READER: SAMENVATTINGEN ARCHITECTUURACTUALIA
Inleiding
In de openingsles van Architectuuractualia 1 hebben we een recente tekst uit het
jaarboek architectuur Vlaanderen besproken. Hierin werden drie hedendaagse
architectuurpraktijken belicht die aan de rand van de architectuur opereren: Bureau
Bas Smets, Rotor/DC en later in de lessenreeks Henk De Smet en Paul
Vermeulen.
Ontstaansgeschiedenis van de Praktijken
Elke praktijk heeft een eigen ontstaansgeschiedenis en is actief op verschillende
gebieden zoals projecten, onderzoek, tentoonstellingen en publicaties. Het idee is dat
deze praktijken zich ontwikkelen door de wisselwerking tussen hun eigen werk en de
platforms waar ze actief zijn.
Uitgangspunten van het Vak
Architectuuractualia 1 biedt een eerste kennismaking met architectuur voor nieuwe
studenten. Het vak combineert architectuurgeschiedenis en architectuurkritiek en
volgt een chronologisch verhaal, ondersteund door een tijdslijn. Het geeft ook inzicht
in het bredere kader waarin architectuur tot stand komt.
Het Architectuurproject Beschouwen
Het beschouwen van een architectuurproject biedt de mogelijkheid om een eigen of
gedeelde positie in te nemen ten opzichte van de omstandigheden. Hierbij wordt
gekeken naar de verschillende rollen van architecten, ingenieurs en andere
ontwerpers binnen de architectuur en de veranderende bouwcultuur.
Positionering ten Opzichte van Overzichtswerken
Het vak positioneert zich bewust ten opzichte van belangrijke overzichtswerken zoals
die van G. Bekaert, F. Strauven en C. Van Gerrewey. Deze werken zijn vaak meer
architectuurkritisch dan historisch en richten zich op de positie van de architect-
auteur. In de lessen willen we ook de omstandigheden belichten die architectuur
mogelijk maken, zoals publieke administraties, opdrachtgevers en technische
ontwikkelingen.
Doel van de Lessenreeks
De lessenreeks wil eenzijdige opvattingen over wat een ingenieur-architect is en doet,
openbreken en eventuele vooroordelen van nieuwe studenten bijstellen. Dit jaar
besteden we meer aandacht aan architectuurbeschrijvingen dan vorig jaar.
Deze aanpak geeft studenten een breed en genuanceerd beeld van de
architectuurpraktijk en de verschillende factoren die deze beïnvloeden.
, 00 – tekst
"Architectuur in Vlaanderen diagonaal bekeken": overzicht van architectuur en
stedelijke ontwikkelingen in Vlaanderen
Inleiding
Dit document is onderdeel van het Architectuurboek Vlaanderen N°14 en geeft
een overzicht van de huidige architectuur in Vlaanderen
Architectuur in Vlaanderen, diagonaal bekeken
Maarten Van Den Driessche beschrijft de evolutie van architectuur in
Vlaanderen door drie architectenbureaus te portretteren: Bureau Bas Smets,
Rotor, en De Smet Vermeulen architecten.
Deze bureaus werken op verschillende manieren en schalen (grootte van
projecten) en hebben elk een unieke benadering van architectuur.
Bureau Bas Smets (BBS)
Land zonder Landschap: BBS onderzoekt en ontwikkelt landschapsvisies
(ideeën voor gebruik van land) voor ongebruikte stukken land in Vlaanderen,
maakt gelaagde tekeningen.
Grand plan voor Brussel: stelt voor om beekvalleien (gebieden rond beken)
om te vormen tot grote stadsparken, vanuit het landschap je idee halen, voor
leefbare, klimaatbestendige stad met verbonden groene zones en betere
mobiliteit.
Metropolitan Landscapes: toont noodzaak van samenwerking tussen
verschillende overheden. Verbinden van stedelijke en natuurlijke landschappen,
klimaatbestendige steden creëren door ecologische netwerken (zoals
waterbeheer en groenstructuren) te integreren
Tour & Taxi’s: rand van Brussel wordt meegenomen in dit project, complexe
politieke structuur
Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen 1996-1997
= beleidsplan van de Vlaamse Overheid dat ruimtelijke ontwikkeling van regio
coördineert
België wou bebouwing, dus nu veel soorten functies door elkaar en weinig
controle
Vlaanderen zeer verspreide ontwikkeling, komt door laissez-faire aanpak =
sprawl/nevelstad
o Sprawl/nevelstad: versnipperde, ongecontroleerde groei van stedelijke
gebieden, inefficiënt gebruik van ruimte, wonen/werken/recreatie ver uit
elkaar, mix van stedelijke en landelijke elementen
, o Citta diffusa: verspreide stad (Italiaans), geen duidelijk centrum en geen
duidelijke grenzen tussen stad en platteland, gebruikt om suburbanisatie
te beschrijven
Op kaart, zwart vlekken (niet bebouwde ruimte) en witte ruimte (bebouwde)
RSPV wou structuur brengen in deze chaos, poging was mislukt
, Rotor
Voorbij het eerste huis: volgens architectuurkritiek geen
architectuurcultuur, kijken naar huiselijke architectuur, kangoeroewoning van
Henk De Smet
o Mein Erstes Haus 1994 – Katrien Vandemarliere, Paul Vermeulen,
jonge Vlamingen
Bescherming van het beroep: beroep en titel van architect wettelijk
beschermd, bouwheer bijgestaan door architect voor te realiseren en plannen,
architect geen contact met aannemer
o Voorstel tot Afschaffing van Wet van 1939 op Bescherming van
beroep & Titel van Architect 1978 - Luc Deleu (wet stelde dat
verplicht erkend diploma en geen band tussen aannemer en architect,
vond dat deze wet innovatie, samenwerking en vrijheid in de architectuur
beperkte)
Architect en het bouwbedrijf: Rotor pioniert rond circulariteit, focussen op
idee dat er teveel afval gemaakt wordt in bouwindustrie, materiaal
hergebruiken, stockeren en daarna in omloop
Architecturaal activisme: op andere manier architectuur gebruiken,
leegstaande gebouwen als festivallocaties, kracht bij op en afbouwen
Materiële metamorfosen: architect is bouwer, bouwcomponenten die slijtage
vertonen, heeft in zijn gebruik rijkdom gekregen, hergebruik is veranderd,
kwaliteit wordt gezien
o Usus/Usures (= gebruik/slijtage) 2010 – Rotor (bijdrage
architectuurbiënnale Venetië, architect is bouwer, toont in zijn werk
bouwcomponenten die slijtage tonen, in gebruik rijkdom gekregen,
hergebruik is in denken van architectuur veranderd, nu wordt kwaliteit
ervan gezien)
Hands-on Onderzoek: cultuurproductie verandert, hergebruik kans geven,
liever iets ontmantelen door handarbeid om materiaal met waarde te krijgen
dan kapot met machine
o Opalis.eu: project dat de handel in tweedehands bouwmaterialen
ondersteunt en logistieke uitdagingen (problemen met transport en
opslag) aanpakt, voor iedereen toegankelijk maken
The Other Architect: boek over uitdagingen, bv circulair bouwen, breder
kijken dan alleen tekenen van plannen, architect heeft verschillende rollen
Olmstedts’ Park Systems:
Inleiding
In de openingsles van Architectuuractualia 1 hebben we een recente tekst uit het
jaarboek architectuur Vlaanderen besproken. Hierin werden drie hedendaagse
architectuurpraktijken belicht die aan de rand van de architectuur opereren: Bureau
Bas Smets, Rotor/DC en later in de lessenreeks Henk De Smet en Paul
Vermeulen.
Ontstaansgeschiedenis van de Praktijken
Elke praktijk heeft een eigen ontstaansgeschiedenis en is actief op verschillende
gebieden zoals projecten, onderzoek, tentoonstellingen en publicaties. Het idee is dat
deze praktijken zich ontwikkelen door de wisselwerking tussen hun eigen werk en de
platforms waar ze actief zijn.
Uitgangspunten van het Vak
Architectuuractualia 1 biedt een eerste kennismaking met architectuur voor nieuwe
studenten. Het vak combineert architectuurgeschiedenis en architectuurkritiek en
volgt een chronologisch verhaal, ondersteund door een tijdslijn. Het geeft ook inzicht
in het bredere kader waarin architectuur tot stand komt.
Het Architectuurproject Beschouwen
Het beschouwen van een architectuurproject biedt de mogelijkheid om een eigen of
gedeelde positie in te nemen ten opzichte van de omstandigheden. Hierbij wordt
gekeken naar de verschillende rollen van architecten, ingenieurs en andere
ontwerpers binnen de architectuur en de veranderende bouwcultuur.
Positionering ten Opzichte van Overzichtswerken
Het vak positioneert zich bewust ten opzichte van belangrijke overzichtswerken zoals
die van G. Bekaert, F. Strauven en C. Van Gerrewey. Deze werken zijn vaak meer
architectuurkritisch dan historisch en richten zich op de positie van de architect-
auteur. In de lessen willen we ook de omstandigheden belichten die architectuur
mogelijk maken, zoals publieke administraties, opdrachtgevers en technische
ontwikkelingen.
Doel van de Lessenreeks
De lessenreeks wil eenzijdige opvattingen over wat een ingenieur-architect is en doet,
openbreken en eventuele vooroordelen van nieuwe studenten bijstellen. Dit jaar
besteden we meer aandacht aan architectuurbeschrijvingen dan vorig jaar.
Deze aanpak geeft studenten een breed en genuanceerd beeld van de
architectuurpraktijk en de verschillende factoren die deze beïnvloeden.
, 00 – tekst
"Architectuur in Vlaanderen diagonaal bekeken": overzicht van architectuur en
stedelijke ontwikkelingen in Vlaanderen
Inleiding
Dit document is onderdeel van het Architectuurboek Vlaanderen N°14 en geeft
een overzicht van de huidige architectuur in Vlaanderen
Architectuur in Vlaanderen, diagonaal bekeken
Maarten Van Den Driessche beschrijft de evolutie van architectuur in
Vlaanderen door drie architectenbureaus te portretteren: Bureau Bas Smets,
Rotor, en De Smet Vermeulen architecten.
Deze bureaus werken op verschillende manieren en schalen (grootte van
projecten) en hebben elk een unieke benadering van architectuur.
Bureau Bas Smets (BBS)
Land zonder Landschap: BBS onderzoekt en ontwikkelt landschapsvisies
(ideeën voor gebruik van land) voor ongebruikte stukken land in Vlaanderen,
maakt gelaagde tekeningen.
Grand plan voor Brussel: stelt voor om beekvalleien (gebieden rond beken)
om te vormen tot grote stadsparken, vanuit het landschap je idee halen, voor
leefbare, klimaatbestendige stad met verbonden groene zones en betere
mobiliteit.
Metropolitan Landscapes: toont noodzaak van samenwerking tussen
verschillende overheden. Verbinden van stedelijke en natuurlijke landschappen,
klimaatbestendige steden creëren door ecologische netwerken (zoals
waterbeheer en groenstructuren) te integreren
Tour & Taxi’s: rand van Brussel wordt meegenomen in dit project, complexe
politieke structuur
Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen 1996-1997
= beleidsplan van de Vlaamse Overheid dat ruimtelijke ontwikkeling van regio
coördineert
België wou bebouwing, dus nu veel soorten functies door elkaar en weinig
controle
Vlaanderen zeer verspreide ontwikkeling, komt door laissez-faire aanpak =
sprawl/nevelstad
o Sprawl/nevelstad: versnipperde, ongecontroleerde groei van stedelijke
gebieden, inefficiënt gebruik van ruimte, wonen/werken/recreatie ver uit
elkaar, mix van stedelijke en landelijke elementen
, o Citta diffusa: verspreide stad (Italiaans), geen duidelijk centrum en geen
duidelijke grenzen tussen stad en platteland, gebruikt om suburbanisatie
te beschrijven
Op kaart, zwart vlekken (niet bebouwde ruimte) en witte ruimte (bebouwde)
RSPV wou structuur brengen in deze chaos, poging was mislukt
, Rotor
Voorbij het eerste huis: volgens architectuurkritiek geen
architectuurcultuur, kijken naar huiselijke architectuur, kangoeroewoning van
Henk De Smet
o Mein Erstes Haus 1994 – Katrien Vandemarliere, Paul Vermeulen,
jonge Vlamingen
Bescherming van het beroep: beroep en titel van architect wettelijk
beschermd, bouwheer bijgestaan door architect voor te realiseren en plannen,
architect geen contact met aannemer
o Voorstel tot Afschaffing van Wet van 1939 op Bescherming van
beroep & Titel van Architect 1978 - Luc Deleu (wet stelde dat
verplicht erkend diploma en geen band tussen aannemer en architect,
vond dat deze wet innovatie, samenwerking en vrijheid in de architectuur
beperkte)
Architect en het bouwbedrijf: Rotor pioniert rond circulariteit, focussen op
idee dat er teveel afval gemaakt wordt in bouwindustrie, materiaal
hergebruiken, stockeren en daarna in omloop
Architecturaal activisme: op andere manier architectuur gebruiken,
leegstaande gebouwen als festivallocaties, kracht bij op en afbouwen
Materiële metamorfosen: architect is bouwer, bouwcomponenten die slijtage
vertonen, heeft in zijn gebruik rijkdom gekregen, hergebruik is veranderd,
kwaliteit wordt gezien
o Usus/Usures (= gebruik/slijtage) 2010 – Rotor (bijdrage
architectuurbiënnale Venetië, architect is bouwer, toont in zijn werk
bouwcomponenten die slijtage tonen, in gebruik rijkdom gekregen,
hergebruik is in denken van architectuur veranderd, nu wordt kwaliteit
ervan gezien)
Hands-on Onderzoek: cultuurproductie verandert, hergebruik kans geven,
liever iets ontmantelen door handarbeid om materiaal met waarde te krijgen
dan kapot met machine
o Opalis.eu: project dat de handel in tweedehands bouwmaterialen
ondersteunt en logistieke uitdagingen (problemen met transport en
opslag) aanpakt, voor iedereen toegankelijk maken
The Other Architect: boek over uitdagingen, bv circulair bouwen, breder
kijken dan alleen tekenen van plannen, architect heeft verschillende rollen
Olmstedts’ Park Systems:
