Gerechtelijk Recht
2024-2025
,Inhoudsopgave
INLEIDING..................................................................................................................................................... 4
WAT IS GERECHTELIJK RECHT?..............................................................................................................................4
DEEL I. ALGEMENE BEGINSELEN..................................................................................................................... 5
TITEL I. WEZEN EN FUNCTIE VAN HET GERECHTELIJK RECHT...............................................................................5
HOOFDSTUK 1. BEGRIPSOMSCHRIJVING..........................................................................................................5
HOOFDSTUK 2. BRONNEN.................................................................................................................................5
HOOFDSTUK 3. KENMERKEN............................................................................................................................8
HOOFDSTUK 4. BASISBEGINSELEN VAN HET GERECHTELIJK RECHT...............................................................12
HOOFDSTUK 5. TOEPASSINGSGEBIED.............................................................................................................19
TITEL 2. BASISBEGRIPPEN....................................................................................................................................21
HOOFDSTUK 1. RECHTSVORDERING...............................................................................................................21
HOOFDSTUK 2. EIS EN VERWEER....................................................................................................................34
HOOFDSTUK 3. HET GESCHIL..........................................................................................................................42
HOOFDSTUK 4. HET GEDING...........................................................................................................................45
HOOFDSTUK 5. RECHTSPREKENDE HANDELING.............................................................................................52
TITEL 3. RECHTERLIJKE ORGANISATIE.................................................................................................................56
HOOFDSTUK 1. STAATSMACHT.......................................................................................................................56
HOOFDSTUK 2. STRUCTUUR VAN DE RECHTERLIJKE MACHT.........................................................................57
HOOFDSTUK 3. HOGE RAAD VOOR JUSTITIE, E.A...........................................................................................57
HOOFDSTUK 4. LEDEN VAN DE RECHTERLIJKE MACHT..................................................................................57
HOOFDSTUK 5. MEDEWERKERS VAN HET GERECHT......................................................................................60
DEEL II: BEVOEGDHEID................................................................................................................................. 61
TITEL 1. BEGRIPSOMSCHRIJVING........................................................................................................................61
HOOFDSTUK 1. RECHTSMACHT......................................................................................................................61
HOOFDSTUK 2. BEVOEGDHEID.......................................................................................................................63
TITEL 2. RECHTSKARAKTER..................................................................................................................................63
HOOFDSTUK 1. RECHTSMACHT......................................................................................................................63
HOOFDSTUK 2. BEVOEGDHEID.......................................................................................................................63
TITEL 3. ALGEMENE BEGINSELEN........................................................................................................................65
HOOFDSTUK 1. MATERIËLE BEVOEGDHEID....................................................................................................65
HOOFDSTUK 2. TERRITORIALE BEVOEGDHEID...............................................................................................66
TITEL 3. BEVOEGDHEIDSREGELING.....................................................................................................................66
HOOFDSTUK 1. MATERIËLE BEVOEGDHEID....................................................................................................66
HOOFDSTUK 2. TERRITORIALE BEVOEGDHEID...............................................................................................75
DEEL III: RECHTSPLEGING............................................................................................................................. 79
TITEL I. PROCESVERLOOP....................................................................................................................................79
HOOFDSTUK 1. RECHTSHULP EN RECHTSBIJSTAND........................................................................................79
HOOFDSTUK 2. DAGVAARDING......................................................................................................................81
, HOOFDSTUK 3. ROLSTELLING..........................................................................................................................87
HOOFDSTUK 4. INLEIDENDE ZITTING..............................................................................................................88
HOOFDSTUK 5. INSTAATSTELLING..................................................................................................................90
HOOFDSTUK 6. BEHANDELING VAN DE ZAAK OP TEGENSPRAAK..................................................................91
HOOFDSTUK 7. RECHTSDAG EN PLEITZITTING................................................................................................94
HOOFDSTUK 8. SLUITEN VAN DE DEBATTEN..................................................................................................95
HOOFDSTUK 9. MEDEDELING AAN OM..........................................................................................................95
HOOFDSTUK 10. BERAADSLAGING.................................................................................................................98
HOOFDSTUK 11. HEROPENEN VAN DE DEBATTEN.........................................................................................99
HOOFDSTUK 12. UITSPRAAK.........................................................................................................................100
HOOFDSTUK 13. GEDINGKOSTEN.................................................................................................................101
HOOFDSTUK 14. BEHANDELING BIJ VERSTEK...............................................................................................103
HOOFDSTUK 15. EENZIJDIG VERZOEKSCHRIFT.............................................................................................106
HOOFDSTUK 16. INVORDERING VAN ONBETWISTE GELDSCHULDEN..........................................................107
TITEL 2. INCIDENTEN.........................................................................................................................................109
HOOFDSTUK 1. WAT ZIJN INCIDENTEN?.......................................................................................................109
HOOFDSTUK 2. INCIDENTEN MET BETREKKING TOT DE EIS.........................................................................109
HOOFDSTUK 3. INCIDENTEN MET BETREKKING TOT DE PROCESACTOREN.................................................111
HOOFDSTUK 4. INCIDENTEN MET BETREKKING TOT BEPAALDE PROCESACTOREN.....................................112
HOOFDSTUK 5. INCIDENTEN MET BETREKKING TOT DE LOOP VAN HET GEDING........................................113
TITEL 3. BEWIJSRECHT.......................................................................................................................................115
HOOFDSTUK 1. PROBLEMATIEK VAN HET BEWIJS........................................................................................115
HOOFDSTUK 2. BEWIJSLAST..........................................................................................................................117
HOOFDSTUK 3. BEWIJSMIDDELEN................................................................................................................118
HOOFDSTUK 4. BEWIJSPROCEDURE.............................................................................................................121
TITEL 4. RECHTSMIDDELEN...............................................................................................................................127
HOOFDSTUK 1. ALGEMENE BEGINSELEN......................................................................................................127
HOOFDSTUK 2. VEZET...................................................................................................................................129
HOOFDSTUK 3. HOGER BEROEP....................................................................................................................130
HOOFDSTUK 4. CASSATIE..............................................................................................................................137
HOOFDSTUK 5. DERDENVERZET...................................................................................................................140
HOOFDSTUK 6. HERROEPING VAN GEWIJSDE..............................................................................................141
HOOFDSTUK 7. VERHAAL OP DE RECHTER...................................................................................................141
HOOFDSTUK 8. INTREKKING.........................................................................................................................142
TITEL 5. BESLAG EN EXECUTIE...........................................................................................................................142
HOOFDSTUK 1. KERNBEGRIPPEN..................................................................................................................142
HOOFDSTUK 2. VOORLOPIGE TENUITVOERLEGGING...................................................................................144
HOOFDSTUK 3. BEGRIP EN SOORTEN BESLAG..............................................................................................145
HOOFDSTUK 4. BESLAGRECHTER..................................................................................................................145
HOOFDSTUK 5. VOOR BESLAG VATBARE GOEDEREN...................................................................................146
HOOFDSTUK 6. HET BEWAREND BESLAG.....................................................................................................146
HOOFDSTUK 7. DE GEDWONGEN EXECUTIE/UITVOEREND BESLAG............................................................148
HOOFDSTUK 8. BESLAG ONDER DERDEN......................................................................................................150
HOOFDSTUK 9. KANTONNEMENT.................................................................................................................151
HOOFDSTUK 10. DWANGSOM......................................................................................................................152
, INLEIDING
WAT IS GERECHTELIJK RECHT?
Rechtssubject: natuurlijke of een rechtspersoon. Entiteit, die drager kan zijn van rechten en plichten.
o Om deze reden kan hij zijn aanspraak laten gelden, terug te vinden in het materieel recht
o Rechtssubjecten moeten op een manier hun rechten en plichten kunnen effectief maken
= Effectueren van de materieelrechtelijke aanspraken
Hoe verloopt dit concreet?
Het feit dat u verplicht bent om naar de rechter te gaan, staat tegenover dat u het recht heeft op een
eerlijk proces (art. 6 EVRM).
De bedoeling van het proces, is om te zorgen dat rechtmatige aanspraken gehonoreerd worden.
o Dit gebeurt in de vorm van een uitspraak
U kan in het gelijk gesteld worden (of gedeeltelijk)
U kan in het ongelijk gesteld worden
Er is een verschil tussen gelijk hebben en gelijk krijgen
U kan juridisch/materieelrechtelijk gelijk hebben, maar het is de
bevoegdheid van de rechter om te beslissen of u het gelijk krijgt
o Tussen gelijk hebben en gelijk krijgen, staan de wetten
Hoe is het gerechtelijk recht ingedeeld?
De eerste serie rechtsregels gaat over de rechterlijke organisatie
o Hoe is justitie in ons land georganiseerd?
o Welke rechtbank is bevoegd?
De tweede serie rechtsregels gaat over de bevoegdheid
o U kan in België niet naar ‘de rechtbank’, we hebben een grote spreiding
o Bevoegdheid gaat erom welk rechtscollege hier te lande van uw eis kennis kan nemen
Band met het materiële recht: de aanspraak bepaalt de bevoegdheid
Welke rechtbank in abstracto kennis kan nemen, wordt bepaald door de materie
Daarnaast is er ook de territoriale bevoegdheid
De derde serie rechtsregels gaat over de rechtspleging
De vierde serie rechtsregels gaat over de executie
o Is het verhaal afgelopen na de uitspraak? Neen
o U kan gedwongen maatregelen nemen om zo snel mogelijk uw vordering te effectueren
Dit geheel, noemt men het gerechtelijk recht
Vroeger sprak men van burgerlijk procesrecht, maar deze term beperkt zich tot de eigenlijke
rechtspleging.
Gerechtelijk recht bevat ook de organisatie van de rechtbanken, de bevoegdheidsproblematiek en de
effectieve uitvoering.
2024-2025
,Inhoudsopgave
INLEIDING..................................................................................................................................................... 4
WAT IS GERECHTELIJK RECHT?..............................................................................................................................4
DEEL I. ALGEMENE BEGINSELEN..................................................................................................................... 5
TITEL I. WEZEN EN FUNCTIE VAN HET GERECHTELIJK RECHT...............................................................................5
HOOFDSTUK 1. BEGRIPSOMSCHRIJVING..........................................................................................................5
HOOFDSTUK 2. BRONNEN.................................................................................................................................5
HOOFDSTUK 3. KENMERKEN............................................................................................................................8
HOOFDSTUK 4. BASISBEGINSELEN VAN HET GERECHTELIJK RECHT...............................................................12
HOOFDSTUK 5. TOEPASSINGSGEBIED.............................................................................................................19
TITEL 2. BASISBEGRIPPEN....................................................................................................................................21
HOOFDSTUK 1. RECHTSVORDERING...............................................................................................................21
HOOFDSTUK 2. EIS EN VERWEER....................................................................................................................34
HOOFDSTUK 3. HET GESCHIL..........................................................................................................................42
HOOFDSTUK 4. HET GEDING...........................................................................................................................45
HOOFDSTUK 5. RECHTSPREKENDE HANDELING.............................................................................................52
TITEL 3. RECHTERLIJKE ORGANISATIE.................................................................................................................56
HOOFDSTUK 1. STAATSMACHT.......................................................................................................................56
HOOFDSTUK 2. STRUCTUUR VAN DE RECHTERLIJKE MACHT.........................................................................57
HOOFDSTUK 3. HOGE RAAD VOOR JUSTITIE, E.A...........................................................................................57
HOOFDSTUK 4. LEDEN VAN DE RECHTERLIJKE MACHT..................................................................................57
HOOFDSTUK 5. MEDEWERKERS VAN HET GERECHT......................................................................................60
DEEL II: BEVOEGDHEID................................................................................................................................. 61
TITEL 1. BEGRIPSOMSCHRIJVING........................................................................................................................61
HOOFDSTUK 1. RECHTSMACHT......................................................................................................................61
HOOFDSTUK 2. BEVOEGDHEID.......................................................................................................................63
TITEL 2. RECHTSKARAKTER..................................................................................................................................63
HOOFDSTUK 1. RECHTSMACHT......................................................................................................................63
HOOFDSTUK 2. BEVOEGDHEID.......................................................................................................................63
TITEL 3. ALGEMENE BEGINSELEN........................................................................................................................65
HOOFDSTUK 1. MATERIËLE BEVOEGDHEID....................................................................................................65
HOOFDSTUK 2. TERRITORIALE BEVOEGDHEID...............................................................................................66
TITEL 3. BEVOEGDHEIDSREGELING.....................................................................................................................66
HOOFDSTUK 1. MATERIËLE BEVOEGDHEID....................................................................................................66
HOOFDSTUK 2. TERRITORIALE BEVOEGDHEID...............................................................................................75
DEEL III: RECHTSPLEGING............................................................................................................................. 79
TITEL I. PROCESVERLOOP....................................................................................................................................79
HOOFDSTUK 1. RECHTSHULP EN RECHTSBIJSTAND........................................................................................79
HOOFDSTUK 2. DAGVAARDING......................................................................................................................81
, HOOFDSTUK 3. ROLSTELLING..........................................................................................................................87
HOOFDSTUK 4. INLEIDENDE ZITTING..............................................................................................................88
HOOFDSTUK 5. INSTAATSTELLING..................................................................................................................90
HOOFDSTUK 6. BEHANDELING VAN DE ZAAK OP TEGENSPRAAK..................................................................91
HOOFDSTUK 7. RECHTSDAG EN PLEITZITTING................................................................................................94
HOOFDSTUK 8. SLUITEN VAN DE DEBATTEN..................................................................................................95
HOOFDSTUK 9. MEDEDELING AAN OM..........................................................................................................95
HOOFDSTUK 10. BERAADSLAGING.................................................................................................................98
HOOFDSTUK 11. HEROPENEN VAN DE DEBATTEN.........................................................................................99
HOOFDSTUK 12. UITSPRAAK.........................................................................................................................100
HOOFDSTUK 13. GEDINGKOSTEN.................................................................................................................101
HOOFDSTUK 14. BEHANDELING BIJ VERSTEK...............................................................................................103
HOOFDSTUK 15. EENZIJDIG VERZOEKSCHRIFT.............................................................................................106
HOOFDSTUK 16. INVORDERING VAN ONBETWISTE GELDSCHULDEN..........................................................107
TITEL 2. INCIDENTEN.........................................................................................................................................109
HOOFDSTUK 1. WAT ZIJN INCIDENTEN?.......................................................................................................109
HOOFDSTUK 2. INCIDENTEN MET BETREKKING TOT DE EIS.........................................................................109
HOOFDSTUK 3. INCIDENTEN MET BETREKKING TOT DE PROCESACTOREN.................................................111
HOOFDSTUK 4. INCIDENTEN MET BETREKKING TOT BEPAALDE PROCESACTOREN.....................................112
HOOFDSTUK 5. INCIDENTEN MET BETREKKING TOT DE LOOP VAN HET GEDING........................................113
TITEL 3. BEWIJSRECHT.......................................................................................................................................115
HOOFDSTUK 1. PROBLEMATIEK VAN HET BEWIJS........................................................................................115
HOOFDSTUK 2. BEWIJSLAST..........................................................................................................................117
HOOFDSTUK 3. BEWIJSMIDDELEN................................................................................................................118
HOOFDSTUK 4. BEWIJSPROCEDURE.............................................................................................................121
TITEL 4. RECHTSMIDDELEN...............................................................................................................................127
HOOFDSTUK 1. ALGEMENE BEGINSELEN......................................................................................................127
HOOFDSTUK 2. VEZET...................................................................................................................................129
HOOFDSTUK 3. HOGER BEROEP....................................................................................................................130
HOOFDSTUK 4. CASSATIE..............................................................................................................................137
HOOFDSTUK 5. DERDENVERZET...................................................................................................................140
HOOFDSTUK 6. HERROEPING VAN GEWIJSDE..............................................................................................141
HOOFDSTUK 7. VERHAAL OP DE RECHTER...................................................................................................141
HOOFDSTUK 8. INTREKKING.........................................................................................................................142
TITEL 5. BESLAG EN EXECUTIE...........................................................................................................................142
HOOFDSTUK 1. KERNBEGRIPPEN..................................................................................................................142
HOOFDSTUK 2. VOORLOPIGE TENUITVOERLEGGING...................................................................................144
HOOFDSTUK 3. BEGRIP EN SOORTEN BESLAG..............................................................................................145
HOOFDSTUK 4. BESLAGRECHTER..................................................................................................................145
HOOFDSTUK 5. VOOR BESLAG VATBARE GOEDEREN...................................................................................146
HOOFDSTUK 6. HET BEWAREND BESLAG.....................................................................................................146
HOOFDSTUK 7. DE GEDWONGEN EXECUTIE/UITVOEREND BESLAG............................................................148
HOOFDSTUK 8. BESLAG ONDER DERDEN......................................................................................................150
HOOFDSTUK 9. KANTONNEMENT.................................................................................................................151
HOOFDSTUK 10. DWANGSOM......................................................................................................................152
, INLEIDING
WAT IS GERECHTELIJK RECHT?
Rechtssubject: natuurlijke of een rechtspersoon. Entiteit, die drager kan zijn van rechten en plichten.
o Om deze reden kan hij zijn aanspraak laten gelden, terug te vinden in het materieel recht
o Rechtssubjecten moeten op een manier hun rechten en plichten kunnen effectief maken
= Effectueren van de materieelrechtelijke aanspraken
Hoe verloopt dit concreet?
Het feit dat u verplicht bent om naar de rechter te gaan, staat tegenover dat u het recht heeft op een
eerlijk proces (art. 6 EVRM).
De bedoeling van het proces, is om te zorgen dat rechtmatige aanspraken gehonoreerd worden.
o Dit gebeurt in de vorm van een uitspraak
U kan in het gelijk gesteld worden (of gedeeltelijk)
U kan in het ongelijk gesteld worden
Er is een verschil tussen gelijk hebben en gelijk krijgen
U kan juridisch/materieelrechtelijk gelijk hebben, maar het is de
bevoegdheid van de rechter om te beslissen of u het gelijk krijgt
o Tussen gelijk hebben en gelijk krijgen, staan de wetten
Hoe is het gerechtelijk recht ingedeeld?
De eerste serie rechtsregels gaat over de rechterlijke organisatie
o Hoe is justitie in ons land georganiseerd?
o Welke rechtbank is bevoegd?
De tweede serie rechtsregels gaat over de bevoegdheid
o U kan in België niet naar ‘de rechtbank’, we hebben een grote spreiding
o Bevoegdheid gaat erom welk rechtscollege hier te lande van uw eis kennis kan nemen
Band met het materiële recht: de aanspraak bepaalt de bevoegdheid
Welke rechtbank in abstracto kennis kan nemen, wordt bepaald door de materie
Daarnaast is er ook de territoriale bevoegdheid
De derde serie rechtsregels gaat over de rechtspleging
De vierde serie rechtsregels gaat over de executie
o Is het verhaal afgelopen na de uitspraak? Neen
o U kan gedwongen maatregelen nemen om zo snel mogelijk uw vordering te effectueren
Dit geheel, noemt men het gerechtelijk recht
Vroeger sprak men van burgerlijk procesrecht, maar deze term beperkt zich tot de eigenlijke
rechtspleging.
Gerechtelijk recht bevat ook de organisatie van de rechtbanken, de bevoegdheidsproblematiek en de
effectieve uitvoering.
