MEDISCHE PRAKTIJKVOERING
Hoofdstuk 1: communicatie (basis) ................................................................................................ 5
1.1. E$ect van communicatie...................................................................................................... 5
1.2. Structuur van het consult ..................................................................................................... 5
1.2.1. Aanmelding ................................................................................................................ 5
1.2.2. Oriëntatie ................................................................................................................... 6
1.2.3. Anamnese .................................................................................................................. 7
1.2.4. Klinisch onderzoek ...................................................................................................... 8
1.2.5. Beleid ......................................................................................................................... 9
1.2.6. Afsluiting .................................................................................................................. 10
Hoofdstuk 2: verdieping consultvoering ....................................................................................... 12
2.1. Ouder-kind ........................................................................................................................ 12
2.1.1. Doel ......................................................................................................................... 12
2.1.2. Hoe? ........................................................................................................................ 12
2.2. Echtpaar ........................................................................................................................... 12
2.2.1. Doel ......................................................................................................................... 13
2.2.2. Hoe? ........................................................................................................................ 13
2.3. Conflicten ......................................................................................................................... 13
2.3.1. 5 domeinen van het conflictueus gesprek: VIEWS ....................................................... 13
2.4. Slecht nieuws gesprek ....................................................................................................... 14
2.4.1. Adequate gesprekstechnieken ................................................................................... 15
2.5. Kwetsbare groepen ............................................................................................................ 15
2.5.1. Generieke aanpak ..................................................................................................... 15
2.5.2. Anderculturele achtergrond ....................................................................................... 15
2.5.3. Laaggeletterdheid ..................................................................................................... 17
Hoofdstuk 3: shared decision-making .......................................................................................... 20
3.1. Wat, wanneer en waarom SDM? ......................................................................................... 20
3.1.1. Participatie in besluitvorming..................................................................................... 20
3.1.2. Wanneer SDM toepassen? ......................................................................................... 21
3.1.3. Waarom SDM? .......................................................................................................... 21
3.1.4. Barrières en misvattingen .......................................................................................... 22
3.2. Modellen voor SDM ............................................................................................................ 23
3.2.1. Three-talk model van Elwyn ........................................................................................... 23
3.2.2. 4-stappenplan Stiggelbout ........................................................................................ 23
3.3. Beslishulpen ..................................................................................................................... 23
3.4. Risicocommunicatie .......................................................................................................... 24
3.4.1. Factoren die risicoperceptie beïnvloeden ................................................................... 24
3.4.2. Belangrijke eigenschappen van communicator ........................................................... 25
3.4.3. Uitdaging voor artsen ................................................................................................ 25
3.4.4. Belangrijke elementen: framing.................................................................................. 25
,Hoofdstuk 4: klinisch redeneren – diagnostisch landschap ........................................................... 27
4.1. Hoe redeneert een ervaren arts? ......................................................................................... 27
4.2. Heuristics in de geneeskunde ............................................................................................. 27
4.3. Klinische logica (medische besliskunde) ............................................................................ 27
4.3.1. Diagnostisch proces ................................................................................................. 28
4.3.2. Casus: Tine (20 jaar) .................................................................................................. 41
Hoofdstuk 5: ethische dillema’s ................................................................................................... 45
5.1. Ethiek in de klinische praktijk .............................................................................................. 45
5.1.1. Beroepsethiek vastgelegd in beroepscodes ................................................................ 45
5.1.2. Ethische theorieën aan de grondslag van beroepscodes ............................................. 45
5.2. Waarden en normen .......................................................................................................... 46
5.3. Ethische theorieën gehanteerd in de geneeskunde .............................................................. 46
5.3.1. Zorgethiek ................................................................................................................ 47
5.3.2. Principe-ethiek ......................................................................................................... 47
5.3.3. Deontologie .............................................................................................................. 47
5.3.4. Deugdenethiek ......................................................................................................... 48
5.4. Haalbare ethiek in de zorg .................................................................................................. 48
Hoofdstuk 6: wisselwerking tussen individu en omgeving (basis) ................................................... 50
6.1. Sterfte en (gezonde) levensverwachting .............................................................................. 50
6.1.1. Sterfte en verloren potentiële jaren ............................................................................ 50
6.1.2. Levensverwachting en gezonde levensjaren ............................................................... 51
6.2. Ervaren gezondheid ........................................................................................................... 52
6.2.1. Contextuele determinanten ....................................................................................... 52
6.3. Nature en nurture .............................................................................................................. 52
6.3.1. Heritabliteit of erfelijkheid ......................................................................................... 53
6.3.2. Exposoom ................................................................................................................ 53
6.3.3. Sociale omgeving ...................................................................................................... 54
6.3.4. Overgewicht ............................................................................................................. 55
6.4. Gezondheid en werk .......................................................................................................... 55
6.4.1. Werkloosheid en (ervaren) gezondheid ....................................................................... 55
6.4.2. Werkloosheid en mortaliteit ....................................................................................... 56
Hoofdstuk 7: diversiteit ............................................................................................................... 58
7.1. Cultuur ............................................................................................................................. 58
7.1.1. Gezondheid per “groep” ............................................................................................ 59
7.1.2. Cultuurdiversiteit in de zorg ....................................................................................... 59
7.1.3. Cultuursensitief vs – specifiek ................................................................................... 60
7.1.4. Communicatiestrategieën op 4 niveaus ..................................................................... 60
7.1.5. Interculturele bemiddelaars ...................................................................................... 61
7.1.6. Tolken ........................................................................................................................... 62
7.1.7. Zorg voor mensen met andersculturele achtergrond ................................................... 62
7.1.8. Bijzondere topics in de cultuurdiverse zorg ................................................................. 63
, 7.2. Sociaal .............................................................................................................................. 66
7.2.1. Armoede .................................................................................................................. 66
Hoofdsuk 8: elektronisch medisch dossier (EMD) ......................................................................... 73
8.1. Definitie ............................................................................................................................ 73
8.2. Onderdelen ....................................................................................................................... 73
8.2.1. Patiëntgebonden gegevens ........................................................................................ 74
8.3. EMD: alleen huisarts? ........................................................................................................ 75
8.4. Juridische en deodontologische aspecten........................................................................... 75
8.4.1. Privacy van de gegevens ............................................................................................ 76
8.5. Wetenschappelijke onderbouwing ...................................................................................... 76
8.6. Het EMD als registratie-instrument ..................................................................................... 77
8.6.1. SOEP-registratie ........................................................................................................ 77
8.6.2. Voorwaarden kwaliteitsvol dossier ................................................................................. 78
8.6.3. Episodes .................................................................................................................. 80
8.6.4. Waarom gecodeerd en gestructureerd registreren? ..................................................... 82
8.7. EMD als kennisondersteunend instrument .......................................................................... 82
Hoofdstuk 9: patiëntveiligheid ..................................................................................................... 84
9.1. Inleiding ............................................................................................................................ 84
9.2. Waar situeer je patiëntveiligheid? (definities) ....................................................................... 85
9.3. Epidemiologie: wat en hoe vaak loopt het fout? ................................................................... 86
9.3.1. Wat loopt er fout?...................................................................................................... 86
9.3.2. Hoe vaak loopt het fout ............................................................................................. 86
9.3.3. Gevolgen van vermijdbare schade.............................................................................. 87
9.4. Type incidenten ................................................................................................................. 87
9.5. Preventie ........................................................................................................................... 88
9.6. Wat na een incident? ......................................................................................................... 88
9.6.1. Praktisch .................................................................................................................. 88
9.7. Praktische toepassingen in praktijk ..................................................................................... 89
9.7.1. EMD: electronic decision support .............................................................................. 89
9.7.2. EMD: evidence linker ................................................................................................. 89
9.7.3. Leer uit je fouten: root cause analysis van een incident ............................................... 90
Hoofdstuk 10: palliatieve zorg ...................................................................................................... 92
10.1. Palliatieve patiënt: RIZIV criteria.......................................................................................... 92
10.2. Palliatieve patiënt: Palliative care indicator tool (PICT) ......................................................... 92
10.3. Curatief – palliatief – terminaal ........................................................................................... 93
10.3.1. Palliatieve vs terminale zorg ....................................................................................... 93
10.4. Kenmerken van palliatieve zorg ........................................................................................... 93
10.4.1. Palliatieve zorg = multidimensionele zorg ................................................................... 94
10.4.2. Vier stadia in de palliatieve zorgfase ........................................................................... 94
, 10.4.3. Drie trajecten in palliatieve zorgfase ........................................................................... 95
10.5. Spirituele zorg.................................................................................................................... 95
10.5.1. Spanningsvelden....................................................................................................... 96
10.6. Zorg in de stervensfase/ terminale fase ............................................................................... 96
10.6.1. Stervensfase: observatie en ervaring/ aanvoelen ........................................................ 96
10.6.2. Interventie in de stervensfase .................................................................................... 97
10.6.3. Na het overlijden ....................................................................................................... 97
10.7. Voorafgaande zorgplanning ................................................................................................ 97
10.7.1. Negatieve wilsverklaring ............................................................................................ 98
10.7.2. Wilsverklaring euthanasie.......................................................................................... 98
Hoofdstuk 11: kwaliteit van de zorg ............................................................................................ 100
11.1. Definitie .......................................................................................................................... 100
11.2. situering: kwaliteit en patiëntveiligheid .............................................................................. 100
11.2.1. Gezondheidsuitgaven en BBP ...................................................................................101
11.2.2. Overheid wil kwaliteit ...............................................................................................101
11.3. Kwaliteit van zorg ............................................................................................................. 101
11.3.1. Twee pioniers ...........................................................................................................101
11.3.2. Theoretisch kader (Donabedian) ...............................................................................102
11.3.3. Praktisch .................................................................................................................103
11.4. In de praktijk .................................................................................................................... 108
11.4.1. Leer uit je fouten ......................................................................................................108
11.4.2. European Practice Assessment (EPA) ........................................................................109
11.4.3. Kwalitetisverbetering in praktijk ................................................................................109
11.4.4. Auditing van eigen patiëntenpopulatie ......................................................................109
Hoofdstuk 12: preventieve en pro-actieve zorg ........................................................................... 113
12.1. VTV-model ...................................................................................................................... 113
12.2. Ervaren gezondheid ......................................................................................................... 113
12.2.1. Casus Mira: ervaren gezondheid ...............................................................................113
12.3. Lichamelijk functioneren .................................................................................................. 115
12.3.1. International classification of diseases (ICD) .............................................................115
12.3.2. International classification of functioning, disability and health (ICF)..........................116
12.3.3. Casus Mira: Functioneren.........................................................................................116
12.4. Psychische gezondheid en welbevinden ........................................................................... 117
12.4.1. Classificatiesysteem psychiatrische aandoeningen ...................................................117
12.4.2. Meten van psychische gezondheid bij de bevolking ....................................................117
12.4.3. Casus Mira : SDQ .....................................................................................................118
12.5. Kwaliteit van het leven ...................................................................................................... 118
12.5.1. Casus Mira: PedsQL .................................................................................................119
,Hoofdstuk 1: communicatie (basis)
Ø Communicatie = gouden instrument
- 70% van alle medische fouten zijn te wijten aan communicatiefouten
Ø Good doctor = good communicator
1.1. E$ect van communicatie
Ø Compliance (vb medicatiegebruik, opvolgen van advies)
Ø Self management (vb bij chronische ziekten)
Ø Adopting accurate health believes (bv preventie)
Ø Sterke relatie tussen communicatie en gezondheidsuitkomsten
- 1/3 van chronische ziekten neemt medicatie niet juist owv financiële
problemen
- 1/5 van de patiënten kent bij ontslag diagnose en gebruik van medicatie niet
- 85% van alle klachten over gezondheidszorg is te wijten aan communicatie
1.2. Structuur van het consult
Ø Belangrijk tussen elke fase = samenvatting van wat patiënt nu heeft verteld
1. Aanmelding
- Klacht
2. Oriëntatie
- ICE
3. Anamnese
4. Klinisch onderzoek
5. Beleid
- Rapportage
- Behandelingsplan
- Voorstel
6. Afsluiting
- Samenvatting
1.2.1. Aanmelding
ð Openingszin
ð Aanmeldingsvraag
1.2.1.1. Openingszin
• een brede openingszin is belangrijk!
- Ik luister
- Zeg het maar
- Vertel…
- Zet u maar
, • Een openingszin kan een verkeerde verwachting scheppen bij de
patiënt:
- Wat kan ik voor u doen?
è impliceert dat we als arts er iets aan kunnen doen, wat niet
altijd het geval is
- Wat is er aan de hand?
è impliceert een probleem
- Vertel me uw probleem
1.2.1.2. Aanmeldingsvraag
• De patiënt vertelt waarom hij tot bij u komt
- Geef hiervoor tijd!
è geef de kans aan de patiënt om zijn verhaal te vertellen
- Actief luisteren: non-verbale communicatie, gebruik stiltes
1.2.2. Oriëntatie
ð ICE
ð Agenda
ð Eerste mentale synthese
ð Consultatieplan
1.2.2.1. ICE: wat en waarom?
• Beleving van zijn eigen klacht door de patiënt:
- Idee?
- Emotie?
- Verwachtingen?
• Belang van ICE na te vragen
- Meer rekening houden met emoties van patiënt
- Afstemmen van het beleid op de ICE:
Tevredenheid van de patiënt stijgt
Therapietrouw stijgt
è bv: jonge man gaat heel hard trainen voor marathon met
meniscusletsel, uit ICE haal je dat hij gaat blijven trainen
Wat verwacht hij van jou? Hoe kan ik trainen zonder knie te
belasten?
• Idea
- Bevragen van eigen idee
- Veel patiënten bespreken hun klachten met vrienden of
collega’s of zoeken het op het internet
- Hoe?
Wat zou, volgens uzelf de oorzaak van uw klacht kunnen zijn?
Wat zou uw klachten kunnen verklaren, denkt u?
, • Concern
- Wat betekent de klacht voor de patiënt: welke emotionele
lading?
- Kan ook op een non-verbale manier tot uiting komen
- Benoemen van emotie vermindert de geladenheid ervan
- Hoe?
Heb ik goed begrepen dat u dit moeilijk vond?
Merk ik hier wat emotie?
Dit was een moeilijk moment voor u?
• Expectation
- Wat verwacht de patiënt van de wijze waarop men met de
klacht kan geholpen worden
- Helpt bij het bepalen van een correct beleidsplan
- Hoe?
Wat verwacht u van mij?
Wat kan ik voor u doen?
Wat maakt dat u hiermee vandaag op raadpleging komt?
1.2.2.2. Agenda
• Vraag naar andere agendapunten
- Aanmeldingsvraag is niet altijd de hoofdreden van de
consultatie
• Bij meerdere agendapunten
- Bevraag ICE van elk punt
- Bespreek met de patiënt welke punten je nu behandelt en voor
welke hij eens moet terugkomen
1.2.2.3. Eerste mentale synthese
• Waarom komt de patiënt nu bij mij?
• Aftoetsen of je alles goed begrepen hebt: samenvatten
- Mag ik uw vragen zo samenvatten?
- Als we alles op rijtje zetten
- Heb ik alles goed begrepen?
- Mag ik uw vragen zo formuleren?
1.2.2.4. Consultatieplan
• Praktische aanpak verschillende problemen
• Diagnostisch landschap
1.2.3. Anamnese
ð Gemiddeld heeft een ervaren arts 2 diagnoses in zijn/haar hoofd wanneer
de patiënt naar de onderzoekstafel wordt gebracht
Hoofdstuk 1: communicatie (basis) ................................................................................................ 5
1.1. E$ect van communicatie...................................................................................................... 5
1.2. Structuur van het consult ..................................................................................................... 5
1.2.1. Aanmelding ................................................................................................................ 5
1.2.2. Oriëntatie ................................................................................................................... 6
1.2.3. Anamnese .................................................................................................................. 7
1.2.4. Klinisch onderzoek ...................................................................................................... 8
1.2.5. Beleid ......................................................................................................................... 9
1.2.6. Afsluiting .................................................................................................................. 10
Hoofdstuk 2: verdieping consultvoering ....................................................................................... 12
2.1. Ouder-kind ........................................................................................................................ 12
2.1.1. Doel ......................................................................................................................... 12
2.1.2. Hoe? ........................................................................................................................ 12
2.2. Echtpaar ........................................................................................................................... 12
2.2.1. Doel ......................................................................................................................... 13
2.2.2. Hoe? ........................................................................................................................ 13
2.3. Conflicten ......................................................................................................................... 13
2.3.1. 5 domeinen van het conflictueus gesprek: VIEWS ....................................................... 13
2.4. Slecht nieuws gesprek ....................................................................................................... 14
2.4.1. Adequate gesprekstechnieken ................................................................................... 15
2.5. Kwetsbare groepen ............................................................................................................ 15
2.5.1. Generieke aanpak ..................................................................................................... 15
2.5.2. Anderculturele achtergrond ....................................................................................... 15
2.5.3. Laaggeletterdheid ..................................................................................................... 17
Hoofdstuk 3: shared decision-making .......................................................................................... 20
3.1. Wat, wanneer en waarom SDM? ......................................................................................... 20
3.1.1. Participatie in besluitvorming..................................................................................... 20
3.1.2. Wanneer SDM toepassen? ......................................................................................... 21
3.1.3. Waarom SDM? .......................................................................................................... 21
3.1.4. Barrières en misvattingen .......................................................................................... 22
3.2. Modellen voor SDM ............................................................................................................ 23
3.2.1. Three-talk model van Elwyn ........................................................................................... 23
3.2.2. 4-stappenplan Stiggelbout ........................................................................................ 23
3.3. Beslishulpen ..................................................................................................................... 23
3.4. Risicocommunicatie .......................................................................................................... 24
3.4.1. Factoren die risicoperceptie beïnvloeden ................................................................... 24
3.4.2. Belangrijke eigenschappen van communicator ........................................................... 25
3.4.3. Uitdaging voor artsen ................................................................................................ 25
3.4.4. Belangrijke elementen: framing.................................................................................. 25
,Hoofdstuk 4: klinisch redeneren – diagnostisch landschap ........................................................... 27
4.1. Hoe redeneert een ervaren arts? ......................................................................................... 27
4.2. Heuristics in de geneeskunde ............................................................................................. 27
4.3. Klinische logica (medische besliskunde) ............................................................................ 27
4.3.1. Diagnostisch proces ................................................................................................. 28
4.3.2. Casus: Tine (20 jaar) .................................................................................................. 41
Hoofdstuk 5: ethische dillema’s ................................................................................................... 45
5.1. Ethiek in de klinische praktijk .............................................................................................. 45
5.1.1. Beroepsethiek vastgelegd in beroepscodes ................................................................ 45
5.1.2. Ethische theorieën aan de grondslag van beroepscodes ............................................. 45
5.2. Waarden en normen .......................................................................................................... 46
5.3. Ethische theorieën gehanteerd in de geneeskunde .............................................................. 46
5.3.1. Zorgethiek ................................................................................................................ 47
5.3.2. Principe-ethiek ......................................................................................................... 47
5.3.3. Deontologie .............................................................................................................. 47
5.3.4. Deugdenethiek ......................................................................................................... 48
5.4. Haalbare ethiek in de zorg .................................................................................................. 48
Hoofdstuk 6: wisselwerking tussen individu en omgeving (basis) ................................................... 50
6.1. Sterfte en (gezonde) levensverwachting .............................................................................. 50
6.1.1. Sterfte en verloren potentiële jaren ............................................................................ 50
6.1.2. Levensverwachting en gezonde levensjaren ............................................................... 51
6.2. Ervaren gezondheid ........................................................................................................... 52
6.2.1. Contextuele determinanten ....................................................................................... 52
6.3. Nature en nurture .............................................................................................................. 52
6.3.1. Heritabliteit of erfelijkheid ......................................................................................... 53
6.3.2. Exposoom ................................................................................................................ 53
6.3.3. Sociale omgeving ...................................................................................................... 54
6.3.4. Overgewicht ............................................................................................................. 55
6.4. Gezondheid en werk .......................................................................................................... 55
6.4.1. Werkloosheid en (ervaren) gezondheid ....................................................................... 55
6.4.2. Werkloosheid en mortaliteit ....................................................................................... 56
Hoofdstuk 7: diversiteit ............................................................................................................... 58
7.1. Cultuur ............................................................................................................................. 58
7.1.1. Gezondheid per “groep” ............................................................................................ 59
7.1.2. Cultuurdiversiteit in de zorg ....................................................................................... 59
7.1.3. Cultuursensitief vs – specifiek ................................................................................... 60
7.1.4. Communicatiestrategieën op 4 niveaus ..................................................................... 60
7.1.5. Interculturele bemiddelaars ...................................................................................... 61
7.1.6. Tolken ........................................................................................................................... 62
7.1.7. Zorg voor mensen met andersculturele achtergrond ................................................... 62
7.1.8. Bijzondere topics in de cultuurdiverse zorg ................................................................. 63
, 7.2. Sociaal .............................................................................................................................. 66
7.2.1. Armoede .................................................................................................................. 66
Hoofdsuk 8: elektronisch medisch dossier (EMD) ......................................................................... 73
8.1. Definitie ............................................................................................................................ 73
8.2. Onderdelen ....................................................................................................................... 73
8.2.1. Patiëntgebonden gegevens ........................................................................................ 74
8.3. EMD: alleen huisarts? ........................................................................................................ 75
8.4. Juridische en deodontologische aspecten........................................................................... 75
8.4.1. Privacy van de gegevens ............................................................................................ 76
8.5. Wetenschappelijke onderbouwing ...................................................................................... 76
8.6. Het EMD als registratie-instrument ..................................................................................... 77
8.6.1. SOEP-registratie ........................................................................................................ 77
8.6.2. Voorwaarden kwaliteitsvol dossier ................................................................................. 78
8.6.3. Episodes .................................................................................................................. 80
8.6.4. Waarom gecodeerd en gestructureerd registreren? ..................................................... 82
8.7. EMD als kennisondersteunend instrument .......................................................................... 82
Hoofdstuk 9: patiëntveiligheid ..................................................................................................... 84
9.1. Inleiding ............................................................................................................................ 84
9.2. Waar situeer je patiëntveiligheid? (definities) ....................................................................... 85
9.3. Epidemiologie: wat en hoe vaak loopt het fout? ................................................................... 86
9.3.1. Wat loopt er fout?...................................................................................................... 86
9.3.2. Hoe vaak loopt het fout ............................................................................................. 86
9.3.3. Gevolgen van vermijdbare schade.............................................................................. 87
9.4. Type incidenten ................................................................................................................. 87
9.5. Preventie ........................................................................................................................... 88
9.6. Wat na een incident? ......................................................................................................... 88
9.6.1. Praktisch .................................................................................................................. 88
9.7. Praktische toepassingen in praktijk ..................................................................................... 89
9.7.1. EMD: electronic decision support .............................................................................. 89
9.7.2. EMD: evidence linker ................................................................................................. 89
9.7.3. Leer uit je fouten: root cause analysis van een incident ............................................... 90
Hoofdstuk 10: palliatieve zorg ...................................................................................................... 92
10.1. Palliatieve patiënt: RIZIV criteria.......................................................................................... 92
10.2. Palliatieve patiënt: Palliative care indicator tool (PICT) ......................................................... 92
10.3. Curatief – palliatief – terminaal ........................................................................................... 93
10.3.1. Palliatieve vs terminale zorg ....................................................................................... 93
10.4. Kenmerken van palliatieve zorg ........................................................................................... 93
10.4.1. Palliatieve zorg = multidimensionele zorg ................................................................... 94
10.4.2. Vier stadia in de palliatieve zorgfase ........................................................................... 94
, 10.4.3. Drie trajecten in palliatieve zorgfase ........................................................................... 95
10.5. Spirituele zorg.................................................................................................................... 95
10.5.1. Spanningsvelden....................................................................................................... 96
10.6. Zorg in de stervensfase/ terminale fase ............................................................................... 96
10.6.1. Stervensfase: observatie en ervaring/ aanvoelen ........................................................ 96
10.6.2. Interventie in de stervensfase .................................................................................... 97
10.6.3. Na het overlijden ....................................................................................................... 97
10.7. Voorafgaande zorgplanning ................................................................................................ 97
10.7.1. Negatieve wilsverklaring ............................................................................................ 98
10.7.2. Wilsverklaring euthanasie.......................................................................................... 98
Hoofdstuk 11: kwaliteit van de zorg ............................................................................................ 100
11.1. Definitie .......................................................................................................................... 100
11.2. situering: kwaliteit en patiëntveiligheid .............................................................................. 100
11.2.1. Gezondheidsuitgaven en BBP ...................................................................................101
11.2.2. Overheid wil kwaliteit ...............................................................................................101
11.3. Kwaliteit van zorg ............................................................................................................. 101
11.3.1. Twee pioniers ...........................................................................................................101
11.3.2. Theoretisch kader (Donabedian) ...............................................................................102
11.3.3. Praktisch .................................................................................................................103
11.4. In de praktijk .................................................................................................................... 108
11.4.1. Leer uit je fouten ......................................................................................................108
11.4.2. European Practice Assessment (EPA) ........................................................................109
11.4.3. Kwalitetisverbetering in praktijk ................................................................................109
11.4.4. Auditing van eigen patiëntenpopulatie ......................................................................109
Hoofdstuk 12: preventieve en pro-actieve zorg ........................................................................... 113
12.1. VTV-model ...................................................................................................................... 113
12.2. Ervaren gezondheid ......................................................................................................... 113
12.2.1. Casus Mira: ervaren gezondheid ...............................................................................113
12.3. Lichamelijk functioneren .................................................................................................. 115
12.3.1. International classification of diseases (ICD) .............................................................115
12.3.2. International classification of functioning, disability and health (ICF)..........................116
12.3.3. Casus Mira: Functioneren.........................................................................................116
12.4. Psychische gezondheid en welbevinden ........................................................................... 117
12.4.1. Classificatiesysteem psychiatrische aandoeningen ...................................................117
12.4.2. Meten van psychische gezondheid bij de bevolking ....................................................117
12.4.3. Casus Mira : SDQ .....................................................................................................118
12.5. Kwaliteit van het leven ...................................................................................................... 118
12.5.1. Casus Mira: PedsQL .................................................................................................119
,Hoofdstuk 1: communicatie (basis)
Ø Communicatie = gouden instrument
- 70% van alle medische fouten zijn te wijten aan communicatiefouten
Ø Good doctor = good communicator
1.1. E$ect van communicatie
Ø Compliance (vb medicatiegebruik, opvolgen van advies)
Ø Self management (vb bij chronische ziekten)
Ø Adopting accurate health believes (bv preventie)
Ø Sterke relatie tussen communicatie en gezondheidsuitkomsten
- 1/3 van chronische ziekten neemt medicatie niet juist owv financiële
problemen
- 1/5 van de patiënten kent bij ontslag diagnose en gebruik van medicatie niet
- 85% van alle klachten over gezondheidszorg is te wijten aan communicatie
1.2. Structuur van het consult
Ø Belangrijk tussen elke fase = samenvatting van wat patiënt nu heeft verteld
1. Aanmelding
- Klacht
2. Oriëntatie
- ICE
3. Anamnese
4. Klinisch onderzoek
5. Beleid
- Rapportage
- Behandelingsplan
- Voorstel
6. Afsluiting
- Samenvatting
1.2.1. Aanmelding
ð Openingszin
ð Aanmeldingsvraag
1.2.1.1. Openingszin
• een brede openingszin is belangrijk!
- Ik luister
- Zeg het maar
- Vertel…
- Zet u maar
, • Een openingszin kan een verkeerde verwachting scheppen bij de
patiënt:
- Wat kan ik voor u doen?
è impliceert dat we als arts er iets aan kunnen doen, wat niet
altijd het geval is
- Wat is er aan de hand?
è impliceert een probleem
- Vertel me uw probleem
1.2.1.2. Aanmeldingsvraag
• De patiënt vertelt waarom hij tot bij u komt
- Geef hiervoor tijd!
è geef de kans aan de patiënt om zijn verhaal te vertellen
- Actief luisteren: non-verbale communicatie, gebruik stiltes
1.2.2. Oriëntatie
ð ICE
ð Agenda
ð Eerste mentale synthese
ð Consultatieplan
1.2.2.1. ICE: wat en waarom?
• Beleving van zijn eigen klacht door de patiënt:
- Idee?
- Emotie?
- Verwachtingen?
• Belang van ICE na te vragen
- Meer rekening houden met emoties van patiënt
- Afstemmen van het beleid op de ICE:
Tevredenheid van de patiënt stijgt
Therapietrouw stijgt
è bv: jonge man gaat heel hard trainen voor marathon met
meniscusletsel, uit ICE haal je dat hij gaat blijven trainen
Wat verwacht hij van jou? Hoe kan ik trainen zonder knie te
belasten?
• Idea
- Bevragen van eigen idee
- Veel patiënten bespreken hun klachten met vrienden of
collega’s of zoeken het op het internet
- Hoe?
Wat zou, volgens uzelf de oorzaak van uw klacht kunnen zijn?
Wat zou uw klachten kunnen verklaren, denkt u?
, • Concern
- Wat betekent de klacht voor de patiënt: welke emotionele
lading?
- Kan ook op een non-verbale manier tot uiting komen
- Benoemen van emotie vermindert de geladenheid ervan
- Hoe?
Heb ik goed begrepen dat u dit moeilijk vond?
Merk ik hier wat emotie?
Dit was een moeilijk moment voor u?
• Expectation
- Wat verwacht de patiënt van de wijze waarop men met de
klacht kan geholpen worden
- Helpt bij het bepalen van een correct beleidsplan
- Hoe?
Wat verwacht u van mij?
Wat kan ik voor u doen?
Wat maakt dat u hiermee vandaag op raadpleging komt?
1.2.2.2. Agenda
• Vraag naar andere agendapunten
- Aanmeldingsvraag is niet altijd de hoofdreden van de
consultatie
• Bij meerdere agendapunten
- Bevraag ICE van elk punt
- Bespreek met de patiënt welke punten je nu behandelt en voor
welke hij eens moet terugkomen
1.2.2.3. Eerste mentale synthese
• Waarom komt de patiënt nu bij mij?
• Aftoetsen of je alles goed begrepen hebt: samenvatten
- Mag ik uw vragen zo samenvatten?
- Als we alles op rijtje zetten
- Heb ik alles goed begrepen?
- Mag ik uw vragen zo formuleren?
1.2.2.4. Consultatieplan
• Praktische aanpak verschillende problemen
• Diagnostisch landschap
1.2.3. Anamnese
ð Gemiddeld heeft een ervaren arts 2 diagnoses in zijn/haar hoofd wanneer
de patiënt naar de onderzoekstafel wordt gebracht
