Samenvatting VMV 4 - Pijn

Verpleegkundige methodiek
en vaardigheden 4
- Pijn-

Leerdoelen


 Kan je de definitie van pijn omschrijven en de beperkingen van de definitie
weergeven
 Kan je de soorten pijn omschrijven
 Ken je de epidemiologische gegevens van chronische pijn
 Begrijp je de fysiologie van pijn en kan je dit uitleggen
 Kan je het ontstaan van acute pijn uitleggen
 Kan je het ontstaan van chronische pijn verduidelijken
 Kan je de poorttheorie toelichten
 Kan je de behandeling van acute pijn nader omschrijven
 Ken je de specifieke aandachtspunten bij oudere zorgvragers en pijn
 Kan je omschrijven wat PCA is
 Ken je het verschil tussen PCIA en PCEA
 Weet je welke informatie je concreet zou geven aan een zorgontvanger
met een PCA-pomp
 Weet je welke observaties je dient uit te voeren bij een zorgontvanger met
een PCA-pomp
 Kan je de bijwerkingen en complicaties bij een PCEA-pomp benoemen
 Kan je aangeven wanneer een arts dient verwittigd te worden bij een
zorgontvanger met een PCA-pomp
 Weet je wat de aandachtspunten zijn bij het verwijderen van een PCEA-
pomp
 Kan je de impact van chronische pijn op het leven omschrijven
 Kan je de samenstelling van de verschillende multidisciplinaire teams
weergeven
 Kan je de doelstellingen van een multidisciplinaire pijnbehandeling
opsommen
 Kan je de verschillende medische behandeling bij chronische pijn
omschrijven
 Kan je de verschillende alternatieve behandelingen bij chronische pijn
omschrijven
 Kan je de kritische bedenkingen bij de verschillende behandelingen
toelichten




1

,1 Definitie van pijn
Pijn  meer en meer beschouwd als een vitale parameter
 waarschuwingssysteem, maakt ons ervan bewust dat er iets mis is met
ons lichaam

Definitie pijn (volgens International Association for Study of Pain – IASP):
 "Pijn is een onplezierige, sensorische en emotionele ervaring die verband
houdt met feitelijke
of mogelijke weefselbeschadiging of die beschreven wordt in termen van een
dergelijke
beschadiging”

Wil dus zeggen dat er ergens in het lichaam een verwonding of er één dreigt te
ontstaan

Definitie werd herzien in 2020
 “een onplezierige sensorische en emotionele gewaarwording, die geassocieerd
wordt of lijkt te worden met een actuele of potentiële weefselbeschadiging”

 Hieraan worden nog 6 keynotes toegevoegd om te verduidelijken:
o Pijn is altijd een persoonlijke ervaring, die beïnvloed wordt door
variërende graden van biologische, psychologische en sociale
factoren
o Pijn en nociceptie zijn verschillende fenomenen: pijn kan niet alleen
worden afgeleid uit de activiteit van sensorische neuronen.
o Door hun levenservaring leren individuen het concept pijn
o Het rapporteren van een ervaring als pijn door een persoon moet
gerespecteerd worden
o Pijn heeft meestal een aanpassingsfunctie, maar kan ook negatieve
effecten hebben op het functioneren en het sociale en
psychologische welbevinden
o Pijn wordt niet uitsluitend verbaal uitgedrukt
 het onvermogen om te communiceren sluit de mogelijkheid van
pijn bij
mensen of niet-menselijke dieren niet uit

Pijn is niet objectief vast te stellen
 emotionele factor verklaart dat pijn subjectief is
 daarom kan er gesproken worden over een pijnbeleving

Pijn is:
 Gewaarwording: de pijn wordt veroorzaaakt door een prikkel die men
gewaar wordt
 En emotionele ervaring: het onaangename gevoel waar bepaalde
gedragingen uit voortvloeien

Pijn bestaat uit volgende:
 Sensorische, zintuigelijke functie
 Emotionele component



2

,Subjectieve dimensie van pijn (McCaffery 1979):
 “Pijn is wat diegene die pijn heeft, zegt dat het is en het bestaat als diegene
zegt dat het
bestaat”

Er wordt hierbij aansluitend ook gezegd dat (Versteegen & Van wijhe 2011):
 “Pijn is een individuele ervaring, die bovendien wordt beïnvloed door
lichamelijke en
omgevingsfactoren (zoals voorgaande ervaring, cultuur, copingstrategieën en
angst)”

Wat kunnen we hieruit (definitie) afleiden:
 Pijn is een subjectieve, persoonlijke ervaring.
 Alleen de persoon zelf kan over de aard of bestaan van pijn zeggen (Smith,
Duell & Martin, 2014)

 De oorspronkelijke definitie houdt onvoldoende rekening met mensen die
niet verbaal kunnen communiceren (zoals baby’s of comateuze patiënten)
 niet in staat om verbaal pijn te uiten
 In zulke gevallen is observatie van non-verbaal gedrag essentieel
(zoals kreunen, gezichtsuitdrukking)
 Ook de interpretaties van naasten en zorgverleners spelen een belangrijke
rol bij het inschatten van pijn

 De herziene IASP-definitie (2020) erkent dat onvermogen tot communicatie
de mogelijkheid van pijnbeleving niet uitsluit

Pijn  een complex fenomeen
 Pijn is moeilijk objectief te evalueren, omdat het een sterk subjectief
karakter heeft
 Factoren zoals angst, cultuur, eerdere ervaringen, attitudes en waarden
beïnvloeden de pijnperceptie van de zorgontvanger
 Deze factoren beïnvloeden ook de interpretatie van pijn door de
verpleegkundige
 maakt objectieve inschatting moeilijk

 Pijn laat zich moeilijk in een paar zinnen vatten vanwege:
o de complexiteit van pijn (veel verschillende invloeden)
o het gebrek aan eenduidigheid over wat pijn precies is

 De manier waarop pijn gedefinieerd wordt, hangt af van de 'theoretische
bril' of het denkkader van de persoon die observeert of behandelt

Chronische pijn
 Pijn die langer bestaat dan drie maanden of langer duurt dan de verwachte tijd
voor
herstel na beschadiging of ziekte
 Kan veroorzaakt worden door een continue pijnstimulus  nociceptieve
pijn




3

,  Vaak het gevolg van een laesie of ziekte die het somatosensorische
systeem aantast
 sprake van neuropathische pijn
 Pijnsysteem is zelf ziek
o Er ontstaan spontane pijnimpulsen zonder pijnstimulus of er is een
versterking van prikkels door sensitatie en/of neuroplasticiteit

Acute pijn
 Heeft meestal een reversibele oorzaak en een correctie van onderliggende
problemen is
vaak de oplossing



2 Epidemiologie
Waarom wordt zoveel belang gehecht aan pijn?
 Pijn heeft een grote impact op de bevolking én op het functioneren van de
gezondheidszorg
 Elke verpleegkundige krijgt te maken met zorgontvangers die pijn ervaren
  in allerlei vormen en uitingen.
 Pijn komt zeer vaak voor, maar blijft vaak onvoldoende behandeld

Epidemiologische gegevens over pijn:
 Twee derde van de ziekenhuispatiënten ervaart pijn
 40–75% van postoperatieve patiënten ervaart matige tot ernstige pijn
 Niet-behandelde acute pijn verhoogt het risico op chronische pijn
 Zelfs bij adequate behandeling kan chronische pijn ontstaan
 Pijn is een van de meest voorkomende redenen voor een bezoek aan de
Spoedeisende Hulp
 Bij kankerpatiënten is de pijnprevalentie hoog, met in bijna de helft van de
gevallen inadequate pijnbehandeling
 Chronische pijn heeft ernstige sociaaleconomische gevolgen, zowel voor
het individu als voor de maatschappij.

Problemen in het onderzoek naar pijn:
 Metingen van pijn verschillen sterk tussen studies, wat leidt tot
uiteenlopende resultaten
 Een review (2017) vond een prevalentie van chronische pijn tussen 8,7%
en 64,4%, met een gemiddelde van 31%
 Vrouwen rapporteren vaker chronische pijn dan mannen.
 Onderzoek bij kinderen is beperkt, maar toont aan dat 4–40% van kinderen
en jongeren wereldwijd chronische pijn ervaart, vaak gerelateerd aan:
o het houdings- en bewegingsapparaat
o buikpijn
o hoofdpijn




4