KLINISCHE VORMING GYNAECOLOGIE 1
EUG, PID/SALPINGITIS/SOA’S, GYNAECOLOGISCHE MALIGNITEITEN, UTERUS
MYOMATOSUS
LEERDOELEN
De student:
kent het klinisch beeld van de volgende ziektebeelden uit de kernset patiëntproblemen:
extra-uteriene graviditeit (EUG), pelvic inflammatory disease (PID)/salpingitis/seksueel
overdraagbare aandoeningen (SOA's), gynaecologische maligniteiten (cervixcarcinoom en
ovariumcarcinoom) en uterus myomatosus en kan deze herkennen aan de hand van
anamnese en lichamelijk onderzoek.
kan een onderbouwde differentiaal diagnose opstellen bij postcoïtaal bloedverlies, pijn in
de onderbuik en afwijkende vaginale fluor.
kan alarmsymptomen herkennen bij anamnese en lichamelijk onderzoek bij bovenstaande
ziektebeelden.
kent de diagnostische hulpmiddelen die ingezet kunnen worden bij bovenstaande
ziektebeelden en kan deze interpreteren.
kan globaal de behandeling benoemen van bovenstaande ziektebeelden.
FLUOR
Fysiologische fluor:
Vaak helder/wit/lichtgeel
Niet riekend (ruikend)
pH 3,8 tot 4,5, zuur milieu
o pH-schaal 0-14, 7 is neutraal, <7 is zuur, >7 is basisch.
Geen ontsteking van de vaginawand (geen roodheid)
Afwijkende fluor vaginalis:
Komt zeer vaak voor (>75% van de premenopauzale vrouwen).
Leeftijd tussen 20-30 jaar.
Oorzaken:
o Niet soa-gerelateerd:
Bacteriële vaginose
Vaginale candida
o Soa-gerelateerd.
,Bacteriële vaginose:
Oorzaak: disbalans van vaginale flora (minder lactobacillen -> hogere anaerobe en
amineproducerende bacteriën).
Symptomen: riekende afscheiding, grijswitte slijmerige fluor, geen dyspareunie (pijn tijdens
geslachtsgemeenschap).
Aanvullend onderzoek: pH-waarde fluor, aminetest, microscopisch onderzoek, in lab: Nugent-score.
Diagnose bij (3 of meer):
o Dunne, homogene fluor
o pH van >4,5
o Positieve aminetest (visgeur)
o Clue-cellen.
Behandeling:
o Expectatief of Metronidazol ovule/tablet, clindamycine crème.
Vaginale candida:
Oorzaak: verstoord evenwicht tussen gisten en bacteriën die normal in de vagina voorkomen.
Symptomen: witte, niet riekende, brokkelige afscheiding en jeuk.
Aanvullend onderzoek: gistkweek, KOH-preparaat met schimmeldraden.
Risicofactoren: zwangerschap, antibioticagebruik, diabetes mellitus of verminderde afweer.
Beleid: clotrimazol (Canesten) vaginaal 500mg eenmalig of 200mg 1dd1 gedurende 3 dagen.
Fluconazol p.o. met Miconazol- of clotrimoxazolcreme 2dd.
SEKSUEEL OVERDRAAGBARE AANDOENINGEN (SOA’S):
The Big-Five:
1. Chlamydia
2. Gonorroe
3. Syfillis
4. Hepatitis B
5. HIV
En nog een aantal:
Trichomonas vaginalis
Herpes genitalis
Condylomata accuminata
Schaamluis
Mycoplasma
SYFILIS/LUES (TREPONEMA PALLIDUM)
Verschillende stadia:
Primaire lues: niet pijnlijk ulcus.
Secundaire lues: huidafwijkingen (rash, roseolen).
Latente lues: geen klinische verschijnselen.
Tertiaire lues: orgaanlues (cardiovasculair, gummateus)
Neurolues: asymptomatisch, meningitis, oculair, meningovasculair -> parese/tabes dorsalis.
, Primaire lues:
Incubatietijd: 10-90 dagen.
Klachten: niet pijnlijk ulcus met lymfadenopathie (70-80%).
Diagnostiek: donkerveld microscopie/luesserologie.
Behandeling: 2,4 miljoen IE Benzathinepenicilline I.M.
HEPATITIS B VIRUS
Incubatietijd 2-3 maanden.
Klachten: asymptomatisch, hepatitis, aspecifieke klachten (koorts, moe, griep).
Besmetting: via bloed of seksueel contact.
Diagnostiek: serologie.
o Acuut: HbsAG
o Chronisch: HBeAG
o HBV-DNA
o ALAT
Complicaties: dragerschap, levercirrose/levercarcinoom.
Behandeling: spontane genezing bij 90% van de volwassenen.
o Zo nodig antivirale middelen: entecavir, tenofovir, interferon.
o Uitleg over de besmetting van anderen
o Eventueel vaccinatie van de omgeving.
HIV
Incubatietijd: <3 maanden.
Klachten:
o Primo-infectie: aspecifieke griepachtige klachten.
o Uiteindelijk: AIDS, opportunistische infecties, huid/cerebrale afwijkingen.
Diagnostiek: serologie (combotest: direct en na 3 maanden).
Behandeling: verwijzing internist (antivirale middelen).
o Acuut: PEP
o Voorkomen: PREP
TRICHOMONAS
Incubatietijd 1-4 weken.
Klachten: vaak asymptomatisch (vooral bij mannen), vaginitis (jeuk, geelgroene fluor met belletjes,
rode vaginawand met aardbeiaspect) of urethritis.
Diagnostiek: protozo, PCR fluorkweek (bij vrouwen), urine (bij mannen) of fysiologisch zoutpreparaat.
Complicaties: zwangerschap: voortijdig breken vliegen/vroeggeboorte/laag geboortegewicht.
Behandeling: metronidazol eenmalig 2g per os.
EUG, PID/SALPINGITIS/SOA’S, GYNAECOLOGISCHE MALIGNITEITEN, UTERUS
MYOMATOSUS
LEERDOELEN
De student:
kent het klinisch beeld van de volgende ziektebeelden uit de kernset patiëntproblemen:
extra-uteriene graviditeit (EUG), pelvic inflammatory disease (PID)/salpingitis/seksueel
overdraagbare aandoeningen (SOA's), gynaecologische maligniteiten (cervixcarcinoom en
ovariumcarcinoom) en uterus myomatosus en kan deze herkennen aan de hand van
anamnese en lichamelijk onderzoek.
kan een onderbouwde differentiaal diagnose opstellen bij postcoïtaal bloedverlies, pijn in
de onderbuik en afwijkende vaginale fluor.
kan alarmsymptomen herkennen bij anamnese en lichamelijk onderzoek bij bovenstaande
ziektebeelden.
kent de diagnostische hulpmiddelen die ingezet kunnen worden bij bovenstaande
ziektebeelden en kan deze interpreteren.
kan globaal de behandeling benoemen van bovenstaande ziektebeelden.
FLUOR
Fysiologische fluor:
Vaak helder/wit/lichtgeel
Niet riekend (ruikend)
pH 3,8 tot 4,5, zuur milieu
o pH-schaal 0-14, 7 is neutraal, <7 is zuur, >7 is basisch.
Geen ontsteking van de vaginawand (geen roodheid)
Afwijkende fluor vaginalis:
Komt zeer vaak voor (>75% van de premenopauzale vrouwen).
Leeftijd tussen 20-30 jaar.
Oorzaken:
o Niet soa-gerelateerd:
Bacteriële vaginose
Vaginale candida
o Soa-gerelateerd.
,Bacteriële vaginose:
Oorzaak: disbalans van vaginale flora (minder lactobacillen -> hogere anaerobe en
amineproducerende bacteriën).
Symptomen: riekende afscheiding, grijswitte slijmerige fluor, geen dyspareunie (pijn tijdens
geslachtsgemeenschap).
Aanvullend onderzoek: pH-waarde fluor, aminetest, microscopisch onderzoek, in lab: Nugent-score.
Diagnose bij (3 of meer):
o Dunne, homogene fluor
o pH van >4,5
o Positieve aminetest (visgeur)
o Clue-cellen.
Behandeling:
o Expectatief of Metronidazol ovule/tablet, clindamycine crème.
Vaginale candida:
Oorzaak: verstoord evenwicht tussen gisten en bacteriën die normal in de vagina voorkomen.
Symptomen: witte, niet riekende, brokkelige afscheiding en jeuk.
Aanvullend onderzoek: gistkweek, KOH-preparaat met schimmeldraden.
Risicofactoren: zwangerschap, antibioticagebruik, diabetes mellitus of verminderde afweer.
Beleid: clotrimazol (Canesten) vaginaal 500mg eenmalig of 200mg 1dd1 gedurende 3 dagen.
Fluconazol p.o. met Miconazol- of clotrimoxazolcreme 2dd.
SEKSUEEL OVERDRAAGBARE AANDOENINGEN (SOA’S):
The Big-Five:
1. Chlamydia
2. Gonorroe
3. Syfillis
4. Hepatitis B
5. HIV
En nog een aantal:
Trichomonas vaginalis
Herpes genitalis
Condylomata accuminata
Schaamluis
Mycoplasma
SYFILIS/LUES (TREPONEMA PALLIDUM)
Verschillende stadia:
Primaire lues: niet pijnlijk ulcus.
Secundaire lues: huidafwijkingen (rash, roseolen).
Latente lues: geen klinische verschijnselen.
Tertiaire lues: orgaanlues (cardiovasculair, gummateus)
Neurolues: asymptomatisch, meningitis, oculair, meningovasculair -> parese/tabes dorsalis.
, Primaire lues:
Incubatietijd: 10-90 dagen.
Klachten: niet pijnlijk ulcus met lymfadenopathie (70-80%).
Diagnostiek: donkerveld microscopie/luesserologie.
Behandeling: 2,4 miljoen IE Benzathinepenicilline I.M.
HEPATITIS B VIRUS
Incubatietijd 2-3 maanden.
Klachten: asymptomatisch, hepatitis, aspecifieke klachten (koorts, moe, griep).
Besmetting: via bloed of seksueel contact.
Diagnostiek: serologie.
o Acuut: HbsAG
o Chronisch: HBeAG
o HBV-DNA
o ALAT
Complicaties: dragerschap, levercirrose/levercarcinoom.
Behandeling: spontane genezing bij 90% van de volwassenen.
o Zo nodig antivirale middelen: entecavir, tenofovir, interferon.
o Uitleg over de besmetting van anderen
o Eventueel vaccinatie van de omgeving.
HIV
Incubatietijd: <3 maanden.
Klachten:
o Primo-infectie: aspecifieke griepachtige klachten.
o Uiteindelijk: AIDS, opportunistische infecties, huid/cerebrale afwijkingen.
Diagnostiek: serologie (combotest: direct en na 3 maanden).
Behandeling: verwijzing internist (antivirale middelen).
o Acuut: PEP
o Voorkomen: PREP
TRICHOMONAS
Incubatietijd 1-4 weken.
Klachten: vaak asymptomatisch (vooral bij mannen), vaginitis (jeuk, geelgroene fluor met belletjes,
rode vaginawand met aardbeiaspect) of urethritis.
Diagnostiek: protozo, PCR fluorkweek (bij vrouwen), urine (bij mannen) of fysiologisch zoutpreparaat.
Complicaties: zwangerschap: voortijdig breken vliegen/vroeggeboorte/laag geboortegewicht.
Behandeling: metronidazol eenmalig 2g per os.
