Samenvatting Sociologie Luuc Brans

4 basisvragen sociologie: grondleggers Karl Marx, Emile
Durkheim, Max Weber

1. Hoe is de samenleving geordend en georganiseerd?

2. Hoe wordt het individuele beïnvloed door het
maatschappelijke?

3. Hoe is sociale (on)gelijkheid mogelijk?

4. Hoe onderzoeken we dat allemaal op een
wetenschappelijke manier?




SAMENVATTING:
SOCIOLOGIE

,1: DE SOCIOLOGISCHE
VERBEELDING
1.1 SOCIOLOGISCH PERSEPCTIEF

Sociologie = systematisch onderzoek van de menselijke samenleving

Sociologisch perspectief: bril waarmee we kunnen zien hoe de maatschappij en de
ordening daarvan het leven beïnvloeden

Peter Berger:

- Algemene in bijzondere zien
In gedrag van mensen algemene patronen ontdekken

- Vreemde in het bekende zien
Bekende idee: we bepalen zelf hoe ons leven eruitziet  vreemde gedachte:
samenleving beïnvloedt onze beslissingen



 generalisatie: het algemene in het bijzondere zien

Bv. Hollanders eten bijna allemaal boterhammen met kaas, eigenlijk niet zo
bijzonder, zijn er allemaal mee opgegroeid

 defamiliarisatie (= vervreemding): het vreemde in het bekende zien

Bv. trouw, Waarom wordt de bruid gebracht door haar vader? Waarom zijn de
families uitgenodigh? …  Waarom? Hoe? Hoezo? …



PERSOONLIJKE KEUZES IN SOCIALE CONTEXT

Zelfs uiterst persoonlijke handelingen zijn onderhevig aan invloed van sociale factoren

Sociale factoren  individueel gedrag

Emile Durkheim over zelfdoding:

Mensen met minder sterke sociale banden doen meer zelfdoding (sociale integratie) 
karakter van groepsnormen



KIJKEN ALS SOCIOLOOG: MARGINALITEIT & CRISIS

Vanuit sociologisch perspectief leren zien: 2 helpende manieren

1. Een bestaan in de marges van de samenleving
 koppelen van jouw biografie aan wat er gebeurt in maatschappij

, Bv. Date man-vrouw, man stopt niet met kletsen, ‘man superieure geslacht’

2. Doormaken van een sociale crisis
 zien hoe ook onze persoonlijke problemen te verbinden zijn met
maatschappelijke issues

Bv. werkloos worden, kan liggen aan problemen in economie

 hoe groter de marginaliteit, hoe makkelijker die diegene in staat is om sociologische
perspectief te hanteren

bv. personen met migratieachtergrond zien als beste welke invloed hun etnische afkomst
heeft op hun leven



Sociologische bril  sociologische verbeelding = de gave onszelf te zien als
knooppunt van sociale bindingen en maatschappelijke structuren die ons handelen en
dus leven vormt (C Wright Mills)




Samenleven is:

- Leven op kruispunt meerdere sociale bindingen die het eigen denken & doen
vormgeven
- Temidden van allerlei afhankelijkheidsverhoudingen

 Maatschappij: het geheel van alle sociale relaties, sociale afhankelijkheden, sociale
verbanden of sociale netwerken.



1.2 HET BELANG VAN EEN MONDIALE VISIE

Mondiaal/ globaal perspectief = het bestuderen van de wereld in zijn geheel en de plaats
die onze samenleving daarin inneemt

3 categorieën:

 H-inkomenslanden: hoogste algemene levensstandaard
Bv. Zweden, België, Zuid-Afrika

 M-inkomenslanden: als we naar wereld kijken, gemiddelde levensstandaard 
grootste ongelijkheid binnen bevolking
Bv. Latijns-Amerika, Aziatische landen

 L-inkomenslanden: lage levensstandaard, meeste inwoners zijn arm
Bv. veel landen in Afrika, sommige Aziatische landen

Elk hoofdstuk: vgl situatie rijke westerse landen met andere landen: 4 redenen

1. Het leven dat we leiden wordt gevormd door het land waarin we leven
2. Contacten tussen samenlevingen zijn enorm toegenomen

, 3. Veel sociale problemen waarmee de westerse wereld mee geconfronteerd wordt
zijn elders veel ernstiger
4. Globaal denken helpt ons om meer inzicht in onszelf te krijgen

 wereld waarin onderlinge contacten tussen mensen voortdurend toenemen, kunnen we
onszelf alleen begrijpen naar de mate waarin wij anderen begrijpen



1.3 SOCIOLOGISCH PERSPECTIEF IN DE PRAKTIJK

Aanhalen sociologische perspectief is zeer zinvol

 Totstandkoming wetten en overheidsmaatregelen

 Persoonlijke groei en bewustwording: sociologie maakt ons actiever & bewuster,
zorgt voor kritische houding
1. Adhv sociologisch perspectief kunnen we nagaan wat er wel/ niet klopt aan
het ‘alledaags denken’ (kijken voorbij vanzelfsprekendheid)
2. Geeft ons beter inzicht in de mogelijkheden en de hindernissen die we in
het dagelijks leven tegenkomen
3. Geeft mogelijkheid actieve rol te spelen in de samenleving waarvan we
deel uitmaken
4. Helpt ons in een wereld te leven die zich kenmerkt door diversiteit

 Voordelen voor arbeidsmarkt (breed spectrum mogelijke jobs)



1.4 HET ONTSTAAN VAN SOCIOLOGIE

1. SOCIALE VERANDERINGEN EN SOCIOLOGIE

Als individu word je mede gevormd door geschiedenis (ingrijpende gebeurtenissen 18 de-
19de eeuw)

 Industrialisering
 Urbanisatie
 Politieke veranderingen:
- Locke, Smith, Hobbes: accentverschuiving God/koning  nastreven
eigenbelang
- Vrijheid & rechten individu (onvervreemdbare rechten mens)
- Menselijke rede nieuwe maatstaf wereld mee te duiden


2. WETENSCHAP EN SOCIOLOGIE

Auguste Compte: term sociologie voor ‘nadenken over samenleving’

Ontwikkeling in 3 fasen:

1. Theologische fase: God
2. Metafysische fase: samenleving = natuurlijk (niet bovennatuurlijk) Hobbes
3. Wetenschappelijke fase: empirisme voor maatschappelijk onderzoek komt aan bod
 Positivisme = inzicht verwerven obv wetenschappelijk onderzoek