Religie, zingeving &
levensbeschouwing
Examen: mondeling, 3 openvragen waarvan 1 een prentkabinet
- IEDEREEN VRAAG UIT 4DE HOOFDSTUK
Hoofdstuk 1: inleiding en probleemstelling
Waarop RZL in de opleiding?
1. Het is actueel: opgang IS, taliban religieuze motivatie rond een politiek
probleem
2. Binnen SAW werk je met mensen, die zn niet louter wetenschappelijk te
bestuderen
3. Impact van godsdienst speelt mee in het maatschappelijk of individueel
disfunctioneren v/e individu
o Om deze problemen aan te makken = grondige kennis v godsdienst
nodig
4. In het latere beroep moet je reflecteren: inleven, integraal denken, creatief
denken, losbreken van patronen & gewoontes
5. Het verlangen naar een transcendentie (iets hogers)
o Houvast van de mens & een ideaalbeeld
0. Inleiding
Religie & geweld
Beginnend bij 9/11 met een religieuze motivatie = het afbeelden vd profeet
Mohamed
- In Europa gezien als niet kunnen dr de Europese rechten vd mens = vrije
meningsuiting ? (hoe ver kan dit gaan, wnr stopt dit)
Professor word vermoord op straat door zijn mening erover door een moslim
vader
- Wil niet zeggen dat elke moslim terrorist is, geen enkele religie wil moord
Groot protest vanuit de cartoonisten na Charlie Hebdo
Pagina 1 van 104
,De Franse revolutie = basis vd Universele Rechten vd Mens (schilderij die ernaar
wijst)
Geweld & religie gaan op een of andere manier samen = aanslagen in Syrië
(religieus geweld)
Religieus geweld kan ook vanuit het Christendom gemotiveerd zijn (Bv. Anders
Breivik die 91 mensen doodde in Noorwegen)
Wij = de Europeanen, als achterdom religieus Christenen
Crucifixion (kruisiging) = misdadigers veroordeling, langzame verstikkingsdood
- Christus afgebeeld dr de doornkroon
Film van Mel Gibson, 2004 = hoe de kruising echt zou geweest zijn in de tijd
Zelf kastijding = Filippijnen die Goede Vrijdag herdenken (ze willen beleven wat
Jezus beleeft zal hebben, in de pijn te komen die Jezus ook heeft gevoeld)
- Sommigen laten zichzelf ook kruisigen
= dit zegt iets over de mens
Trum supporters zetten een groot kruis recht: men zet eigen meningen,
vreemdelingenproblematiek & lgtq opzei denkend dat dat het christendom is
Religie gaat niet over God maar over ‘de mens’
Monotheïsme: er is maar 1 God en al de andere zijn vals
jodendom, christendom, islam (??)
Het Bijbelse land Israël te herstellen
Christenvervolging door Al Qaida 2014
Religieus geweld in Nigeria 2021
Religie is niet enkel iets persoonlijks
Na de onthoofding van een Westerse journalist in 2014 in een Islamitische Staat
verscheen er een muurschildering in Brussel dat lijkt op een onthoofding
Dit leek hard op het schilderij van Caravaggio van 1603, waar het offer van Isaak
door zijn vader wordt afgebeeld
Pagina 2 van 104
, - Vraagt om zn zoon te offeren omdat Jahwe het vraagt maar God zegt stop
tegen het offergeweld
- De schilder wou dus daar de nadruk op leggen
Ook in oude testament onthoofdingen (Caravaggio, Judith onthoofdt Holofernes
1598-99)
- Omdat er uithongering was van het dorp en Judith red iedereen
De dans van Salomé en vraagt om het hoofd van Johannes de Doper & ze krijgt
dit ook
Katholiek heiligen (afgebeeld met palmtakken,…) = overtuiging om het
Christendom te blijven beleven
- Bij Heiligen staat meestal ook een marteltuig
- Ook veel Onthoofde Heiligen afgebeeld met hun eigen hoofd in hun
handen
Probleemstelling
Het probleem vd cursus = verhouding tussen religie & geweld
- Geweld eigen aan de religie? Is religie dan uit zichzelf gewelddadig?
- Waar zit dat geweld in het monotheïsme?
De band tussen religie/ monotheïsme
- Is dat wel zo? Hoe moeten we dat begrijpen?
- Over religie lopen de emoties hoog op & vandaag is er vooral kritiek!
Hedendaagse worsteling met religie, met godsdienst, het transcendente, met
God is gegroeid
- De mens zijn voeling met het heilige kwijt?
- Beleven we ‘de DOOD’ van God of de terugkeer vh religieuze?
De kernvraag komt nr boven wnr godsdienst aan het wankelen gaat
- Gaat NIET om de manier waarop de mens zin geeft aan een uit zichzelf
zinledige wereld
- Wel het feit dat de mens gericht is op iets ‘heiligs’/ ‘religieus’ = de
vraag naar de mens zelf
Wanneer wankelt dit?
= wnr het fundament waarop de mens eeuwenlang steunde niet meer
vanzelfsprekend werd
Pagina 3 van 104
, - De mens fundament geworden en niet meer god = religie : persoonlijk
geloof
- Religie opzij gezet als fundament = geen geweld meer?
o Nog nooit zo veel geweld geweest zoals in de Moderniteit
= Komt door Laatste paar hoofdstukken
Religie niet over God maar over de mens, deze word aangesproken dr iets
transcendent, verlangen nr iets wat men overstijgt (mens = vatbaar voor)
Bv. IJsland gaat terug tempels bouwen voor de Goden Thor = verbinden met hun
verleden
Bv. De nieuwsgierigheid bij de sterrenbeelden, grip op de toekomst
Veel meer die het monotheïsme de rug toekeerde maar ook veel jongeren die die
band terug op vragen
Dostojewski: ‘Als God dood is, is dan alles geoorloofd?’
De legende van de Grootinquisiteur, F. Dostojewski
Beroemd voorbeeld vh wankelend geloof in God dat de kernvraag vd religie
blootlegt
Wat is dat Monotheïsme nu eigenlijk = eind 19 de eeuw
- Vr de eerste keer in twijfel getrokken = essentie vinden vh monotheïsme
De kern van wat het is gaan we dan vinden
Pagina 4 van 104
levensbeschouwing
Examen: mondeling, 3 openvragen waarvan 1 een prentkabinet
- IEDEREEN VRAAG UIT 4DE HOOFDSTUK
Hoofdstuk 1: inleiding en probleemstelling
Waarop RZL in de opleiding?
1. Het is actueel: opgang IS, taliban religieuze motivatie rond een politiek
probleem
2. Binnen SAW werk je met mensen, die zn niet louter wetenschappelijk te
bestuderen
3. Impact van godsdienst speelt mee in het maatschappelijk of individueel
disfunctioneren v/e individu
o Om deze problemen aan te makken = grondige kennis v godsdienst
nodig
4. In het latere beroep moet je reflecteren: inleven, integraal denken, creatief
denken, losbreken van patronen & gewoontes
5. Het verlangen naar een transcendentie (iets hogers)
o Houvast van de mens & een ideaalbeeld
0. Inleiding
Religie & geweld
Beginnend bij 9/11 met een religieuze motivatie = het afbeelden vd profeet
Mohamed
- In Europa gezien als niet kunnen dr de Europese rechten vd mens = vrije
meningsuiting ? (hoe ver kan dit gaan, wnr stopt dit)
Professor word vermoord op straat door zijn mening erover door een moslim
vader
- Wil niet zeggen dat elke moslim terrorist is, geen enkele religie wil moord
Groot protest vanuit de cartoonisten na Charlie Hebdo
Pagina 1 van 104
,De Franse revolutie = basis vd Universele Rechten vd Mens (schilderij die ernaar
wijst)
Geweld & religie gaan op een of andere manier samen = aanslagen in Syrië
(religieus geweld)
Religieus geweld kan ook vanuit het Christendom gemotiveerd zijn (Bv. Anders
Breivik die 91 mensen doodde in Noorwegen)
Wij = de Europeanen, als achterdom religieus Christenen
Crucifixion (kruisiging) = misdadigers veroordeling, langzame verstikkingsdood
- Christus afgebeeld dr de doornkroon
Film van Mel Gibson, 2004 = hoe de kruising echt zou geweest zijn in de tijd
Zelf kastijding = Filippijnen die Goede Vrijdag herdenken (ze willen beleven wat
Jezus beleeft zal hebben, in de pijn te komen die Jezus ook heeft gevoeld)
- Sommigen laten zichzelf ook kruisigen
= dit zegt iets over de mens
Trum supporters zetten een groot kruis recht: men zet eigen meningen,
vreemdelingenproblematiek & lgtq opzei denkend dat dat het christendom is
Religie gaat niet over God maar over ‘de mens’
Monotheïsme: er is maar 1 God en al de andere zijn vals
jodendom, christendom, islam (??)
Het Bijbelse land Israël te herstellen
Christenvervolging door Al Qaida 2014
Religieus geweld in Nigeria 2021
Religie is niet enkel iets persoonlijks
Na de onthoofding van een Westerse journalist in 2014 in een Islamitische Staat
verscheen er een muurschildering in Brussel dat lijkt op een onthoofding
Dit leek hard op het schilderij van Caravaggio van 1603, waar het offer van Isaak
door zijn vader wordt afgebeeld
Pagina 2 van 104
, - Vraagt om zn zoon te offeren omdat Jahwe het vraagt maar God zegt stop
tegen het offergeweld
- De schilder wou dus daar de nadruk op leggen
Ook in oude testament onthoofdingen (Caravaggio, Judith onthoofdt Holofernes
1598-99)
- Omdat er uithongering was van het dorp en Judith red iedereen
De dans van Salomé en vraagt om het hoofd van Johannes de Doper & ze krijgt
dit ook
Katholiek heiligen (afgebeeld met palmtakken,…) = overtuiging om het
Christendom te blijven beleven
- Bij Heiligen staat meestal ook een marteltuig
- Ook veel Onthoofde Heiligen afgebeeld met hun eigen hoofd in hun
handen
Probleemstelling
Het probleem vd cursus = verhouding tussen religie & geweld
- Geweld eigen aan de religie? Is religie dan uit zichzelf gewelddadig?
- Waar zit dat geweld in het monotheïsme?
De band tussen religie/ monotheïsme
- Is dat wel zo? Hoe moeten we dat begrijpen?
- Over religie lopen de emoties hoog op & vandaag is er vooral kritiek!
Hedendaagse worsteling met religie, met godsdienst, het transcendente, met
God is gegroeid
- De mens zijn voeling met het heilige kwijt?
- Beleven we ‘de DOOD’ van God of de terugkeer vh religieuze?
De kernvraag komt nr boven wnr godsdienst aan het wankelen gaat
- Gaat NIET om de manier waarop de mens zin geeft aan een uit zichzelf
zinledige wereld
- Wel het feit dat de mens gericht is op iets ‘heiligs’/ ‘religieus’ = de
vraag naar de mens zelf
Wanneer wankelt dit?
= wnr het fundament waarop de mens eeuwenlang steunde niet meer
vanzelfsprekend werd
Pagina 3 van 104
, - De mens fundament geworden en niet meer god = religie : persoonlijk
geloof
- Religie opzij gezet als fundament = geen geweld meer?
o Nog nooit zo veel geweld geweest zoals in de Moderniteit
= Komt door Laatste paar hoofdstukken
Religie niet over God maar over de mens, deze word aangesproken dr iets
transcendent, verlangen nr iets wat men overstijgt (mens = vatbaar voor)
Bv. IJsland gaat terug tempels bouwen voor de Goden Thor = verbinden met hun
verleden
Bv. De nieuwsgierigheid bij de sterrenbeelden, grip op de toekomst
Veel meer die het monotheïsme de rug toekeerde maar ook veel jongeren die die
band terug op vragen
Dostojewski: ‘Als God dood is, is dan alles geoorloofd?’
De legende van de Grootinquisiteur, F. Dostojewski
Beroemd voorbeeld vh wankelend geloof in God dat de kernvraag vd religie
blootlegt
Wat is dat Monotheïsme nu eigenlijk = eind 19 de eeuw
- Vr de eerste keer in twijfel getrokken = essentie vinden vh monotheïsme
De kern van wat het is gaan we dan vinden
Pagina 4 van 104
