HC 1: Inleiding gezondheidspromotie
Vpk: bevorderen gezondheidsvaardigheden van ZV op divers-sensitieve
manier, rekening houdend met ZV in zijn totaliteit; vpk werkt doelgericht
aan positieve gezondheid -- De verpleegkundige helpt de patiënt gezonder
te leven, vaardigheden te ontwikkelen om voor zichzelf te zorgen, houdt
rekening met cultuur, achtergrond en situatie van de patiënt, en richt zich
op het versterken van welzijn en veerkracht, niet alleen op ziekte.
(Zelfmanagement bevorderen)
Gezondheidsvaardigheden: ZV kan eigen gezondheid goed in stand
houden (beter in de hand hebben) bv stress herkennen en ermee kunnen
omgaan met ontspanningstechnieken, medicatie correct nemen, weten
hoe je gezond moet eten weekmenu plannen.
Divers-sensitief: rekening houdend met dat er verschillen zijn tussen
mensen
Positieve gezondheid: kijken naar wat iemand wél kan en hoe iemand
meegaat met uitdagingen, in plaats van alleen naar klachten of ziek zijn.
Verschil ZV en P: P is altijd ziek, ZV niet per se (preventief zorg
toedienen bv.)
Gezondheidspromotie/gezondheidsbevordering: gezondheid van ZV
verbeteren, doordat ZV beter weten wat ze moeten doen. Bv: campagne
gezonde voeding in scholen, sportactiviteiten organiseren, stoppen-met-
rokenprogramma’s om rookgedrag te verminderen. Of juist bv. Beter
uitleggen aan ZV hoe medicatie nemen zodat die dat juist kan doen en zo
zijn gezondheid in de hand heeft en in stand kan houden? Of bv opl geven
voor vallen zodat ZV minder valt en zo voorkomen ongevallen.
ENG=health promotion.
Voorlichting: info geven aan mensen, vaardigheden aanleren, kennis
delen, motiveren (GVO: gezondheidsvoorlichting (en opvoeding), PVO:
patiëntenvoorlichting) - GVO = voor groepen of de bevolking, om
gezond gedrag te stimuleren. Bv: vaccinatieschema van kind en gezin
PVO = voor individuele patiënten, om te leren omgaan met hun ziekte of
behandeling. Bv diabetes P uitleggen hoe die insuline moet inspuiten en
bloedsuiker checken
Toegankelijke diensten en voorzieningen: helpen ZV veilig houden en
helpen bij gezondheid bevorderen (bv. Vpk die langskomt etc.) Bv vaccins
via kind en gezin, rolstoel van mutualiteit etc.
Bij geven voorlichting rekening houden met omgeving van ZV: Sociaal
en fysiek (met wie woont ZV en hoe ziet omgeving eruit). Belangrijk want
1
,omgeving heeft invloed op gedrag en mogelijkheden van ZV. (Bv. Leeft
met familie, stimuleren zijn ZV om gezonde keuzes te maken?) Omgeving:
beschikbare middelen bepalen wat haalbaar is. (Bv. Geen tuin->moeilijk
buiten bewegen.)
Health literacy:
gezondheidsgeletterdheid/gezondheidsvaardigheden->mensen
vaardig maken om gezondheidsinformatie op te zoeken, begrijpen en toe
te passen; ZV meestal niet medisch geschoold, daarom vanuit perspectief
ZV denken (zou die dan begrepen hebben of niet…), het uitleggen zodat
die dat kan begrijpen- Gezondheidsgeletterdheid = het vermogen om
gezondheidsinformatie te begrijpen, te gebruiken en toe te passen om
goede keuzes te maken voor je gezondheid.
Gezondheidsgeletterdheid houdt in: info opzoeken, advies toepassen,
afspraken maken, vragen stellen over gezondheid (soms moeilijk voor ZV).
Zo kan P bv: info opzoeken, advies toepassen, afspraken maken, vrgn
stellen over gezondheid.
=>schema van WHO zegt dat gezondheidsgeletterdheid 1 v/d 3 pilaren is
van gezondheidspromotie. WHO (World Health Organization): De
organisatie monitort wereldwijd de menselijke gezondheid (o.m.
epidemieën), stimuleert een sterke gezondheidssector, bepaalt normen en
waarden gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek en ondersteunt
landen bij het inschatten van gezondheidstrends en het bepalen van het
passend gezondheidsbeleid.
Zorg vertalen zodat het begrijpelijk is, want meeste zorgvragers niet
medisch geschoold.
Gezondheidsgeletterdheid op 3 niveau’s: functioneel (vertellen hoe bv.
Medicatie werkt), communicatief (goed uitleggen en info geven),
kritisch (wat is betrouwbare info, weten wat gevolg/voordeel is van
bepaalde acties/beleid je neemt op je gezondheid bv dicht wonen bij
verbrandingsoven).
Gezondheidsgeletterdheid valt onder gezondheidsvaardigheden: het is het
begrijpen en gebruiken van gezondheidsinformatie, wat een belangrijk
deel is van gezondheidsvaardigheden.
TIPS van PHAROS (vr mondelinge communicatie als beperkte
gezondheidsvaardigheden):
Normaliseren probleem; ZV weet dat ze niet alleen zijn, minder
schaamte, dus zullen sneller vragen stellen etc. Schaamte wegnemen
(bv. Gesprekken over seksualiteit etc. stel ZV gerust door te zeggen dat je
hier vaak men mensen over praat)
2
, Veronderstel geen basiskennis over lichaam
Wees alert op overschatting: zie dat ZV het echt snapt, ook al
denkt die dat het zeker zou lukken thuis, nog steeds navragen etc ; zet
je eigen bril van zorgverlener even af
Gebruik evidence based info
Korte zinnen en eenvoudige woorden: jargon mag, maar licht
dit toe
Maak geen uitstapjes in je verhaal (wijk niet af, blijf bij het
onderwerp), wees concreet
Gebruik taalgebruik van ZV (woorden etc. die ZV ook gebruikt)
kan soms helpen
Gebruik ondersteunend voorlichtingsmateriaal bv digitaal
beeldmateriaal
Herhaal de belangrijkste punten (max 3)
Terugvraagmethode (teach-back): ‘ik wil eens weten of ik het
duidelijk uitgelegd heb, zou je eens kunnen zeggen hoe je nu de BD meet,
hoe ga je dit aanpakken? / Laat eens zien hoe je dit gebruikt’
=> Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg heeft 30 tot 40% van de
Belgische bevolking onvoldoende gezondheidsgeletterdheid; drm
belangrijk dat we juiste voorlichting geven
ZV die bv medicatie niet goed neemt, of ZV die veel blijft vallen kost ons
ook veel geld, daarom voorlichting belangrijk
Sites die helpen bij gezondheidsvoorlichting voor ZV:
Begrijp je dokter, zanzu, Pharos begrijp je lichaam-> bevatten
ook voorlichtingsmateriaal dus kan ons helpen bij uitleg aan ZV
Empowerment=proces waardoor mensen meer controle krijgen over
beslissingen en acties mbt hun gezondheid
Doel=zelfmanagement: leren omgaan met de aandoening en de
gevolgen ervan, het leren omgaan met risicofactoren voor deze
aandoening, keuzes kunnen maken wat betreft de zorg en behandeling
=>en hiervoor moet ZV dus over gezondheidsvaardigheden beschikken
Gezondheidspromotie: vetrekken vanuit vrije keuze ZV en proberen
gezonde keuze zo gemakkelijk mogelijk te maken. We kunnen ZV niet
dwingen mr enkel zo goed mogelijk informeren over voordelen en nadelen
van bepaald gezondheidsgedrag.
3
Vpk: bevorderen gezondheidsvaardigheden van ZV op divers-sensitieve
manier, rekening houdend met ZV in zijn totaliteit; vpk werkt doelgericht
aan positieve gezondheid -- De verpleegkundige helpt de patiënt gezonder
te leven, vaardigheden te ontwikkelen om voor zichzelf te zorgen, houdt
rekening met cultuur, achtergrond en situatie van de patiënt, en richt zich
op het versterken van welzijn en veerkracht, niet alleen op ziekte.
(Zelfmanagement bevorderen)
Gezondheidsvaardigheden: ZV kan eigen gezondheid goed in stand
houden (beter in de hand hebben) bv stress herkennen en ermee kunnen
omgaan met ontspanningstechnieken, medicatie correct nemen, weten
hoe je gezond moet eten weekmenu plannen.
Divers-sensitief: rekening houdend met dat er verschillen zijn tussen
mensen
Positieve gezondheid: kijken naar wat iemand wél kan en hoe iemand
meegaat met uitdagingen, in plaats van alleen naar klachten of ziek zijn.
Verschil ZV en P: P is altijd ziek, ZV niet per se (preventief zorg
toedienen bv.)
Gezondheidspromotie/gezondheidsbevordering: gezondheid van ZV
verbeteren, doordat ZV beter weten wat ze moeten doen. Bv: campagne
gezonde voeding in scholen, sportactiviteiten organiseren, stoppen-met-
rokenprogramma’s om rookgedrag te verminderen. Of juist bv. Beter
uitleggen aan ZV hoe medicatie nemen zodat die dat juist kan doen en zo
zijn gezondheid in de hand heeft en in stand kan houden? Of bv opl geven
voor vallen zodat ZV minder valt en zo voorkomen ongevallen.
ENG=health promotion.
Voorlichting: info geven aan mensen, vaardigheden aanleren, kennis
delen, motiveren (GVO: gezondheidsvoorlichting (en opvoeding), PVO:
patiëntenvoorlichting) - GVO = voor groepen of de bevolking, om
gezond gedrag te stimuleren. Bv: vaccinatieschema van kind en gezin
PVO = voor individuele patiënten, om te leren omgaan met hun ziekte of
behandeling. Bv diabetes P uitleggen hoe die insuline moet inspuiten en
bloedsuiker checken
Toegankelijke diensten en voorzieningen: helpen ZV veilig houden en
helpen bij gezondheid bevorderen (bv. Vpk die langskomt etc.) Bv vaccins
via kind en gezin, rolstoel van mutualiteit etc.
Bij geven voorlichting rekening houden met omgeving van ZV: Sociaal
en fysiek (met wie woont ZV en hoe ziet omgeving eruit). Belangrijk want
1
,omgeving heeft invloed op gedrag en mogelijkheden van ZV. (Bv. Leeft
met familie, stimuleren zijn ZV om gezonde keuzes te maken?) Omgeving:
beschikbare middelen bepalen wat haalbaar is. (Bv. Geen tuin->moeilijk
buiten bewegen.)
Health literacy:
gezondheidsgeletterdheid/gezondheidsvaardigheden->mensen
vaardig maken om gezondheidsinformatie op te zoeken, begrijpen en toe
te passen; ZV meestal niet medisch geschoold, daarom vanuit perspectief
ZV denken (zou die dan begrepen hebben of niet…), het uitleggen zodat
die dat kan begrijpen- Gezondheidsgeletterdheid = het vermogen om
gezondheidsinformatie te begrijpen, te gebruiken en toe te passen om
goede keuzes te maken voor je gezondheid.
Gezondheidsgeletterdheid houdt in: info opzoeken, advies toepassen,
afspraken maken, vragen stellen over gezondheid (soms moeilijk voor ZV).
Zo kan P bv: info opzoeken, advies toepassen, afspraken maken, vrgn
stellen over gezondheid.
=>schema van WHO zegt dat gezondheidsgeletterdheid 1 v/d 3 pilaren is
van gezondheidspromotie. WHO (World Health Organization): De
organisatie monitort wereldwijd de menselijke gezondheid (o.m.
epidemieën), stimuleert een sterke gezondheidssector, bepaalt normen en
waarden gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek en ondersteunt
landen bij het inschatten van gezondheidstrends en het bepalen van het
passend gezondheidsbeleid.
Zorg vertalen zodat het begrijpelijk is, want meeste zorgvragers niet
medisch geschoold.
Gezondheidsgeletterdheid op 3 niveau’s: functioneel (vertellen hoe bv.
Medicatie werkt), communicatief (goed uitleggen en info geven),
kritisch (wat is betrouwbare info, weten wat gevolg/voordeel is van
bepaalde acties/beleid je neemt op je gezondheid bv dicht wonen bij
verbrandingsoven).
Gezondheidsgeletterdheid valt onder gezondheidsvaardigheden: het is het
begrijpen en gebruiken van gezondheidsinformatie, wat een belangrijk
deel is van gezondheidsvaardigheden.
TIPS van PHAROS (vr mondelinge communicatie als beperkte
gezondheidsvaardigheden):
Normaliseren probleem; ZV weet dat ze niet alleen zijn, minder
schaamte, dus zullen sneller vragen stellen etc. Schaamte wegnemen
(bv. Gesprekken over seksualiteit etc. stel ZV gerust door te zeggen dat je
hier vaak men mensen over praat)
2
, Veronderstel geen basiskennis over lichaam
Wees alert op overschatting: zie dat ZV het echt snapt, ook al
denkt die dat het zeker zou lukken thuis, nog steeds navragen etc ; zet
je eigen bril van zorgverlener even af
Gebruik evidence based info
Korte zinnen en eenvoudige woorden: jargon mag, maar licht
dit toe
Maak geen uitstapjes in je verhaal (wijk niet af, blijf bij het
onderwerp), wees concreet
Gebruik taalgebruik van ZV (woorden etc. die ZV ook gebruikt)
kan soms helpen
Gebruik ondersteunend voorlichtingsmateriaal bv digitaal
beeldmateriaal
Herhaal de belangrijkste punten (max 3)
Terugvraagmethode (teach-back): ‘ik wil eens weten of ik het
duidelijk uitgelegd heb, zou je eens kunnen zeggen hoe je nu de BD meet,
hoe ga je dit aanpakken? / Laat eens zien hoe je dit gebruikt’
=> Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg heeft 30 tot 40% van de
Belgische bevolking onvoldoende gezondheidsgeletterdheid; drm
belangrijk dat we juiste voorlichting geven
ZV die bv medicatie niet goed neemt, of ZV die veel blijft vallen kost ons
ook veel geld, daarom voorlichting belangrijk
Sites die helpen bij gezondheidsvoorlichting voor ZV:
Begrijp je dokter, zanzu, Pharos begrijp je lichaam-> bevatten
ook voorlichtingsmateriaal dus kan ons helpen bij uitleg aan ZV
Empowerment=proces waardoor mensen meer controle krijgen over
beslissingen en acties mbt hun gezondheid
Doel=zelfmanagement: leren omgaan met de aandoening en de
gevolgen ervan, het leren omgaan met risicofactoren voor deze
aandoening, keuzes kunnen maken wat betreft de zorg en behandeling
=>en hiervoor moet ZV dus over gezondheidsvaardigheden beschikken
Gezondheidspromotie: vetrekken vanuit vrije keuze ZV en proberen
gezonde keuze zo gemakkelijk mogelijk te maken. We kunnen ZV niet
dwingen mr enkel zo goed mogelijk informeren over voordelen en nadelen
van bepaald gezondheidsgedrag.
3
