Commercieel en financieel management
1 Wat is een bedrijf?
▪ Organisatie van middelen en personen (productiefactoren1)
• die samenwerken om goederen en/of diensten te produceren
• die toegevoegde waarde creëren voor de stakeholders2
• met winstoogmerk om de continuïteit te verzekeren
Een bedrijf = rechtspersoon:
▪ heeft rechten en plichten
▪ heeft bezittingen en schulden
▪ is onderworpen aan de wet
▪ kan contracten afsluiten
▪ kan handelingen stellen
▪ …
MAAR!
Bedrijf ≠ de eigenaar(s), manager(s), werknemer(s), …
Voorbeelden ondernemingsvormen:
1. Eenmanszaak
• Alle winst voor de eigenaar
• Geen minimumkapitaal vereist
• Beperkte boekhoudkundige verplichtingen
• Eigenaar volledig aansprakelijk
• Inkomsten belast via personenbelasting
• Faillissement onderneming = persoonlijk faillissement
2. Vennootschap
• Winst verdeeld over vennoten
• Meestal minimumkapitaal vereist
• Aanzienlijke boekhoudkundige verplichtingen
• Meestal beperkte aansprakelijkheid
• Inkomsten belast via vennootschapsbelasting
• Vermogen ondernemer gescheiden van vennootschap
1
Kapitaal, arbeid, technologie, human resources, …
2
Aandeelhouders, werknemers, leveranciers, klanten, overheid, …
,3 grootten van ondernemingen:
• Klein
• Middelgroot
• Groot
Grootte hangt af van:
• Aantal werknemers
• Omzet
• Balanstotaal
2 Boekhouding
1. Algemene boekhouding
• Balans
• Resultatenrekening
• …
Deze boekhouding dient voor externe verslaggeving.
2. Analytische boekhouding
• Budgettering
• Management accounting
• …
Deze boekhouding dient voor interne verslaggeving: voor bedrijfsleiding en
kaderpersoneel ter ondersteuning van beleidsbeslissingen op basis van kosten-
baten analyse.
Algemene boekhouding:
1. Enkelvoudige boekhouding (voor kleine bedrijven)
▪ Inkoopdagboek
▪ Verkoopdagboek
▪ Financieel dagboek
▪ Inventarisboek
2. Dubbele boekhouding
▪ Minimum Algemeen Rekeningstelsel (MAR)
▪ Jaarrekening (wettelijk model)
• Balans
• Resultatenrekening
• Toelichting
• Sociale balans
,Opmerkingen:
• Vermogen van de onderneming, niet de eigenaar(s)
• Onderneming kan niets bezitten zonder dat dit gefinancierd wordt
• Iedere verrichting = dubbele boeking
▪ Oorsprong van de middelen (schulden eigenaars en derden)
▪ Aanwending van de middelen (bezittingen en vorderingen)
Boekhouding
chronologisch
gebaseerd op bewijsstukken (facturen, onkostennota’s,…)
De jaarrekening
3 standaardmodellen:
1. Volledige model voor de grote vennootschappen en beursgenoteerde
vennootschappen (VOL)
2. Verkorte model voor de kleine vennootschappen (VKT)
3. Micromodel voor microvennootschappen (MIC)
Verschillen volledige en verkorte model:
➢ In verkorte model moeten volgende zaken niet vermeld worden: bedragen
van de omzet, handelsgoederen, grond- en hulpstoffen, diensten en
diverse goederen
➢ In verkorte model is de toelichting beknopter
Opmerking
• Jaarrekening moet verplicht gepubliceerd worden bij de balanscentrale
van de Nationale Bank van België (sommige uitzonderingen)
• Door de publicatie van de JR worden belanghebbenden op geregelde
tijdstippen geïnformeerd over de financiële toestand van het bedrijf
• Consolidatie journaal en grootboek → balans en resultatenrekening (alle
rekeningen/ verrichtingen afsluiten en de som hiervan maken) → finale
resultaat
De geconsolideerde jaarrekening
Elke vennootschap die een of meer dochterondernemingen controleert, moet een
geconsolideerde jaarrekening opstellen.
Doel: leveren van een overzicht van de economische activiteit en de resultaten
van het globale bedrijf, waarbij elke deelentiteit afhankelijk is van hetzelfde
beslissingscentrum (de moedervennootschap).
, 3 De onderdelen van de jaarrekening
Een jaarrekening bestaat uit een:
• Balans
• Resultatenrekening
• Toelichting
a) De balans
= geeft het vermogen van een bedrijf weer op een bepaalde datum
(=momentopname). Het vermogen omvat alle bezittingen (activa) en de
schulden (passiva).
1 Wat is een bedrijf?
▪ Organisatie van middelen en personen (productiefactoren1)
• die samenwerken om goederen en/of diensten te produceren
• die toegevoegde waarde creëren voor de stakeholders2
• met winstoogmerk om de continuïteit te verzekeren
Een bedrijf = rechtspersoon:
▪ heeft rechten en plichten
▪ heeft bezittingen en schulden
▪ is onderworpen aan de wet
▪ kan contracten afsluiten
▪ kan handelingen stellen
▪ …
MAAR!
Bedrijf ≠ de eigenaar(s), manager(s), werknemer(s), …
Voorbeelden ondernemingsvormen:
1. Eenmanszaak
• Alle winst voor de eigenaar
• Geen minimumkapitaal vereist
• Beperkte boekhoudkundige verplichtingen
• Eigenaar volledig aansprakelijk
• Inkomsten belast via personenbelasting
• Faillissement onderneming = persoonlijk faillissement
2. Vennootschap
• Winst verdeeld over vennoten
• Meestal minimumkapitaal vereist
• Aanzienlijke boekhoudkundige verplichtingen
• Meestal beperkte aansprakelijkheid
• Inkomsten belast via vennootschapsbelasting
• Vermogen ondernemer gescheiden van vennootschap
1
Kapitaal, arbeid, technologie, human resources, …
2
Aandeelhouders, werknemers, leveranciers, klanten, overheid, …
,3 grootten van ondernemingen:
• Klein
• Middelgroot
• Groot
Grootte hangt af van:
• Aantal werknemers
• Omzet
• Balanstotaal
2 Boekhouding
1. Algemene boekhouding
• Balans
• Resultatenrekening
• …
Deze boekhouding dient voor externe verslaggeving.
2. Analytische boekhouding
• Budgettering
• Management accounting
• …
Deze boekhouding dient voor interne verslaggeving: voor bedrijfsleiding en
kaderpersoneel ter ondersteuning van beleidsbeslissingen op basis van kosten-
baten analyse.
Algemene boekhouding:
1. Enkelvoudige boekhouding (voor kleine bedrijven)
▪ Inkoopdagboek
▪ Verkoopdagboek
▪ Financieel dagboek
▪ Inventarisboek
2. Dubbele boekhouding
▪ Minimum Algemeen Rekeningstelsel (MAR)
▪ Jaarrekening (wettelijk model)
• Balans
• Resultatenrekening
• Toelichting
• Sociale balans
,Opmerkingen:
• Vermogen van de onderneming, niet de eigenaar(s)
• Onderneming kan niets bezitten zonder dat dit gefinancierd wordt
• Iedere verrichting = dubbele boeking
▪ Oorsprong van de middelen (schulden eigenaars en derden)
▪ Aanwending van de middelen (bezittingen en vorderingen)
Boekhouding
chronologisch
gebaseerd op bewijsstukken (facturen, onkostennota’s,…)
De jaarrekening
3 standaardmodellen:
1. Volledige model voor de grote vennootschappen en beursgenoteerde
vennootschappen (VOL)
2. Verkorte model voor de kleine vennootschappen (VKT)
3. Micromodel voor microvennootschappen (MIC)
Verschillen volledige en verkorte model:
➢ In verkorte model moeten volgende zaken niet vermeld worden: bedragen
van de omzet, handelsgoederen, grond- en hulpstoffen, diensten en
diverse goederen
➢ In verkorte model is de toelichting beknopter
Opmerking
• Jaarrekening moet verplicht gepubliceerd worden bij de balanscentrale
van de Nationale Bank van België (sommige uitzonderingen)
• Door de publicatie van de JR worden belanghebbenden op geregelde
tijdstippen geïnformeerd over de financiële toestand van het bedrijf
• Consolidatie journaal en grootboek → balans en resultatenrekening (alle
rekeningen/ verrichtingen afsluiten en de som hiervan maken) → finale
resultaat
De geconsolideerde jaarrekening
Elke vennootschap die een of meer dochterondernemingen controleert, moet een
geconsolideerde jaarrekening opstellen.
Doel: leveren van een overzicht van de economische activiteit en de resultaten
van het globale bedrijf, waarbij elke deelentiteit afhankelijk is van hetzelfde
beslissingscentrum (de moedervennootschap).
, 3 De onderdelen van de jaarrekening
Een jaarrekening bestaat uit een:
• Balans
• Resultatenrekening
• Toelichting
a) De balans
= geeft het vermogen van een bedrijf weer op een bepaalde datum
(=momentopname). Het vermogen omvat alle bezittingen (activa) en de
schulden (passiva).
