Zorg voor oudere volwassenen
TBL 1
1. Hoofdstuk 33
1.1. Inleiding
De groeiende zorglast van de vergrijzing stimuleert de overheid en zorgaanbieders, maar ook
zorgontvangers en het bedrijfsleven nieuwe strategieën te ontwikkelen om kosten te beperken en
langer gezond te leven. => Active ageing is ontstaan en omvat activiteit, gezondheid, zelfstandigheid
en proactiviteit van ouderen.
- Nature versus nurture => leefstijl van ouderen
- Combinatie van
• Active ageing (gezondheid optimaliseren, participatie, veiligheid en mogelijkheid
levenskwaliteit verhogen)
• Healthy ageing (fysieke veranderingen van ouder worden)
• Successful ageing (behalen betere gezondheidskenmerken en actief in leven staan)
• Productive ageing (zinvol leven)
1.2. Context
Lichamelijke inactiviteit
- Dagelijks minder dan 30 min matig intensief lichamelijk actief zijn (gebrek aan bewegen)
• Regelmatige fysieke activiteit laat ouderen langer zelfstandig wonen, cognitieve
capaciteiten blijven langer in stand en QOL verbeterd
Sedentair gedrag = lange uren achtereen zitten en een laag energieverbruik (tv-kijken ,computer,….)
- Inactiviteit lijdt tot sedentair gedrag en wie voldoende lichamelijk actief is volgens
beweegnormen kan toch te veel sedentair gedrag vertonen.
1.3. Prevalentie
Bewegingsnormen voor 65-plussers
- NNGB (Nederlandse Norm Gezond Bewegen): 30min matig intensief lichamelijk actief op
minimaal 5 dagen van de week
• Gericht op het onderhouden van gezondheid. Definieert een minimaal niveau van
bewegen dat nodig is om gezondheidswinst te behalen
- Fitnorm: minimaal 3x per week 20 min zwaar intensief lichamelijk actief
• Gewenst niveau om cardiovasculaire conditie op peil te houden
- Combinorm: NNGB + fitnorm
• Optelsom van de fitnorm en de NNGB. Iemand voldoet aan de combinorm wanneer
hij aan ten minste een van beide normen voldoet.
- Krachtnorm: minimaal 2x per week krachtoefeningen
• Gericht op kracht in de vingers, armen en benen
WZC (3/4 voldoet niet aan NNGB) en ziekenhuizen (9/10 voldoet niet aan NNGB)
1.4. Risico’s van inactiviteit
Consequenties van inactiviteit en sedentair gedrag
, - Mentaal: depressie, dementie
- Lichamelijk: diabetes, cardiovasculaire aandoeningen
Sedentair gedrag => verlies kracht, spiermassa, flexibiliteit, evenwicht en reflexen => ongevallen
- Vicieuze cirkel (wie meer valt, beweegt minder uit angst)
1.5. Lichamelijke functies
Lichamelijke functies
- Actievere levensstijl => meer gezonde jaren vrij van ziektelasten
- Stoornis van mentale functies
• Verminderde oriëntatie => remmend effect op activiteit
• Inactiviteit => versnelling van mentale achteruitgang
- Stoornis in sensorische functies en pijn
• Pijn minder ervaren door minder te bewegen
- Stoornis van bewegingssysteem
• Functionele beperkingen = grootste barrière tot activiteit
Anatomische eigenschappen
- Oog, oor en verwante structuren
• Verslechtering zicht => onzeker => beperking in bewegingen
- Hart en bloedvatenstelsel, afweersysteem en ademhalingsstelsel
• Kortademigheid, vermoeidheid => beperking
- Structuren verwant aan beweging
• Slijtage van heep, bekken, rug,… => beperking
1.6. Activiteiten en participatie
Ouderen willen graag zinvol leven => participeren in maatschappij
- Beperking in algemene taken en eisen
• Hoe meer autonomie wordt behouden => actiever de oudere zal blijven participeren
- Beperking in communicatie
• Mentaal actief blijven is essentieel => anders sociaal isolement
- Beperking in mobiliteit
• Verplaatsen moeizaam => participatie verminderen
- Beperking in belangrijkste levensgebieden
• Uitvoeren van betaald/onbetaald werk => mogelijkheid participeren oudere
1.7. Externe factoren
- Producten en technologie
• Door opkomst van technologie kunnen ouderen geïsoleerd geraken
- Natuurlijke omgeving
• Meeste inactieve ouderen verblijven in WZC
- Attitude
• Familie raadt meestal aan om niet te veel buiten te komen zodat oudere niet ziek
wordt,…
- Diensten, systemen en beleid
• Chronisch ziekten nemen toe => interventies gericht op verminderen dragen bij aan
verlagen zorgkosten
, 1.8. Interventies
3 pijlers van succesvol ouder worden
- Het vermijden van ziekte en beperking
- Het behouden van een zo goed mogelijke lichamelijke en mentale functie
- Maatschappelijke betrokkenheid (midden in het leven staan)
Prioriteiten van ouderen
- Welzijn
- Zingeving
- Zelfrespect
- Kunnen vasthouden aan eigen lifestyle
- Plezier kunnen hebben
- Nabijheid van familie en vrienden
Belangrijke elementen in wensen van ouderen = zelfbeschikking en zelfontplooiing
- Iemand die nooit gesport heeft, zal dit op zijn oude dag ook niet doen
Preventieve interventies
- Primaire preventie
• Nooit te laat om actief te worden
• Voorkomen van aandoeningen door gezonde levensstijl
- Secundaire preventie
• Vroeg opsporen van chronische aandoeningen en tijdig behandelen
- Tertiaire preventie
• Vergroten van zelfredzaamheid bij ptn met beperkingen
2. Hoofdstuk 34
2.1. Inleiding
Vergrijzing neemt toe => meer verpleegkundigen nodig => anders organiseren zorg (technologie)
Vergrijzing en ontgroening
- Grijze druk => Betreft de verhouding tussen het aantal 65-plussers en het aantal personen
van 20-64j. De populatie 20-64jaar draagt zorg voor de 65+. De druk op de jongere generatie
neemt sterk toe
• Steeds meer ouderen, maar steeds minder mensen met gangbare leeftijd actief op
de arbeidsmarkt
- Ontgroening => afnemen van aantal personen tussen 20-64 jaar
Zelfmanagement als oplossing voor vergrijzing
- Betreft het vermogen van een zorgvrager om op een effectieve manier om te gaan en leren
leven met de ziekte en symptomen.
• Zorgvragers kunnen steeds meer zorgtaken zelf uitvoeren => bespaart tijd voor
zorgverlener + minder personeel nodig
- Niet vanzelfsprekend een oplossing => hangt af van eigenschappen pt en zijn context
Technologische ontwikkelingen
TBL 1
1. Hoofdstuk 33
1.1. Inleiding
De groeiende zorglast van de vergrijzing stimuleert de overheid en zorgaanbieders, maar ook
zorgontvangers en het bedrijfsleven nieuwe strategieën te ontwikkelen om kosten te beperken en
langer gezond te leven. => Active ageing is ontstaan en omvat activiteit, gezondheid, zelfstandigheid
en proactiviteit van ouderen.
- Nature versus nurture => leefstijl van ouderen
- Combinatie van
• Active ageing (gezondheid optimaliseren, participatie, veiligheid en mogelijkheid
levenskwaliteit verhogen)
• Healthy ageing (fysieke veranderingen van ouder worden)
• Successful ageing (behalen betere gezondheidskenmerken en actief in leven staan)
• Productive ageing (zinvol leven)
1.2. Context
Lichamelijke inactiviteit
- Dagelijks minder dan 30 min matig intensief lichamelijk actief zijn (gebrek aan bewegen)
• Regelmatige fysieke activiteit laat ouderen langer zelfstandig wonen, cognitieve
capaciteiten blijven langer in stand en QOL verbeterd
Sedentair gedrag = lange uren achtereen zitten en een laag energieverbruik (tv-kijken ,computer,….)
- Inactiviteit lijdt tot sedentair gedrag en wie voldoende lichamelijk actief is volgens
beweegnormen kan toch te veel sedentair gedrag vertonen.
1.3. Prevalentie
Bewegingsnormen voor 65-plussers
- NNGB (Nederlandse Norm Gezond Bewegen): 30min matig intensief lichamelijk actief op
minimaal 5 dagen van de week
• Gericht op het onderhouden van gezondheid. Definieert een minimaal niveau van
bewegen dat nodig is om gezondheidswinst te behalen
- Fitnorm: minimaal 3x per week 20 min zwaar intensief lichamelijk actief
• Gewenst niveau om cardiovasculaire conditie op peil te houden
- Combinorm: NNGB + fitnorm
• Optelsom van de fitnorm en de NNGB. Iemand voldoet aan de combinorm wanneer
hij aan ten minste een van beide normen voldoet.
- Krachtnorm: minimaal 2x per week krachtoefeningen
• Gericht op kracht in de vingers, armen en benen
WZC (3/4 voldoet niet aan NNGB) en ziekenhuizen (9/10 voldoet niet aan NNGB)
1.4. Risico’s van inactiviteit
Consequenties van inactiviteit en sedentair gedrag
, - Mentaal: depressie, dementie
- Lichamelijk: diabetes, cardiovasculaire aandoeningen
Sedentair gedrag => verlies kracht, spiermassa, flexibiliteit, evenwicht en reflexen => ongevallen
- Vicieuze cirkel (wie meer valt, beweegt minder uit angst)
1.5. Lichamelijke functies
Lichamelijke functies
- Actievere levensstijl => meer gezonde jaren vrij van ziektelasten
- Stoornis van mentale functies
• Verminderde oriëntatie => remmend effect op activiteit
• Inactiviteit => versnelling van mentale achteruitgang
- Stoornis in sensorische functies en pijn
• Pijn minder ervaren door minder te bewegen
- Stoornis van bewegingssysteem
• Functionele beperkingen = grootste barrière tot activiteit
Anatomische eigenschappen
- Oog, oor en verwante structuren
• Verslechtering zicht => onzeker => beperking in bewegingen
- Hart en bloedvatenstelsel, afweersysteem en ademhalingsstelsel
• Kortademigheid, vermoeidheid => beperking
- Structuren verwant aan beweging
• Slijtage van heep, bekken, rug,… => beperking
1.6. Activiteiten en participatie
Ouderen willen graag zinvol leven => participeren in maatschappij
- Beperking in algemene taken en eisen
• Hoe meer autonomie wordt behouden => actiever de oudere zal blijven participeren
- Beperking in communicatie
• Mentaal actief blijven is essentieel => anders sociaal isolement
- Beperking in mobiliteit
• Verplaatsen moeizaam => participatie verminderen
- Beperking in belangrijkste levensgebieden
• Uitvoeren van betaald/onbetaald werk => mogelijkheid participeren oudere
1.7. Externe factoren
- Producten en technologie
• Door opkomst van technologie kunnen ouderen geïsoleerd geraken
- Natuurlijke omgeving
• Meeste inactieve ouderen verblijven in WZC
- Attitude
• Familie raadt meestal aan om niet te veel buiten te komen zodat oudere niet ziek
wordt,…
- Diensten, systemen en beleid
• Chronisch ziekten nemen toe => interventies gericht op verminderen dragen bij aan
verlagen zorgkosten
, 1.8. Interventies
3 pijlers van succesvol ouder worden
- Het vermijden van ziekte en beperking
- Het behouden van een zo goed mogelijke lichamelijke en mentale functie
- Maatschappelijke betrokkenheid (midden in het leven staan)
Prioriteiten van ouderen
- Welzijn
- Zingeving
- Zelfrespect
- Kunnen vasthouden aan eigen lifestyle
- Plezier kunnen hebben
- Nabijheid van familie en vrienden
Belangrijke elementen in wensen van ouderen = zelfbeschikking en zelfontplooiing
- Iemand die nooit gesport heeft, zal dit op zijn oude dag ook niet doen
Preventieve interventies
- Primaire preventie
• Nooit te laat om actief te worden
• Voorkomen van aandoeningen door gezonde levensstijl
- Secundaire preventie
• Vroeg opsporen van chronische aandoeningen en tijdig behandelen
- Tertiaire preventie
• Vergroten van zelfredzaamheid bij ptn met beperkingen
2. Hoofdstuk 34
2.1. Inleiding
Vergrijzing neemt toe => meer verpleegkundigen nodig => anders organiseren zorg (technologie)
Vergrijzing en ontgroening
- Grijze druk => Betreft de verhouding tussen het aantal 65-plussers en het aantal personen
van 20-64j. De populatie 20-64jaar draagt zorg voor de 65+. De druk op de jongere generatie
neemt sterk toe
• Steeds meer ouderen, maar steeds minder mensen met gangbare leeftijd actief op
de arbeidsmarkt
- Ontgroening => afnemen van aantal personen tussen 20-64 jaar
Zelfmanagement als oplossing voor vergrijzing
- Betreft het vermogen van een zorgvrager om op een effectieve manier om te gaan en leren
leven met de ziekte en symptomen.
• Zorgvragers kunnen steeds meer zorgtaken zelf uitvoeren => bespaart tijd voor
zorgverlener + minder personeel nodig
- Niet vanzelfsprekend een oplossing => hangt af van eigenschappen pt en zijn context
Technologische ontwikkelingen
