IOSP Interdisciplinair onderzoek naar sociale problemen
Hoorcollege 1
Leerdoelen
1. Kun je uitleggen wat ‘interdisciplinariteit’ betekent en waarom dit
een belangrijk perspectief kan zijn bij het verklaren en oplossen van
sociale problemen.
2. Kun je bij een sociaal probleem voorbeelden geven van relevante
invloedfactoren die zich situeren zowel binnen een individu als in de
omgeving. Verder kun je uitleggen hoe deze relevante
invloedfactoren elkaar, en het sociaal probleem, wederzijds
beïnvloeden en hoe de invloedfactoren in interactie met elkaar het
probleem beïnvloeden.
3. Kun je methodologische en theoretische tekortkomingen en sterktes
in onderzoek naar sociale problemen identificeren en beschrijven
Sociale problemen en interdisciplinariteit
Wat zijn sociale problemen?
Een sociaal probleem is een situatie die als problematisch wordt ervaren
door een belangrijke groep van personen, omdat ze een bedreiging vormt
voor hun centrale waarden en belangen en waarvan wordt verondersteld
dat ingrijpen noodzakelijk is om tot een aanvaardbare oplossing te komen.
Wicked problems
We zijn sociale wetenschappers, maar niet zeer gedisciplineerd. We
interesseren ons in sociale problemen (Wicked problems). Zulke problemen
hebben een aantal eigenschappen die het onderzoeken en oplossen van
problemen moeilijk maken. Sociale problemen zijn:
- Complex
- Onvoldoende/tegenstrijdige informatie niet alles werkt voor
iedereen hetzelfde, moderatie effecten (afhankelijk van een persoon,
proces, etc).
- Verschillende perspectieven mediatie, waarom is dit zo?
“The problems in the world are not withindiscipline problems. We have to
bring people with different kinds of skills and expertise together. No one
has everything that’s needed to deal with the issues that we’re facing.”
1
,Intrapersoonlijk:
- Binnen een persoon
- Hoe iemand zich voelt en
denkt.
- Gedachten, emoties,
ervaringen
Interpersoonlijk:
- Tussen mensen
- Hoe gaan mensen met elkaar
om
- Relaties, vriendschappen,
familie
Omgeving
- De omgeving
- Wat gebeurt er in de samenleving
- Regels, geld, cultuur
Al deze niveaus werken samen. Bijv. Iemand die zich eenzaam voelt
(intrapersoonlijk) kan moeite hebben met vrienden maken
(interpersoonlijk) door een gebrek aan ontmoetingsplekken in de buurt
(omgeving).
(Zo kun je sociale problemen beter begrijpen)
Soorten disciplinariteit
Monodisciplinariteit
Een probleem, vraagstuk of project wordt benaderd vanuit één enkele
discipline of vakgebied.
- (Bijv. een arts die zich alleen richt op cardiologie en geen samenwerking zoekt met
andere specialisten)
Multidisciplinariteit
Verschillende disciplines werken samen aan een probleem of project, maar
ieder blijft binnen zijn eigen vakgebied zonder echt te integreren.
- (Bijv. de behandeling van een diabetespatiënt werkt een team van een arts, diëtist
en psycholoog samen. De arts richt zich op medicatie, de diëtist op voeding en de
psycholoog op gedragsverandering. Ze delen informatie maar blijven binnen hun
eigen expertise)
Interdisciplinariteit
Verschillende disciplines werken samen en integreren hun kennis om tot
een diepere oplossing of nieuw inzicht te komen. Ze overstijgen hun eigen
vakgebied en combineren methodes of theorieën.
- (Bijv. in een gezondheidszorg kan een revalidatieteam bestaan uit een
fysiotherapeut, psycholoog en neuroloog. I.p.v. apart te werken, ontwikkelen ze
samen een geïntegreerd behandelplan. De psycholoog helpt bijv. bij
2
, pijnmanagement, terwijl de fysiotherapeut de oefeningen aanpast op basis van
mentale en neurologische factoren)
Transdisciplinariteit
Disciplines werken niet alleen samen en integreren, maar er ontstaat ook
een geheel nieuw kader of perspectief. Vaak in samenwerking met de
samenleving of praktijkervaringen buiten de academische disciplines.
Overstijgt de grenzen van traditionele wetenschappen.
- (Bijv. bij klimaatverandering werken wetenschappers samen met beleidsmakers,
bedrijven en lokale gemeenschappen. Ze creëren samen nieuwe, praktijkgerichte
oplossingen, zoals circulaire economieën of innovatieve energieoplossingen. Die
verder gaan dan elk individueel vakgebied)
Bronfenbrenner ‘s (Bio-)Ecologische Model
Microsysteem Interpersoonlijk
De directe omgeving waarin een individu zich bevindt en
waarbinnen rechtstreekse interacties plaatsvinden. Dit
omvat de mensen en structuren waarmee iemand
regelmatig contact heeft.
(Bijv. gezin, vrienden, school, werk, sportclub etc.)
Mesosysteem Intrapersoonlijk
De interacties tussen verschillende microsystemen. Het gaat
om de verbindingen tussen bijvoorbeeld gezin, school,
vrienden en werk. (Bijv. Relatie tussen ouders en leraren)
Exosysteem Omgeving
Verwijst naar omgevingsfactoren waar je niet direct bij
betrokken bent, maar die toch invloed op je hebben. Dit zijn
systemen waarin je zelf geen actieve rol speelt, maar die
jouw microsysteem beïnvloeden. (Bijv. werk van je ouders,
gemeentebeleid, media, technologie en economische situatie)
Macrosysteem Omgeving
Verwijst naar de bredere maatschappelijke en culturele
invloeden die een rol spelen in iemands leven. Dit zijn
factoren die op een indirecte manier invloed uitoefenen,
zoals waarden, normen, wetten, economische systemen en
technologische ontwikkelingen. (Bijv. In een land met goed
gefinancierd onderwijs hebben kinderen overal gelijke kansen. Waar
scholen afhankelijk zijn van lokale belastingen, krijgen kinderen in arme
wijken slechter onderwijs. Dit beïnvloedt hun toekomstmogelijkheden)
Chronosysteem
3
Hoorcollege 1
Leerdoelen
1. Kun je uitleggen wat ‘interdisciplinariteit’ betekent en waarom dit
een belangrijk perspectief kan zijn bij het verklaren en oplossen van
sociale problemen.
2. Kun je bij een sociaal probleem voorbeelden geven van relevante
invloedfactoren die zich situeren zowel binnen een individu als in de
omgeving. Verder kun je uitleggen hoe deze relevante
invloedfactoren elkaar, en het sociaal probleem, wederzijds
beïnvloeden en hoe de invloedfactoren in interactie met elkaar het
probleem beïnvloeden.
3. Kun je methodologische en theoretische tekortkomingen en sterktes
in onderzoek naar sociale problemen identificeren en beschrijven
Sociale problemen en interdisciplinariteit
Wat zijn sociale problemen?
Een sociaal probleem is een situatie die als problematisch wordt ervaren
door een belangrijke groep van personen, omdat ze een bedreiging vormt
voor hun centrale waarden en belangen en waarvan wordt verondersteld
dat ingrijpen noodzakelijk is om tot een aanvaardbare oplossing te komen.
Wicked problems
We zijn sociale wetenschappers, maar niet zeer gedisciplineerd. We
interesseren ons in sociale problemen (Wicked problems). Zulke problemen
hebben een aantal eigenschappen die het onderzoeken en oplossen van
problemen moeilijk maken. Sociale problemen zijn:
- Complex
- Onvoldoende/tegenstrijdige informatie niet alles werkt voor
iedereen hetzelfde, moderatie effecten (afhankelijk van een persoon,
proces, etc).
- Verschillende perspectieven mediatie, waarom is dit zo?
“The problems in the world are not withindiscipline problems. We have to
bring people with different kinds of skills and expertise together. No one
has everything that’s needed to deal with the issues that we’re facing.”
1
,Intrapersoonlijk:
- Binnen een persoon
- Hoe iemand zich voelt en
denkt.
- Gedachten, emoties,
ervaringen
Interpersoonlijk:
- Tussen mensen
- Hoe gaan mensen met elkaar
om
- Relaties, vriendschappen,
familie
Omgeving
- De omgeving
- Wat gebeurt er in de samenleving
- Regels, geld, cultuur
Al deze niveaus werken samen. Bijv. Iemand die zich eenzaam voelt
(intrapersoonlijk) kan moeite hebben met vrienden maken
(interpersoonlijk) door een gebrek aan ontmoetingsplekken in de buurt
(omgeving).
(Zo kun je sociale problemen beter begrijpen)
Soorten disciplinariteit
Monodisciplinariteit
Een probleem, vraagstuk of project wordt benaderd vanuit één enkele
discipline of vakgebied.
- (Bijv. een arts die zich alleen richt op cardiologie en geen samenwerking zoekt met
andere specialisten)
Multidisciplinariteit
Verschillende disciplines werken samen aan een probleem of project, maar
ieder blijft binnen zijn eigen vakgebied zonder echt te integreren.
- (Bijv. de behandeling van een diabetespatiënt werkt een team van een arts, diëtist
en psycholoog samen. De arts richt zich op medicatie, de diëtist op voeding en de
psycholoog op gedragsverandering. Ze delen informatie maar blijven binnen hun
eigen expertise)
Interdisciplinariteit
Verschillende disciplines werken samen en integreren hun kennis om tot
een diepere oplossing of nieuw inzicht te komen. Ze overstijgen hun eigen
vakgebied en combineren methodes of theorieën.
- (Bijv. in een gezondheidszorg kan een revalidatieteam bestaan uit een
fysiotherapeut, psycholoog en neuroloog. I.p.v. apart te werken, ontwikkelen ze
samen een geïntegreerd behandelplan. De psycholoog helpt bijv. bij
2
, pijnmanagement, terwijl de fysiotherapeut de oefeningen aanpast op basis van
mentale en neurologische factoren)
Transdisciplinariteit
Disciplines werken niet alleen samen en integreren, maar er ontstaat ook
een geheel nieuw kader of perspectief. Vaak in samenwerking met de
samenleving of praktijkervaringen buiten de academische disciplines.
Overstijgt de grenzen van traditionele wetenschappen.
- (Bijv. bij klimaatverandering werken wetenschappers samen met beleidsmakers,
bedrijven en lokale gemeenschappen. Ze creëren samen nieuwe, praktijkgerichte
oplossingen, zoals circulaire economieën of innovatieve energieoplossingen. Die
verder gaan dan elk individueel vakgebied)
Bronfenbrenner ‘s (Bio-)Ecologische Model
Microsysteem Interpersoonlijk
De directe omgeving waarin een individu zich bevindt en
waarbinnen rechtstreekse interacties plaatsvinden. Dit
omvat de mensen en structuren waarmee iemand
regelmatig contact heeft.
(Bijv. gezin, vrienden, school, werk, sportclub etc.)
Mesosysteem Intrapersoonlijk
De interacties tussen verschillende microsystemen. Het gaat
om de verbindingen tussen bijvoorbeeld gezin, school,
vrienden en werk. (Bijv. Relatie tussen ouders en leraren)
Exosysteem Omgeving
Verwijst naar omgevingsfactoren waar je niet direct bij
betrokken bent, maar die toch invloed op je hebben. Dit zijn
systemen waarin je zelf geen actieve rol speelt, maar die
jouw microsysteem beïnvloeden. (Bijv. werk van je ouders,
gemeentebeleid, media, technologie en economische situatie)
Macrosysteem Omgeving
Verwijst naar de bredere maatschappelijke en culturele
invloeden die een rol spelen in iemands leven. Dit zijn
factoren die op een indirecte manier invloed uitoefenen,
zoals waarden, normen, wetten, economische systemen en
technologische ontwikkelingen. (Bijv. In een land met goed
gefinancierd onderwijs hebben kinderen overal gelijke kansen. Waar
scholen afhankelijk zijn van lokale belastingen, krijgen kinderen in arme
wijken slechter onderwijs. Dit beïnvloedt hun toekomstmogelijkheden)
Chronosysteem
3
