Samenvatting literatuur youth and sexuality
Hoorcollege 1: introductie (a) en psychosexual development (b)
Liang et al. (2019)"The State of Adolescent Sexual and Reproductive Health"
Het artikel van Liang et al. (2019) biedt een uitgebreid overzicht van de wereldwijde ontwikkelingen
in de seksuele en reproductieve gezondheid en rechten van adolescenten (Adolescent Sexual and
Reproductive Health and Rights – ASRHR) in de 25 jaar na de International Conference on Population
and Development (ICPD) van 1994. De auteurs analyseren de stand van zaken aan de hand van
mondiale en nationale trends, inclusief ongelijkheden en structurele barrières, met als doel inzicht te
bieden in de vooruitgang, tekortkomingen en toekomstige beleidsbehoeften.
Demografische transities
Sinds de ICPD is de wereldwijde adolescentenpopulatie gegroeid van 1,1 miljard naar 1,26 miljard.
Deze groei is vooral geconcentreerd in Sub-Sahara Afrika, waar het aantal adolescenten bijna is
verdubbeld. Tegelijkertijd is er sprake van bevolkingsveroudering in regio's als Europa en Noord-
Amerika. De bevolkingsgroei is gepaard gegaan met een wereldwijde daling van de vruchtbaarheid
(fertility rate) van 3,0 naar 2,5 kinderen per vrouw, alsmede een stijging van de levensverwachting
(life expectancy) van 64,8 naar 72,6 jaar. Deze demografische verschuivingen beïnvloeden de
behoeften van adolescenten op het gebied van gezondheid, onderwijs en welzijn.
Gezondheidslast en ziektepresentatie
De auteurs beschrijven een verschuiving van de ziektebelasting (burden of disease) bij adolescenten,
met een toenemend aandeel van niet-overdraagbare aandoeningen (non-communicable diseases),
mentale stoornissen en verwondingen. Tegelijkertijd blijven infectieziekten, ondervoeding en
problemen rond seksuele en reproductieve gezondheid hardnekkige problemen, vooral in zogeheten
multiburden countries. Anemie (anemia) blijft bijvoorbeeld wijdverspreid onder vrouwelijke
adolescenten. Opvallend is de wereldwijde toename van overgewicht en obesitas bij jongeren, wat
onder andere samenhangt met menstruele stoornissen, ovulatiestoornissen, miskramen en
complicaties tijdens zwangerschap.
Psychische gezondheidsproblemen, waaronder depressieve stoornissen (depressive disorders),
angststoornissen (anxiety disorders) en gedragsstoornissen (conduct disorders), vertonen sekse-
specifieke patronen: depressie en angst komen vaker voor bij meisjes, terwijl gedragsstoornissen
vaker bij jongens worden vastgesteld.
Digitale context en sociale media
De digitale revolutie heeft adolescenten wereldwijd toegang gegeven tot informatie en netwerken.
Ongeveer 71% van jongeren tussen 15 en 24 jaar is online. Tegelijkertijd ontstaan nieuwe risico’s zoals
cyberpesten, online seksuele uitbuiting en een digitale kloof (digital divide), vooral in rurale gebieden
en onder meisjes in armoede. Ondanks de toegenomen beschikbaarheid van goedkopere
smartphones blijven toegang tot digitale vaardigheden en infrastructuur ongelijk verdeeld.
Onderwijs en arbeid
De toegenomen toegang tot onderwijs blijkt sterk gecorreleerd met verbeterde ASRHR-uitkomsten.
Zo leidt onderwijs tot uitstel van eerste seksuele ervaring, huwelijk en zwangerschap, evenals tot
verhoogd gebruik van anticonceptie. De bruto inschrijvingsgraad (gross enrollment ratio – GER) in het
,secundair onderwijs is gestegen van 56% in 1994 naar 76% in 2016. Toch blijven regionale
ongelijkheden bestaan, waarbij Sub-Sahara Afrika achterblijft.
Ondanks verbeteringen in onderwijs blijft jeugdwerkloosheid een wereldwijd probleem. Jongeren
tussen 15 en 24 jaar zijn drie keer vaker werkloos dan volwassenen. Vrouwen ondervinden extra
nadelen op de arbeidsmarkt, zowel qua toegang als beloning.
Seksuele activiteit, huwelijk en schadelijke praktijken
De leeftijd van eerste seksuele activiteit (age at first sex) is over het algemeen gestegen, met
uitzondering van sommige landen in Latijns-Amerika. Tegelijkertijd is het aantal kindhuwelijken (child
marriages) gedaald van 27% naar 21% van de meisjes wereldwijd. Door bevolkingsgroei is het
absolute aantal kindhuwelijken echter nauwelijks afgenomen. Het probleem is het grootst in Sub-
Sahara Afrika, waar de afname trager verloopt.
Vrouwelijke genitale verminking (Female Genital Mutilation – FGM) komt nog steeds voor in meer
dan 30 landen. De prevalentie onder meisjes van 15–19 jaar is weliswaar gedaald (van 35% naar 25%
in Sub-Sahara Afrika), maar culturele normen en regionaal uiteenlopende attitudes zorgen voor
blijvende uitdagingen in de uitroeiing van de praktijk.
Seksuele gezondheid en reproductie
Het gebruik van moderne anticonceptie (modern contraceptive use) onder gehuwde adolescenten is
verdubbeld, van 10% naar 21%. Het gebruik is echter veel hoger bij ongehuwde seksueel actieve
meisjes (51%) dan bij gehuwde meisjes (20%). De behoefte aan anticonceptie (unmet need) blijft
hoog, met naar schatting 23 miljoen meisjes in ontwikkelingslanden die risico lopen op ongewenste
zwangerschap.
De adolescenten geboortegraad (adolescent birth rate) is wereldwijd met een derde gedaald, maar
blijft hoog in Sub-Sahara Afrika en Latijns-Amerika. Zeer jonge zwangerschappen (10–14 jaar) zijn
zeldzaam, maar blijven in sommige landen problematisch. De gevolgen van
adolescentenzwangerschappen zijn ernstig, met een verhoogd risico op maternale complicaties zoals
pre-eclampsie, infecties, vroeggeboorte en neonatale sterfte. Complicaties van zwangerschap en
bevalling blijven wereldwijd de belangrijkste doodsoorzaak onder meisjes van 15 tot 19 jaar.
Seksueel overdraagbare aandoeningen en HIV
De wereldwijde prevalentie van seksueel overdraagbare aandoeningen (sexually transmitted
infections – STIs) onder adolescenten is gestegen sinds 1994, met name voor herpes genitalis en
gonorroe. HIV blijft een van de ernstigste epidemieën in deze leeftijdsgroep, met name in Sub-Sahara
Afrika. Hier is HIV/AIDS de voornaamste oorzaak van verloren gezonde levensjaren (Disability-
adjusted life years – DALYs) onder adolescenten. In 2018 leefden 1,6 miljoen adolescenten wereldwijd
met HIV, waarvan het merendeel in Afrika.
Kanker en nieuwe aandachtsgebieden
Hoewel zeldzaam bij adolescenten, is het aandeel van voortplantingskankers (reproductive cancers),
zoals eierstok- en borstkanker bij meisjes, en teelbalkanker bij jongens, in de totale ziektelast
toegenomen. Daarnaast vragen de auteurs aandacht voor menstruatiegezondheid (menstrual health)
als belangrijk en onderbelicht onderwerp binnen seksuele voorlichting.
Tekortkomingen in gegevens en onderbelichte groepen
,De auteurs beklemtonen de lacunes in data. Hoewel meer landen sinds de jaren ’90 gegevens
verzamelen over FGM en geweld tegen vrouwen, ontbreken consistente, gedesaggregeerde data op
basis van leeftijd, sekse, burgerlijke staat en seksuele oriëntatie. Seksuele taboes dragen bij aan
onderrapportage van gedrag zoals seks voor het huwelijk en abortus. Bovendien worden kwetsbare
groepen zoals LHBTQ+-jongeren, adolescenten in conflictsituaties en jongeren in kindgezinnen vaak
niet meegenomen in onderzoek.
Conclusie
Hoewel de afgelopen 25 jaar aanzienlijke vooruitgang is geboekt op het gebied van
adolescentenseksualiteit en -gezondheid, blijft deze vooruitgang ongelijk verdeeld. Vooral
adolescenten in Sub-Sahara Afrika en de armste jongeren wereldwijd lopen het risico om achter te
blijven. De auteurs benadrukken dat structurele hervormingen, verbeterde toegang tot onderwijs en
gezondheidszorg, digitale inclusie en betrouwbare dataverzameling essentieel zijn om universele
seksuele en reproductieve rechten voor adolescenten te realiseren. Adolescenten moeten in staat
worden gesteld om geïnformeerde en vrije keuzes te maken over hun seksuele en reproductieve
leven, vrij van dwang, geweld en discriminatie.
De graaf et al, Seks onder je 25e 2023
Onderzoeksopzet en doelgroep
Het onderzoek Seks onder je 25e 2023 is een grootschalige, representatieve studie naar de seksuele
gezondheid (sexual health) van jongeren tussen de 13 en 25 jaar in Nederland. Meer dan 10.000
jongeren namen deel via scholen en een CBS-steekproef. Door middel van statistische weging
(weighting) zijn de resultaten representatief voor de gehele doelgroep. Het onderzoek is participatief
opgezet, met input van diverse stakeholders uit beleid, zorg en onderwijs.
Seksuele ontwikkeling: latere start
De seksuele debutleeftijd (age of sexual debut) blijft stijgen. In 2023 hadden jongeren gemiddeld op
18,7-jarige leeftijd voor het eerst vaginale seks (vaginal intercourse), tegenover 18,0 jaar in 2017 en
17,0 in 2012. Deze vertraging geldt ook voor andere seksuele handelingen, behalve masturbatie
(masturbation). Redenen kunnen liggen in maatschappelijke druk, toegenomen online communicatie
en de impact van de coronapandemie op sociale contacten.
Seksueel plezier en genderongelijkheid
Hoewel seksueel plezier de belangrijkste reden is om seks te hebben, zijn er grote verschillen tussen
jongens en meisjes. Waar 85% van de jongens bij de laatste partner klaarkwam (orgasm), gold dit
slechts voor 49% van de meisjes. Slechts 28% van de meisjes ervaarde hun eerste vaginale seks als
prettig, tegenover 64% van de jongens. Ook seksueel disfunctioneren komt vaker voor bij meisjes,
zoals dyspareunie (pijn bij seks - dyspareunia) of anorgasmie.
Seks, relaties en opvattingen
, Hoewel jongeren seks nog vaak koppelen aan relaties, groeit het aantal dat seks heeft zonder een
vaste relatie. De acceptatie van casual sex is toegenomen, vooral bij meisjes. Toch blijkt uit het
onderzoek dat seks met een vaste partner vaker als plezierig wordt ervaren en dat binnen die relaties
meer wordt gesproken over wensen en grenzen.
Gender- en seksuele diversiteit
Er is sprake van toenemende genderdiversiteit (gender diversity) en seksuele diversiteit (sexual
diversity). Meer jongeren identificeren zich als transgender of non-binair, en een toenemend aantal
voelt zich niet (alleen) aangetrokken tot het andere geslacht. Desondanks rapporteren LHBT+
jongeren (LGBT+ youth) nog steeds lager seksueel en mentaal welzijn, en meer seksuele problemen
dan cisgender heteroseksuele jongeren.
Anticonceptie en soa-preventie
Het gebruik van de anticonceptiepil (oral contraceptive pill) is sterk gedaald van 76% (2012) naar
46% (2023). Het gebruik van het spiraal (IUD – intrauterine device) is juist gestegen. Tegelijkertijd
gebruikt 20% van de jongeren geen anticonceptie. Het condoomgebruik (condom use) neemt
eveneens af, vooral bij losse seksuele partners, wat zorgen oproept over seksueel overdraagbare
aandoeningen (sexually transmitted infections, STIs).
Soa-testgedrag en prevalentie
Hoewel condoomgebruik afneemt, blijft de prevalentie van soa-diagnoses (STI diagnoses) stabiel.
Slechts 18% van de seksueel actieve meisjes en 12% van de jongens lieten zich het afgelopen jaar
testen. Het percentage positieve testen bleef ook stabiel (4% bij meiden, 2% bij jongens). Mogelijk
wordt het werkelijke aantal besmettingen onderschat, doordat veel jongeren zich alleen bij klachten
laten testen.
Seksueel grensoverschrijdend gedrag
Seksuele grensoverschrijding (sexual boundary transgression) komt veel voor: 66% van de meiden
en 29% van de jongens maakten dit mee. Ernstige vormen zoals seksueel geweld (sexual violence)
zijn gestegen: 22% van de meiden en 5% van de jongens rapporteerden ervaringen met gedwongen
seks. Jongeren blijken vaak slecht in te schatten of de ander ook seks wil, wat het belang
onderstreept van expliciete toestemming (consent).
Sexting en porno
Jongeren zijn actief op digitale platformen. Sexting komt veel voor, en ongewenste verspreiding van
naaktbeelden (non-consensual image sharing) treft 1 op de 100 jongeren. Daarnaast is
pornografieconsumptie (porn consumption) toegenomen onder meisjes (van 38% in 2017 naar 55%
in 2023), terwijl deze onder jongens stabiel is gebleven (86%).
Hoorcollege 1: introductie (a) en psychosexual development (b)
Liang et al. (2019)"The State of Adolescent Sexual and Reproductive Health"
Het artikel van Liang et al. (2019) biedt een uitgebreid overzicht van de wereldwijde ontwikkelingen
in de seksuele en reproductieve gezondheid en rechten van adolescenten (Adolescent Sexual and
Reproductive Health and Rights – ASRHR) in de 25 jaar na de International Conference on Population
and Development (ICPD) van 1994. De auteurs analyseren de stand van zaken aan de hand van
mondiale en nationale trends, inclusief ongelijkheden en structurele barrières, met als doel inzicht te
bieden in de vooruitgang, tekortkomingen en toekomstige beleidsbehoeften.
Demografische transities
Sinds de ICPD is de wereldwijde adolescentenpopulatie gegroeid van 1,1 miljard naar 1,26 miljard.
Deze groei is vooral geconcentreerd in Sub-Sahara Afrika, waar het aantal adolescenten bijna is
verdubbeld. Tegelijkertijd is er sprake van bevolkingsveroudering in regio's als Europa en Noord-
Amerika. De bevolkingsgroei is gepaard gegaan met een wereldwijde daling van de vruchtbaarheid
(fertility rate) van 3,0 naar 2,5 kinderen per vrouw, alsmede een stijging van de levensverwachting
(life expectancy) van 64,8 naar 72,6 jaar. Deze demografische verschuivingen beïnvloeden de
behoeften van adolescenten op het gebied van gezondheid, onderwijs en welzijn.
Gezondheidslast en ziektepresentatie
De auteurs beschrijven een verschuiving van de ziektebelasting (burden of disease) bij adolescenten,
met een toenemend aandeel van niet-overdraagbare aandoeningen (non-communicable diseases),
mentale stoornissen en verwondingen. Tegelijkertijd blijven infectieziekten, ondervoeding en
problemen rond seksuele en reproductieve gezondheid hardnekkige problemen, vooral in zogeheten
multiburden countries. Anemie (anemia) blijft bijvoorbeeld wijdverspreid onder vrouwelijke
adolescenten. Opvallend is de wereldwijde toename van overgewicht en obesitas bij jongeren, wat
onder andere samenhangt met menstruele stoornissen, ovulatiestoornissen, miskramen en
complicaties tijdens zwangerschap.
Psychische gezondheidsproblemen, waaronder depressieve stoornissen (depressive disorders),
angststoornissen (anxiety disorders) en gedragsstoornissen (conduct disorders), vertonen sekse-
specifieke patronen: depressie en angst komen vaker voor bij meisjes, terwijl gedragsstoornissen
vaker bij jongens worden vastgesteld.
Digitale context en sociale media
De digitale revolutie heeft adolescenten wereldwijd toegang gegeven tot informatie en netwerken.
Ongeveer 71% van jongeren tussen 15 en 24 jaar is online. Tegelijkertijd ontstaan nieuwe risico’s zoals
cyberpesten, online seksuele uitbuiting en een digitale kloof (digital divide), vooral in rurale gebieden
en onder meisjes in armoede. Ondanks de toegenomen beschikbaarheid van goedkopere
smartphones blijven toegang tot digitale vaardigheden en infrastructuur ongelijk verdeeld.
Onderwijs en arbeid
De toegenomen toegang tot onderwijs blijkt sterk gecorreleerd met verbeterde ASRHR-uitkomsten.
Zo leidt onderwijs tot uitstel van eerste seksuele ervaring, huwelijk en zwangerschap, evenals tot
verhoogd gebruik van anticonceptie. De bruto inschrijvingsgraad (gross enrollment ratio – GER) in het
,secundair onderwijs is gestegen van 56% in 1994 naar 76% in 2016. Toch blijven regionale
ongelijkheden bestaan, waarbij Sub-Sahara Afrika achterblijft.
Ondanks verbeteringen in onderwijs blijft jeugdwerkloosheid een wereldwijd probleem. Jongeren
tussen 15 en 24 jaar zijn drie keer vaker werkloos dan volwassenen. Vrouwen ondervinden extra
nadelen op de arbeidsmarkt, zowel qua toegang als beloning.
Seksuele activiteit, huwelijk en schadelijke praktijken
De leeftijd van eerste seksuele activiteit (age at first sex) is over het algemeen gestegen, met
uitzondering van sommige landen in Latijns-Amerika. Tegelijkertijd is het aantal kindhuwelijken (child
marriages) gedaald van 27% naar 21% van de meisjes wereldwijd. Door bevolkingsgroei is het
absolute aantal kindhuwelijken echter nauwelijks afgenomen. Het probleem is het grootst in Sub-
Sahara Afrika, waar de afname trager verloopt.
Vrouwelijke genitale verminking (Female Genital Mutilation – FGM) komt nog steeds voor in meer
dan 30 landen. De prevalentie onder meisjes van 15–19 jaar is weliswaar gedaald (van 35% naar 25%
in Sub-Sahara Afrika), maar culturele normen en regionaal uiteenlopende attitudes zorgen voor
blijvende uitdagingen in de uitroeiing van de praktijk.
Seksuele gezondheid en reproductie
Het gebruik van moderne anticonceptie (modern contraceptive use) onder gehuwde adolescenten is
verdubbeld, van 10% naar 21%. Het gebruik is echter veel hoger bij ongehuwde seksueel actieve
meisjes (51%) dan bij gehuwde meisjes (20%). De behoefte aan anticonceptie (unmet need) blijft
hoog, met naar schatting 23 miljoen meisjes in ontwikkelingslanden die risico lopen op ongewenste
zwangerschap.
De adolescenten geboortegraad (adolescent birth rate) is wereldwijd met een derde gedaald, maar
blijft hoog in Sub-Sahara Afrika en Latijns-Amerika. Zeer jonge zwangerschappen (10–14 jaar) zijn
zeldzaam, maar blijven in sommige landen problematisch. De gevolgen van
adolescentenzwangerschappen zijn ernstig, met een verhoogd risico op maternale complicaties zoals
pre-eclampsie, infecties, vroeggeboorte en neonatale sterfte. Complicaties van zwangerschap en
bevalling blijven wereldwijd de belangrijkste doodsoorzaak onder meisjes van 15 tot 19 jaar.
Seksueel overdraagbare aandoeningen en HIV
De wereldwijde prevalentie van seksueel overdraagbare aandoeningen (sexually transmitted
infections – STIs) onder adolescenten is gestegen sinds 1994, met name voor herpes genitalis en
gonorroe. HIV blijft een van de ernstigste epidemieën in deze leeftijdsgroep, met name in Sub-Sahara
Afrika. Hier is HIV/AIDS de voornaamste oorzaak van verloren gezonde levensjaren (Disability-
adjusted life years – DALYs) onder adolescenten. In 2018 leefden 1,6 miljoen adolescenten wereldwijd
met HIV, waarvan het merendeel in Afrika.
Kanker en nieuwe aandachtsgebieden
Hoewel zeldzaam bij adolescenten, is het aandeel van voortplantingskankers (reproductive cancers),
zoals eierstok- en borstkanker bij meisjes, en teelbalkanker bij jongens, in de totale ziektelast
toegenomen. Daarnaast vragen de auteurs aandacht voor menstruatiegezondheid (menstrual health)
als belangrijk en onderbelicht onderwerp binnen seksuele voorlichting.
Tekortkomingen in gegevens en onderbelichte groepen
,De auteurs beklemtonen de lacunes in data. Hoewel meer landen sinds de jaren ’90 gegevens
verzamelen over FGM en geweld tegen vrouwen, ontbreken consistente, gedesaggregeerde data op
basis van leeftijd, sekse, burgerlijke staat en seksuele oriëntatie. Seksuele taboes dragen bij aan
onderrapportage van gedrag zoals seks voor het huwelijk en abortus. Bovendien worden kwetsbare
groepen zoals LHBTQ+-jongeren, adolescenten in conflictsituaties en jongeren in kindgezinnen vaak
niet meegenomen in onderzoek.
Conclusie
Hoewel de afgelopen 25 jaar aanzienlijke vooruitgang is geboekt op het gebied van
adolescentenseksualiteit en -gezondheid, blijft deze vooruitgang ongelijk verdeeld. Vooral
adolescenten in Sub-Sahara Afrika en de armste jongeren wereldwijd lopen het risico om achter te
blijven. De auteurs benadrukken dat structurele hervormingen, verbeterde toegang tot onderwijs en
gezondheidszorg, digitale inclusie en betrouwbare dataverzameling essentieel zijn om universele
seksuele en reproductieve rechten voor adolescenten te realiseren. Adolescenten moeten in staat
worden gesteld om geïnformeerde en vrije keuzes te maken over hun seksuele en reproductieve
leven, vrij van dwang, geweld en discriminatie.
De graaf et al, Seks onder je 25e 2023
Onderzoeksopzet en doelgroep
Het onderzoek Seks onder je 25e 2023 is een grootschalige, representatieve studie naar de seksuele
gezondheid (sexual health) van jongeren tussen de 13 en 25 jaar in Nederland. Meer dan 10.000
jongeren namen deel via scholen en een CBS-steekproef. Door middel van statistische weging
(weighting) zijn de resultaten representatief voor de gehele doelgroep. Het onderzoek is participatief
opgezet, met input van diverse stakeholders uit beleid, zorg en onderwijs.
Seksuele ontwikkeling: latere start
De seksuele debutleeftijd (age of sexual debut) blijft stijgen. In 2023 hadden jongeren gemiddeld op
18,7-jarige leeftijd voor het eerst vaginale seks (vaginal intercourse), tegenover 18,0 jaar in 2017 en
17,0 in 2012. Deze vertraging geldt ook voor andere seksuele handelingen, behalve masturbatie
(masturbation). Redenen kunnen liggen in maatschappelijke druk, toegenomen online communicatie
en de impact van de coronapandemie op sociale contacten.
Seksueel plezier en genderongelijkheid
Hoewel seksueel plezier de belangrijkste reden is om seks te hebben, zijn er grote verschillen tussen
jongens en meisjes. Waar 85% van de jongens bij de laatste partner klaarkwam (orgasm), gold dit
slechts voor 49% van de meisjes. Slechts 28% van de meisjes ervaarde hun eerste vaginale seks als
prettig, tegenover 64% van de jongens. Ook seksueel disfunctioneren komt vaker voor bij meisjes,
zoals dyspareunie (pijn bij seks - dyspareunia) of anorgasmie.
Seks, relaties en opvattingen
, Hoewel jongeren seks nog vaak koppelen aan relaties, groeit het aantal dat seks heeft zonder een
vaste relatie. De acceptatie van casual sex is toegenomen, vooral bij meisjes. Toch blijkt uit het
onderzoek dat seks met een vaste partner vaker als plezierig wordt ervaren en dat binnen die relaties
meer wordt gesproken over wensen en grenzen.
Gender- en seksuele diversiteit
Er is sprake van toenemende genderdiversiteit (gender diversity) en seksuele diversiteit (sexual
diversity). Meer jongeren identificeren zich als transgender of non-binair, en een toenemend aantal
voelt zich niet (alleen) aangetrokken tot het andere geslacht. Desondanks rapporteren LHBT+
jongeren (LGBT+ youth) nog steeds lager seksueel en mentaal welzijn, en meer seksuele problemen
dan cisgender heteroseksuele jongeren.
Anticonceptie en soa-preventie
Het gebruik van de anticonceptiepil (oral contraceptive pill) is sterk gedaald van 76% (2012) naar
46% (2023). Het gebruik van het spiraal (IUD – intrauterine device) is juist gestegen. Tegelijkertijd
gebruikt 20% van de jongeren geen anticonceptie. Het condoomgebruik (condom use) neemt
eveneens af, vooral bij losse seksuele partners, wat zorgen oproept over seksueel overdraagbare
aandoeningen (sexually transmitted infections, STIs).
Soa-testgedrag en prevalentie
Hoewel condoomgebruik afneemt, blijft de prevalentie van soa-diagnoses (STI diagnoses) stabiel.
Slechts 18% van de seksueel actieve meisjes en 12% van de jongens lieten zich het afgelopen jaar
testen. Het percentage positieve testen bleef ook stabiel (4% bij meiden, 2% bij jongens). Mogelijk
wordt het werkelijke aantal besmettingen onderschat, doordat veel jongeren zich alleen bij klachten
laten testen.
Seksueel grensoverschrijdend gedrag
Seksuele grensoverschrijding (sexual boundary transgression) komt veel voor: 66% van de meiden
en 29% van de jongens maakten dit mee. Ernstige vormen zoals seksueel geweld (sexual violence)
zijn gestegen: 22% van de meiden en 5% van de jongens rapporteerden ervaringen met gedwongen
seks. Jongeren blijken vaak slecht in te schatten of de ander ook seks wil, wat het belang
onderstreept van expliciete toestemming (consent).
Sexting en porno
Jongeren zijn actief op digitale platformen. Sexting komt veel voor, en ongewenste verspreiding van
naaktbeelden (non-consensual image sharing) treft 1 op de 100 jongeren. Daarnaast is
pornografieconsumptie (porn consumption) toegenomen onder meisjes (van 38% in 2017 naar 55%
in 2023), terwijl deze onder jongens stabiel is gebleven (86%).
