1. Inleiding
Hoe omgaan met alle info waarmee je beroepshalve geconfronteerd wordt?
Recht <-> ethiek: staat niet los van elkaar
Wetgeving is algemeen en niet gericht op specifieke situaties
=> regelgeving ontoereikende oplossing voor concreet probleem
=> naleven van juridische regelen leidt in bepaald gevallen niet tot meest
rechtvaardige oplossing
2. Deontologie
Begripsomschrijving
Een verzameling van normen en waarden voor goed professioneel handelen die
opgesteld zijn door een bepaalde beroepsgroep en die de leden van die
beroepsgroep in acht dienen te nemen bij de uitoefening van hun beroep
• Deontologische code: concrete doelstellingen die beroepsgroep wil
realiseren -> basis = respect cliënt/patiënt
• Interne <-> externe werking: leidraad voor de beroepsgroep met het oog
op bieden van goede dienst- en hulpverlening <-> laten aan de samenleving
en aan cliënten/patiënten zien wat zij van beroepsbeoefenaar mogen
verwachten
• = expliciteren van wat voordien reeds als bindende norm werd beleefd
• Tuchtoverheid => kracht deontologische code groter
Deontologie in het sociaal-agogisch werkveld
Zeer snelle evolutie voorbije decennia:
• Één op één -> multi- en interdisciplinair nu: essentieel = verzameling,
opslag, beheer en uitwisseling van informatie
• toenemende complexiteit van financiële en administratieve ondersteunende
systemen
• dossiervorming en informatisering
• moderne communicatiemiddelen
• emancipatie cliënt
• contextueel werken
• toenemende overheidsregulering en -subsidiëring
Omgaan met vertrouwelijke info in hulp- en zorgverlening vanuit 3 rechtsfiguren
benaderd:
• discretieplicht
• privacybescherming
• beroepsgeheim van art 458 van het Strafwetboek
kunnen afzonderlijk of tegelijk van toepassing zijn en dekken elke ≠ lading
1
,3. Privacy
Fundamenteel recht, levensnoodzakelijk en complex
Begrip
Allerlei persoonsgebonden feiten, gevoelens, meningen en gedragingen die de
persoon voor zichzelf wenst te behouden.
• Begrip evolueert in tijd en ruimte
• Bescherming ervan = mensenrecht
• Vele dimensies
o Recht op rust en isolement
o Recht op fysieke, morele en psychische integriteit
o Recht op geheimhouding van info m.b.t. de persoon
o Recht op uitbouw van menselijke contacten
Privacy als grondrecht
In Westerse rechtsstaten
België
art 22 van de Grondwet: Ieder heeft recht op eerbiediging van zijn privéleven en
zijn gezinsleven, behoudens in de gevallen en onder de voorwaarden door de wet
bepaald.
➔ Bescherming is principieel
→ grondwet vereist dat bescherming van dit recht wordt uitgewerkt in
andere wetteksten
→ wettelijke uitzonderingen worden toegelaten
Internationaal vlak
• art 12 Universele Verklaring van de Rechten van de Mens
• art 17 van het BUPO
• art 8 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens: Recht op
eerbiediging van privéleven, familie- en gezinsleven
1. Een ieder heeft recht op respect voor zijn privéleven, familie- en
gezinsleven, zijn woning en correspondentie
2. Geen inmenging van enig openbaar gezag is toegestaan in de
uitoefening van dit recht, dan voor zover bij de wet is voorzien en in
een democratische samenleving noodzakelijk is in het belang van de
nationale veiligheid, de openbare veiligheid of noodzakelijk is in het
belang van de nationale veiligheid, de openbare veiligheid of het
economisch welzijn van het land, het voorkomen van
wanordelijkheden of strafbare feiten, de bescherming van de
gezondheid of de goede zeden of voor de bescherming van de rechten
en vrijheden van anderen.
Toetssteen voor toelaatbaarheid van uitzonderingen = noodzaak in een
democratische samenleving = drieledig (3 voorwaarden moeten voldaan zijn om
privacy in te perken):
• Legaliteit: inmenging wordt voorzien door wet in brede zin van het woord
• Legitimiteit: inmenging beoogt de vrijwaring van één van de limitatief
opgesomde waarden
• Proportionaliteit: inmenging is slechts toegelaten voor zover zij in een
democratische rechtsstaat nodig is
2
, Bescherming van de privacy in private verhoudingen
Fragmentaire bescherming van de privacy in België.
➔ Geen algemene privacywet -> wel worden heel wat aangelegenheden die
met concept privacy verbonden zijn in verschillende wetten geregeld
= bescherming tegen binnendringen in privé-sfeer
= bescherming tegen openbaarmaking van het privé-leven
Voorbeelden:
• GDPR
• Wet betreffende rechten van de patiënt
• Decreet rechtspositie minderjarigen
• Strafwet: hacking, briefgeheim, belaging, beroepsgeheim, …
• Wetgeving m.b.t. afluisteren, kennisnemen, opnemen van privé- en
telecommunicatie
• …
3
Hoe omgaan met alle info waarmee je beroepshalve geconfronteerd wordt?
Recht <-> ethiek: staat niet los van elkaar
Wetgeving is algemeen en niet gericht op specifieke situaties
=> regelgeving ontoereikende oplossing voor concreet probleem
=> naleven van juridische regelen leidt in bepaald gevallen niet tot meest
rechtvaardige oplossing
2. Deontologie
Begripsomschrijving
Een verzameling van normen en waarden voor goed professioneel handelen die
opgesteld zijn door een bepaalde beroepsgroep en die de leden van die
beroepsgroep in acht dienen te nemen bij de uitoefening van hun beroep
• Deontologische code: concrete doelstellingen die beroepsgroep wil
realiseren -> basis = respect cliënt/patiënt
• Interne <-> externe werking: leidraad voor de beroepsgroep met het oog
op bieden van goede dienst- en hulpverlening <-> laten aan de samenleving
en aan cliënten/patiënten zien wat zij van beroepsbeoefenaar mogen
verwachten
• = expliciteren van wat voordien reeds als bindende norm werd beleefd
• Tuchtoverheid => kracht deontologische code groter
Deontologie in het sociaal-agogisch werkveld
Zeer snelle evolutie voorbije decennia:
• Één op één -> multi- en interdisciplinair nu: essentieel = verzameling,
opslag, beheer en uitwisseling van informatie
• toenemende complexiteit van financiële en administratieve ondersteunende
systemen
• dossiervorming en informatisering
• moderne communicatiemiddelen
• emancipatie cliënt
• contextueel werken
• toenemende overheidsregulering en -subsidiëring
Omgaan met vertrouwelijke info in hulp- en zorgverlening vanuit 3 rechtsfiguren
benaderd:
• discretieplicht
• privacybescherming
• beroepsgeheim van art 458 van het Strafwetboek
kunnen afzonderlijk of tegelijk van toepassing zijn en dekken elke ≠ lading
1
,3. Privacy
Fundamenteel recht, levensnoodzakelijk en complex
Begrip
Allerlei persoonsgebonden feiten, gevoelens, meningen en gedragingen die de
persoon voor zichzelf wenst te behouden.
• Begrip evolueert in tijd en ruimte
• Bescherming ervan = mensenrecht
• Vele dimensies
o Recht op rust en isolement
o Recht op fysieke, morele en psychische integriteit
o Recht op geheimhouding van info m.b.t. de persoon
o Recht op uitbouw van menselijke contacten
Privacy als grondrecht
In Westerse rechtsstaten
België
art 22 van de Grondwet: Ieder heeft recht op eerbiediging van zijn privéleven en
zijn gezinsleven, behoudens in de gevallen en onder de voorwaarden door de wet
bepaald.
➔ Bescherming is principieel
→ grondwet vereist dat bescherming van dit recht wordt uitgewerkt in
andere wetteksten
→ wettelijke uitzonderingen worden toegelaten
Internationaal vlak
• art 12 Universele Verklaring van de Rechten van de Mens
• art 17 van het BUPO
• art 8 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens: Recht op
eerbiediging van privéleven, familie- en gezinsleven
1. Een ieder heeft recht op respect voor zijn privéleven, familie- en
gezinsleven, zijn woning en correspondentie
2. Geen inmenging van enig openbaar gezag is toegestaan in de
uitoefening van dit recht, dan voor zover bij de wet is voorzien en in
een democratische samenleving noodzakelijk is in het belang van de
nationale veiligheid, de openbare veiligheid of noodzakelijk is in het
belang van de nationale veiligheid, de openbare veiligheid of het
economisch welzijn van het land, het voorkomen van
wanordelijkheden of strafbare feiten, de bescherming van de
gezondheid of de goede zeden of voor de bescherming van de rechten
en vrijheden van anderen.
Toetssteen voor toelaatbaarheid van uitzonderingen = noodzaak in een
democratische samenleving = drieledig (3 voorwaarden moeten voldaan zijn om
privacy in te perken):
• Legaliteit: inmenging wordt voorzien door wet in brede zin van het woord
• Legitimiteit: inmenging beoogt de vrijwaring van één van de limitatief
opgesomde waarden
• Proportionaliteit: inmenging is slechts toegelaten voor zover zij in een
democratische rechtsstaat nodig is
2
, Bescherming van de privacy in private verhoudingen
Fragmentaire bescherming van de privacy in België.
➔ Geen algemene privacywet -> wel worden heel wat aangelegenheden die
met concept privacy verbonden zijn in verschillende wetten geregeld
= bescherming tegen binnendringen in privé-sfeer
= bescherming tegen openbaarmaking van het privé-leven
Voorbeelden:
• GDPR
• Wet betreffende rechten van de patiënt
• Decreet rechtspositie minderjarigen
• Strafwet: hacking, briefgeheim, belaging, beroepsgeheim, …
• Wetgeving m.b.t. afluisteren, kennisnemen, opnemen van privé- en
telecommunicatie
• …
3
