Aantekeningen IGW
Hoorcollege 1
Biologisch perspectief
Visie op de aard van de mens
- De mens wordt gestuurd door biologische processen
Oorzaken van gedrag
- Genetische en evolutionaire invloeden
- Hersen- en biochemische processen
Mensbeeld
- De biologisch geprogrammeerde mens
Aanpassing door evolutie
Evolutie door natuurlijke selectie
Individuen van soort verschillen biologisch door genetische variatie en
mutaties
Sommige biologische kenmerken hangen samen met kans op overleven
Behoud van variant indien grotere kans op overleving in specifieke
omgeving
Geleidelijk proces van verandering in de soort als aanpassing aan
omgeving
Overgeërfde gedragsaanpassingen
Welk gedrag vertonen organismen in een omgeving waarin ze dat gedrag
niet hebben kunnen leren?
Ethologie (gedragsleer)
Studie van het (natuurlijke) gedrag van dieren
,Vast actiepatroon – niet-geleerde (overgeërfde) reactie die automatisch
wordt geactiveerd door een stimulus
Evolutie en de mens
Menselijke soort is uitvloeisel van zeer langzaam en zeer langdurig proces
van verandering
Menselijke soort deelt heel veel met andere diersoorten (evolutie bouwt
voort op wat er al is)
Menselijke soort heeft eigen, relatief unieke eigenschappen en adaptie-
principes (evolutie creëert nieuwe)
Drievoudig brein
Evolutionaire psychologie
Psychologische eigenschappen als biologische aanpassingen aan uitdaging
in de omgeving
Eigenschappen die in alle culturen voorkomen
Bijvoorbeeld:
- Afleiden emoties van anderen
- Onderscheid (niet)verwanten
- Samenwerking met anderen
- Behoefte om ‘erbij te horen’
- Vermogen om taal te leren
- Eenvoudige wiskundige taken
Biologische veranderingen treden op door uitdagingen in de omgeving
Seksuele partnerselectie
Kenmerken overdragen door seksuele reproductie
Wat zijn de paringsstrategieën van mensen?
Genen overgedragen door seksuele reproductie
Wat zijn de paringsstrategieën van mensen?
,Seksuele strategieën theorie
Paringsstrategieën weerspiegelen overgedragen neigingen (innerlijke
driften), die zijn gevormd als reactie op verschillende soorten adaptieve
problemen
Geslachtsverschillen in kans op doorgeven genen
- Mannen: zoveel mogelijk kinderen krijgen met verschillende partners
o Jeugdig, aantrekkelijk en gezond uiterlijk als teken van
vruchtbaarheid van partner
- Vrouwen: wijs ipv wijd paren; grotere investering; zekerheid
vaderschap
o Partner die bereid en instaat is om middelen te investeren in
zorg voor nageslacht
Diverse hypothesen en onderzoek
Reproductieve strategieën (Buss, 2017)
- Geslachtsverschil in voorkeur voor aantal en duur seksuele relaties
Brede acceptatie van huwelijk (Buss & Schmidt, 1993)
- Belang van samenwerking tussen ouders voor nageslacht
Gewenste kenmerken van partner (Buss et al., 1990)
- Mannen: aantrekkelijkheid; Vrouwen: potentiële bijdrage
Seksuele jaloezie (Buss, 1989)
- Vrouwen: emotionele ontrouw vanwege grotere investering
- Mannen: seksuele ontrouw vanwege onzeker vaderschap
Reikwijdte en kritiek
Alternatieve verklaring
Sociale structuurtheorie
Mannen en vrouwen verschillen in paringsstrategieën vanwege de
uiteenlopende sociale rollen die hen toegekend worden || Eagly & Woord
(1999)
, Sekse verschillen in gedrag
Ontkrachten stereotypen in primaten, bijv.
- Vrouwelijk leiderschap
- Invloedrijke ouderen
- Zorgzame mannen
- Homoseksueel contact
Potentieel voor breed scala aan gedrag
Expressie hangt af van concrete context
Biologie is en biedt geen rechtvaardiging voor sociale
verhoudingen
Erfelijkheid en omgeving
Erfelijkheid en psychologische kenmerken
Sommige fysieke kenmerken zijn erfelijk.
Hoe zit dat met psychologische kenmerken?
Nature-nurture debat
Wat is de rol van aangeboren en aangeleerde factoren in gedrag?
Persoonlijkheid, cognitieve vermogens, agressie, criminaliteit, seksualiteit,
psychopathologie, gezondheid, etc.
Waarom is dit belangrijk?
Validiteit van uiteenlopende basale mensbeelden
Aanpak van individuele en sociale problematiek
Hoe verklaar je de verschillen?
Hoorcollege 1
Biologisch perspectief
Visie op de aard van de mens
- De mens wordt gestuurd door biologische processen
Oorzaken van gedrag
- Genetische en evolutionaire invloeden
- Hersen- en biochemische processen
Mensbeeld
- De biologisch geprogrammeerde mens
Aanpassing door evolutie
Evolutie door natuurlijke selectie
Individuen van soort verschillen biologisch door genetische variatie en
mutaties
Sommige biologische kenmerken hangen samen met kans op overleven
Behoud van variant indien grotere kans op overleving in specifieke
omgeving
Geleidelijk proces van verandering in de soort als aanpassing aan
omgeving
Overgeërfde gedragsaanpassingen
Welk gedrag vertonen organismen in een omgeving waarin ze dat gedrag
niet hebben kunnen leren?
Ethologie (gedragsleer)
Studie van het (natuurlijke) gedrag van dieren
,Vast actiepatroon – niet-geleerde (overgeërfde) reactie die automatisch
wordt geactiveerd door een stimulus
Evolutie en de mens
Menselijke soort is uitvloeisel van zeer langzaam en zeer langdurig proces
van verandering
Menselijke soort deelt heel veel met andere diersoorten (evolutie bouwt
voort op wat er al is)
Menselijke soort heeft eigen, relatief unieke eigenschappen en adaptie-
principes (evolutie creëert nieuwe)
Drievoudig brein
Evolutionaire psychologie
Psychologische eigenschappen als biologische aanpassingen aan uitdaging
in de omgeving
Eigenschappen die in alle culturen voorkomen
Bijvoorbeeld:
- Afleiden emoties van anderen
- Onderscheid (niet)verwanten
- Samenwerking met anderen
- Behoefte om ‘erbij te horen’
- Vermogen om taal te leren
- Eenvoudige wiskundige taken
Biologische veranderingen treden op door uitdagingen in de omgeving
Seksuele partnerselectie
Kenmerken overdragen door seksuele reproductie
Wat zijn de paringsstrategieën van mensen?
Genen overgedragen door seksuele reproductie
Wat zijn de paringsstrategieën van mensen?
,Seksuele strategieën theorie
Paringsstrategieën weerspiegelen overgedragen neigingen (innerlijke
driften), die zijn gevormd als reactie op verschillende soorten adaptieve
problemen
Geslachtsverschillen in kans op doorgeven genen
- Mannen: zoveel mogelijk kinderen krijgen met verschillende partners
o Jeugdig, aantrekkelijk en gezond uiterlijk als teken van
vruchtbaarheid van partner
- Vrouwen: wijs ipv wijd paren; grotere investering; zekerheid
vaderschap
o Partner die bereid en instaat is om middelen te investeren in
zorg voor nageslacht
Diverse hypothesen en onderzoek
Reproductieve strategieën (Buss, 2017)
- Geslachtsverschil in voorkeur voor aantal en duur seksuele relaties
Brede acceptatie van huwelijk (Buss & Schmidt, 1993)
- Belang van samenwerking tussen ouders voor nageslacht
Gewenste kenmerken van partner (Buss et al., 1990)
- Mannen: aantrekkelijkheid; Vrouwen: potentiële bijdrage
Seksuele jaloezie (Buss, 1989)
- Vrouwen: emotionele ontrouw vanwege grotere investering
- Mannen: seksuele ontrouw vanwege onzeker vaderschap
Reikwijdte en kritiek
Alternatieve verklaring
Sociale structuurtheorie
Mannen en vrouwen verschillen in paringsstrategieën vanwege de
uiteenlopende sociale rollen die hen toegekend worden || Eagly & Woord
(1999)
, Sekse verschillen in gedrag
Ontkrachten stereotypen in primaten, bijv.
- Vrouwelijk leiderschap
- Invloedrijke ouderen
- Zorgzame mannen
- Homoseksueel contact
Potentieel voor breed scala aan gedrag
Expressie hangt af van concrete context
Biologie is en biedt geen rechtvaardiging voor sociale
verhoudingen
Erfelijkheid en omgeving
Erfelijkheid en psychologische kenmerken
Sommige fysieke kenmerken zijn erfelijk.
Hoe zit dat met psychologische kenmerken?
Nature-nurture debat
Wat is de rol van aangeboren en aangeleerde factoren in gedrag?
Persoonlijkheid, cognitieve vermogens, agressie, criminaliteit, seksualiteit,
psychopathologie, gezondheid, etc.
Waarom is dit belangrijk?
Validiteit van uiteenlopende basale mensbeelden
Aanpak van individuele en sociale problematiek
Hoe verklaar je de verschillen?
