormen 66
5.2.1 Overzicht 66
5.2.2 Kind nog jong / niet therapie rijp? 67
5.2.3 Ondersteuning op school of taalklas type 7 67
5.3 Algemene begeleidingsprincipes 68
5.3.1 Samenwerking bij begeleiding 68
5.3.2 Welbevinden 68
5.3.3 Taalaanbod 69
5.3.4 Communicatie 69
5.3.5 Visualiseren 69
5.3.5.1 Ondersteunende communicatie i.f.v. taalbegrip 69
5.3.5.2 Ondersteunende communicatie i.f.v. taalproductie 70
H6: Therapie 70
6.1 Indirecte therapie (HB p.98) 70
6.1.1 Doelgroep 70
6.1.2 Waarom? (HB p.99) 71
6.1.3 Wanneer? 72
6.1.4 Welke concrete vormen? (HB p. 100) 72
6.1.4.1 Taalstimulering 72
1. Algemene adviezen 72
2. TOLK-programma (taalachterstand <-> taalstoornis) 72
6.1.4.2 Thuisbegeleiding / vroegbegeleiding 73
1. Voorbeelden thuisbegeleiding 73
2. Inhoud thuisbegeleiding 73
6.1.4.3 Voordrachten voor ouders / oudergespreksgroepen 74
6.1.4.4 Oudertrainingprogramma’s 74
1. Taal 74
2. Sociaal-communicatieve vaardigheden + taal 76
6.2 Directe therapie 76
6.2.1 Behandelplan en doelstellingen 76
6.2.2 Algemene methodieken bij taaltherapie 77
6.2.2.1 Reduceren en selecteren 77
4
1.1 Aangeboren taalvermogen en taalaanbod (HB p. 16) 6
1.2 Componenten van de taalontwikkeling (HB p. 18) 6
1.3 Fasen van de taalontwikkeling (HB p. 21) 7
1.4 Mijlpalen van de normale taalontwikkeling 8
1.5 Verloop van de taalontwikkeling 8
1.6 Binnen ICF 9
1.7 Fasen in het logopedisch proces 9
H2: Spraak- en taalontwikkelingsproblemen (HB H2) 10
2.1 Secundaire spraak- en taalontwikkelingsproblemen (HB p.27-34) 10
2.2 Primaire spraak- en taalontwikkelingsproblemen (HB p.34) 11
2.2.1 Vertraagde spraak- en taalontwikkeling (VSTO) (HB p.35) 12
2.2.2 Spraak- en taalontwikkelingsstoornis (STOS) (HB p.36, p.42) 12
2.2.3 Ontwikkelingsdysfasie (OD) (HB p.38) 13
2.2.3.1 Protocol Diagnostiek Ontwikkelingsdysfasie (PDOD) (HB p.46) 14
2.2.3.2 RIZIV 18
2.2.3.3 Taalprofielen (HB p.57) 18
2.2.3.4 Co-morbide ontwikkelingsproblemen (HB H4) 19
2.2.3.5 Oorzaak (HB H5) 20
2.2.3.6 Diagnose (HB p.83-84) 21
2.2.3.7 Begeleiding bij OD 21
1. RIZIV 21
2. M-decreet – criteria voor ondersteuningsnetwerk/taalklas 23
H3: Multidisciplinaire diagnostiek (HB H6) 24
3.1 Intake en anamnese (HB p. 84) 24
3.1.1 Intake- en ananmesegesprek 24
3.1.2 Vragenlijst MUCLA, zinvolheid - oudervragenlijst -> logische zaken: 25
3.1.3 Observatielijst kleuters: zinvolheid 25
3.1.4 Belang intake en anamnesegesprek 25
3.1.5 The language-screening instrument (SNEL, Luinge, 2005) 26
3.2 Multidisciplinaire diagnostiek (HB H6) 27
3.2.1 Medisch onderzoek en gehooronderzoek (HB p.85) 27
3.2.2 (Psycho)motorische onderzoek (HB p.86) 28
3.2.3 Sociaal-emotioneel onderzoek (HB p.86) 28
3.2.4 (Ortho)pedagogisch/psychologisch onderzoek 30
3.2.4.1 Cognitieve ontwikkeling 31
3.2.4.2 Nieuwe trend in beoordeling cognitieve functies: CHC-model (cognitieve
profielen) 32
3.2.4.3 Specifieke intelligentietests 33
1. Bayley Scales of Infant Development-III-NL (0 - 3;6) 34
2. SON-R 2–8: Snijders-Oomen Niet-Verbale intelligentietest-Revised (2017) 34
3. SON-R 6 – 40 (2011) 34
4. WNV-NL: Wechsler Non Verbal - NL (2008) 35
5. WPPSI-III-NL: Wechsler Preschool and Primary Scale of Intelligence (2009) 35
1
, 6. WISC-V-NL: Wechsler Intelligence Scale for Children-V, 2018) 35
3.2.4.4 Aandacht, concentratie en executieve functies 36
H4: Diagnostiek taalontwikkelingsproblemen (logopedist) 37
4.1 Schlichting Test voor Taalbegrip (STTB) 38
4.1.1 Sectie A en B 38
4.1.2 Sectie C 38
4.1.3 Sectie D en E 38
4.1.4 Sectie F en G 39
4.2 Schlichting Test voor Taalproductie (STTP-II) 39
4.2.1 Test voor Woordontwikkeling 39
4.2.2 Zinsontwikkeling 39
4.2.3 Pseudowoorden 40
4.2.4 Auditief Geheugen 40
4.2.5 Verhaaltest 40
4.3 Reynell Taalontwikkelingsschalen (RTOS) 40
4.3.1 Achtergrond RTOS 40
4.3.2 Taalbegripsschaal 41
4.3.3 Taalproductieschaal 41
4.4 CELF Preschool-2-NL 42
4.4.1 Actieve Woordenschat (AW) 43
4.4.2 Zinnen Begrijpen 43
4.4.3 Woordstructuur 43
4.4.4 Begrippen en Aanwijzingen Volgen (BAV) 43
4.4.5 Zinnen Herhalen (ZH) 44
4.4.6 Zinnen Herhalen in Context (ZHC) 44
4.4.7 Elementaire concepten 44
4.4.8 Woordcategorieën (WC-R, WC-E, WC-T) 45
4.4.9 Fonologisch Bewustzijn 45
4.4.10 Optionele vragenlijsten 45
4.4.11 Interpretatie 45
4.5 CELF-5NL 47
4.5.1 Handleiding 47
4.5.2 Observatieschaal 47
4.5.3 Subtests 47
4.5.3.1 Zinnen herhalen 47
4.5.3.2 Zinnen formuleren 47
4.5.3.3 Zinnen begrijpen 48
4.5.3.4 Woordstructuur 48
4.5.3.5 Semantische relaties 48
4.5.3.6 Woordcategorieën 48
4.5.3.7 Tekstbegrip 49
4.5.3.8 Aanwijzingen volgen 49
4.5.3.9 Linguïstische concepten 49
4.5.3.10 Definities van woorden 49
2
, 4.5.3.11 Zinnen samenstellen 49
4.5.3.12 Pragmatiekprofiel 50
4.5.3.13 Checklist pragmatiek in activiteiten 50
4.5.4 Analyse van de opgaven per subtest 50
4.6 Test die specifieke taalcomponenten meten 50
4.6.1 Renfrew Taalschalen Nederlands Aanpassing (RTNA) 50
4.6.1.1 Woordvinding Woordenschat Test (WWT) 50
4.6.1.2 Actie Platen Test 51
4.6.1.3 Bus Verhaal Test 52
4.6.1.4 Meerwaarde van de RTNA 52
4.6.2 Peabody Picture Vocabulary Test III-NL 52
4.6.3 Nijmeegse pragmatiektest (NPT, 2005) 53
4.6.3.1 Communicatieve functies (CF) 53
4.6.3.2 Conversatievaardigheden 53
4.6.3.3 Verhaalopbouw 54
4.6.4 Serieel benoemen en woorden lezen (SB & WL) 54
4.7 Diagnose van taalontwikkelingsproblemen bij anderstaligen 54
4.7.1 Meertaligheid 54
4.7.2 Taaltoets Alle Kinden (TAK) 55
4.7.2.1 Passieve woordenschat 56
4.7.2.2 Woordomschrijving 56
4.7.2.3 Woordvorming 56
4.7.2.4 Zinsbegrip (functiewoorden) 56
4.7.2.5 Zinsbegrip II (zinspatronen) 56
4.7.2.6 Tekstbegrip 56
4.7.2.7 Verteltaak 56
4.7.2.8 Voor- en nadelen van de TAK 57
4.8 Screeningsinstrument 57
4.8.1 Definities 57
4.8.2 N-CDIs: Lijsten voor Communicatieve Ontwikkeling (Zink & Lejaegere) 57
4.8.3 ALDEQ-NL 58
4.9 Nederlandstalige Non-Speech Test Revised (NNST-R) 59
4.9.1 Kenmerken van de NNST 59
4.9.2 Receptief/preverbaal 59
4.9.3 Receptief/verbaal 59
4.9.4 Expressief/preverbaal 60
4.9.5 Expressief/verbaal 60
4.9.6 Vrijheid bij afname 61
4.9.7 Afname 62
4.9.8 Normering NNST-R 62
4.9.9 Instap- en afbreekregel 62
4.9.10 Afnameprocedure + score-instructies 63
4.9.10.1 Reageert op een visuele stimulus (Rec Schaal, item 3) 63
4.9.10.2 Identificeert 3 lichaamsdelen (Rec Schaal, item 39) 63
3
, 4.9.10.3 Vocaliseert klinkergeluid (Expr Schaal, item 1) 63
4.9.10.4 Beantwoordt 1 vraag m.b.v. een signaal (Expr Schaal, item 18) 63
4.9.11 Materiaal 64
4.9.12 Voorbereiding afname NNST 64
4.9.13 Tips bij afname NNST-R 64
4.9.14 Besluit 64
4.10 Spontane taalanalyse 65
4.10.1 Algemeen 65
4.10.2 TARSP 65
4.10.3 STAP 65
H5: Begeleidingsvormen en -principes bij STOS/OD 66
5.1 Taaltherapie 66
5.2 Begeleidingsvormen 66
5.2.1 Overzicht 66
5.2.2 Kind nog jong / niet therapie rijp? 67
5.2.3 Ondersteuning op school of taalklas type 7 67
5.3 Algemene begeleidingsprincipes 68
5.3.1 Samenwerking bij begeleiding 68
5.3.2 Welbevinden 68
5.3.3 Taalaanbod 69
5.3.4 Communicatie 69
5.3.5 Visualiseren 69
5.3.5.1 Ondersteunende communicatie i.f.v. taalbegrip 69
5.3.5.2 Ondersteunende communicatie i.f.v. taalproductie 70
H6: Therapie 70
6.1 Indirecte therapie (HB p.98) 70
6.1.1 Doelgroep 70
6.1.2 Waarom? (HB p.99) 71
6.1.3 Wanneer? 72
6.1.4 Welke concrete vormen? (HB p. 100) 72
6.1.4.1 Taalstimulering 72
1. Algemene adviezen 72
2. TOLK-programma (taalachterstand <-> taalstoornis) 72
6.1.4.2 Thuisbegeleiding / vroegbegeleiding 73
1. Voorbeelden thuisbegeleiding 73
2. Inhoud thuisbegeleiding 73
6.1.4.3 Voordrachten voor ouders / oudergespreksgroepen 74
6.1.4.4 Oudertrainingprogramma’s 74
1. Taal 74
2. Sociaal-communicatieve vaardigheden + taal 76
6.2 Directe therapie 76
6.2.1 Behandelplan en doelstellingen 76
6.2.2 Algemene methodieken bij taaltherapie 77
6.2.2.1 Reduceren en selecteren 77
4
