Strafrechtelijke vs. Burgerlijke procedure
Eerste vraag: gaat het om een strafrechtelijke (belang van de maatschappij) of een
burgerlijke procedure (belang van de partijen)?
De dynamiek, het doel en het verloop van beide procedures zijn volledig verschillend. Daarom is het
belangrijk eerst te bepalen in welk soort procedure je zit.
Strafrechtelijke procedure
1. Voorwerp van de beoordeling
Een misdrijf = een handeling in strijd met een wet die de maatschappelijke orde beschermt.
→ Dit gaat breder dan alleen het Strafwetboek: ook andere wetten kunnen strafbepalingen bevatten
(bv. coronamaatregelen: avondklok, samenscholingsverboden).
2. Vooronderzoek
Dit is geheim.
Twee vormen:
★ Opsporingsonderzoek door het Openbaar Ministerie (OM / parket)
★ Gerechtelijk onderzoek onder leiding van een onderzoeksrechter
Rol van de politie
★ Belangrijkste vaststeller van feiten
★ Maakt proces-verbalen (pv’s) op
★ Alle pv’s samen = het strafdossier
★ Verricht onderzoekshandelingen:
○ verhoren van getuigen
○ bekijken camerabeelden
○ controleren op alcohol of drugs
○ vaststellingen ter plaatse (schade, sporen, voertuigen onderzoeken, …)
○ reconstrueren van de feiten
3. Beslissing van het Openbaar Ministerie
Het OM beslist op basis van het strafdossier:
a) Seponeren (niets ondernemen)
Redenen kunnen o.a. zijn:
, ★ onvoldoende bewijs
★ dader onbekend
★ gebrek aan onderzoekscapaciteit
★ prioriteitsredenen
★ overschrijding redelijke termijn
★ opportuniteitsafweging
Een sepot betekent dat de maatschappij de zaak niet aan de rechtbank voorlegt.
b) Dagvaarden
Het OM richt zich tot de beklaagde en besluit de zaak voor de rechter te brengen.
Vanaf de dagvaarding is het strafdossier niet langer geheim.
Proceshoedanigheden in strafzaken:
★ Openbaar Ministerie
★ Beklaagde
Rechtshoedanigheden:
★ Beklaagde (persoon die het feit heeft gepleegd)
★ Eiser op strafvordering (het OM)
Procedure van dagvaarden
Het OM (parketmagistraat) stelt een akte op:
“Ik dagvaard … op basis van … (verwijzing naar wetsartikelen)”.
Die wordt aan een gerechtsdeurwaarder gegeven, die de dagvaarding persoonlijk overhandigt.
De deurwaarder geeft geen juridisch advies, maar kan wel verwijzen naar het strafdossier.
4. De zitting
★ Rechter = zittende magistratuur
★ Parket = staande magistratuur
Verloop
1. Parketmagistraat licht het onderzoek toe en formuleert een strafvordering.
In de wet staat steeds een minimum en maximum straf.
De vordering houdt rekening met:
○ omstandigheden van het feit
○ recidive
○ ernst (bv. snoepje vs. auto gestolen)
○ alcohol/drugs?
○ context
2. De rechter luistert naar de beklaagde.
Eerste vraag: gaat het om een strafrechtelijke (belang van de maatschappij) of een
burgerlijke procedure (belang van de partijen)?
De dynamiek, het doel en het verloop van beide procedures zijn volledig verschillend. Daarom is het
belangrijk eerst te bepalen in welk soort procedure je zit.
Strafrechtelijke procedure
1. Voorwerp van de beoordeling
Een misdrijf = een handeling in strijd met een wet die de maatschappelijke orde beschermt.
→ Dit gaat breder dan alleen het Strafwetboek: ook andere wetten kunnen strafbepalingen bevatten
(bv. coronamaatregelen: avondklok, samenscholingsverboden).
2. Vooronderzoek
Dit is geheim.
Twee vormen:
★ Opsporingsonderzoek door het Openbaar Ministerie (OM / parket)
★ Gerechtelijk onderzoek onder leiding van een onderzoeksrechter
Rol van de politie
★ Belangrijkste vaststeller van feiten
★ Maakt proces-verbalen (pv’s) op
★ Alle pv’s samen = het strafdossier
★ Verricht onderzoekshandelingen:
○ verhoren van getuigen
○ bekijken camerabeelden
○ controleren op alcohol of drugs
○ vaststellingen ter plaatse (schade, sporen, voertuigen onderzoeken, …)
○ reconstrueren van de feiten
3. Beslissing van het Openbaar Ministerie
Het OM beslist op basis van het strafdossier:
a) Seponeren (niets ondernemen)
Redenen kunnen o.a. zijn:
, ★ onvoldoende bewijs
★ dader onbekend
★ gebrek aan onderzoekscapaciteit
★ prioriteitsredenen
★ overschrijding redelijke termijn
★ opportuniteitsafweging
Een sepot betekent dat de maatschappij de zaak niet aan de rechtbank voorlegt.
b) Dagvaarden
Het OM richt zich tot de beklaagde en besluit de zaak voor de rechter te brengen.
Vanaf de dagvaarding is het strafdossier niet langer geheim.
Proceshoedanigheden in strafzaken:
★ Openbaar Ministerie
★ Beklaagde
Rechtshoedanigheden:
★ Beklaagde (persoon die het feit heeft gepleegd)
★ Eiser op strafvordering (het OM)
Procedure van dagvaarden
Het OM (parketmagistraat) stelt een akte op:
“Ik dagvaard … op basis van … (verwijzing naar wetsartikelen)”.
Die wordt aan een gerechtsdeurwaarder gegeven, die de dagvaarding persoonlijk overhandigt.
De deurwaarder geeft geen juridisch advies, maar kan wel verwijzen naar het strafdossier.
4. De zitting
★ Rechter = zittende magistratuur
★ Parket = staande magistratuur
Verloop
1. Parketmagistraat licht het onderzoek toe en formuleert een strafvordering.
In de wet staat steeds een minimum en maximum straf.
De vordering houdt rekening met:
○ omstandigheden van het feit
○ recidive
○ ernst (bv. snoepje vs. auto gestolen)
○ alcohol/drugs?
○ context
2. De rechter luistert naar de beklaagde.
