Les 1: Wetenschap en de zingevende interesse
Wetenschap, betekenis, leefwereld
Edmund Husserl
o Leefwereld = intersubjectief, persoonlijk, betekenisvol
o Wetenschap: vertrekt van de leefwereld en keert terug naar de leefwereld
Maakt abstractie van leefwereld, tijdelijke opschorting van de normale omgang met leefwereld
Vb lijk opensnijden tijdens les: abstractie van iets betekenisvol, tijdelijk want na les is
lichaam terug betekenisvol en geen object meer
Belangrijke vraag: De relatie/belang van wetenschap tot de leefwereld?
o Een meer wetenschappelijke leefwereld? Vb. datingsites: persoon is maar profiel = onpersoonlijk
o Een autonome leefwereld?
Redelijkheid (vanuit leefwereld) en rationaliteit (vanuit wetenschap)
kan verschillen: vb. test uitdelen om beste vriend te zoeken = rationeel maar niet redelijk
De zingevende, cognitieve en manipulatieve interesses
van de mens
3 interesses van de mens (verlangens, manieren van betrokken zijn)
o Cognitief: vb. praten om info te delen
o Manipulatief: vb. praten om notities te vragen van iemand
o Zingevend: grootste deel van praten met elkaar
Vb. wetenschap: cognitief: kennis verwerven en manipulatief: technologie om wereld naar onze hand te
zetten, weinig plek voor zingevende
meer zingevend zijn: verlangen om betekenisvol te zijn
Zingevend en cogniti ef
Stelling 1: Er zijn activiteiten in ons leven die lijken te gaan over cognitieve interesse, maar eigenlijk
fundamenteel over zingeving gaan.
o Vb. praten = communicatie = kennis overdracht
MAAR praten over koetjes en kalfjes = niet echt kennis, niet cognitief, niet manipulatief (niet nodig
van die persoon)
praten geeft erkenning aan elkaar, is zingevend, elkaar waarderen
Stelling 2: Op het domein van de zingeving bestaat er redelijkheid en onredelijkheid. Wat ‘redelijk’ en
‘onredelijk’ is, is echter niet hetzelfde als wat vanuit cognitief oogpunt ‘rationeel’ en ‘irrationeel’ is.
o Vb. kennis rol in zingevende relaties: vraag bedriegt mijn partner mij?
Gewoon vragen ja/nee = redelijk, niet meest efficiënt dus irrationeel
Berichten nakijken = zeer cognitief, rationeel maar zeer onredelijk (geen vertrouwen)
Wetenschap ontstaan vanuit wantrouwen van zintuigen
,Stelling 3: Wetenschappelijke (cognitieve) bevindingen, zijn vaak slechts van relatief belang voor de
zingevende relaties in de leefwereld.
o Liefde en chemie: aantrekkingskracht door feromonen MAAR belang van kennis voor liefdesleven?
Niet anders kijken naar relatie dat je hebt, beleving veranderd niet
o Straf: geen zin op kapotte auto te straffen moeten repareren
neurowet: mensen geen vrije wil, moordenaar gedrag niet onder controle genezen
Richard Dawkins: // dom, leefwereld zou moeten veranderen door wetenschap?
Vind dit naïef en zelfs onmenselijk, normaal kwaad zijn en willen straffen
Zingevend en manipulati ef
Stelling 1: Er zijn zaken in ons leven die lijken te gaan over onze ‘manipulatieve interesse’, maar die
eigenlijk fundamenteel over zingeving gaan (en die niet kunnen bereikt worden door manipulatief
handelen).
o Zoeken naar geluk: door alle middelen bereiken? = manipulatief (zie tekst)
Gedachten experiment: verbonden aan geluksmachine: controle over alle ervaringen en beleven
wat je gelukkig maakt zo niet bereiken geluk, is maar een gevoel
Geluk pas als we het ook niet hadden kunnen winnen, verlangen naar iets/iemand die je niet
onder controle hebt
o Zoeken naar erkenning en waardering: zelfde als geluk
Vb. pil aan iemand waardoor die je super leuk vindt 0 waarde van erkenning als je het zelf
hebt veroorzaakt (controle is geen zinvolheid)
Erkenning enkel afh als we het ook niet hadden kunnen krijgen
Stelling 2: De focus op de manipulatieve interesse kan uiteindelijk de zingevende dimensie aantasten.
o Vriendschap: enkel voor notities = geen echte vriendschap (enkel manipulatief)
o Burgerschap: voelen ons Belg, Vlaming = zingevende dimensie over land waar we wonen
Kerncentrales in zwitserland: 60% mensen oke om radioactie afval te stockeren = plicht
Dan bonus aangeboden en maar 50% nog oke mee manipulatief
Conclusie
o ‘Mysterie’ (vs. ‘probleem’)
Zingeving heeft te maken met perplexiteit (verwondering, verbijstering, verontwaardiging,…)
o Betrokkenheid (vs. afstandelijkheid)
Het heeft te maken met geraakt worden door de dingen, gevoelig zijn voor bepaalde waardevolle
zaken, eerder dan met nuchtere kennis
o Afhankelijkheid (vs. controle)
Het heeft te maken met zaken die noodzakelijkerwijs buiten onze controle vallen.
o Traditie (vs. innovatie)
In onze omgang met deze ‘issues’ maken we gebruik van culturele en traditionele elementen
(omgangsvormen, rituelen, gebruiken, kunstwerken,…). Het gebruik daarvan kan men op geen enkele
manier rationeel verantwoorden.
, Les 2: Religie, wetenschap en zingeving
Mythes:
o Religie en wetenschap zijn al de hele geschiedenis met elkaar in conflict
o Religie en wetenschap komen noodzakelijk met elkaar in conflict
Religie en wetenschap: historisch
Peter Harrison: het beeld van een eeuwenoud conflict tussen geloof en wetenschap is mythe.
vergelijking maps and territories: oorlog tussen landen in 15 e eeuw, zeggen dat dat niet kan omdat
landen niet bestaan, maar eig verwarring met grondgebied
Onterecht hedendaagse projecteren op verleden
Religie en wetenschap helemaal anders vroeger
Het oude en middeleeuwse Westen:
o Religio = morele deugd (onderdeel van rechtvaardigheid) van eerbetoon aan God.
≠ systeem van waarheden, overtuigingen
≠ verschillende religies (christendom, jodendom, islam)
o Scientia = intellectuele deugd (= gewoonte die ons kenvermogen perfectioneert)
= allerlei kengebieden juiste conclusies trekken
Interesse: beter leren nadenken, niet vooruitgang in ontdekkingen maken
Komen niet op elkaars grondgebied = geen conflict
Vanaf 16e – 17e eeuw:
Religie en wetenschap worden ‘binnenstebuiten gekeerd’ als systemen (geen deugd meer)
o Protestantse Reformatie
Religie wordt confessie (een geloofssysteem)
Opstand tegen Christendom, afsplitsen Rooms katholieke kerk
Eigen ervaring projecteren op andere
Christelijke confessies staan model voor ‘wereldreligies’
o Wetenschappelijke revolutie (als extern gezien)
Nog steeds 2 verschillende domeinen, geen conflict
Natural theology als ultieme synthese van wet. en theologie totaal geïntegreerd
Natural philosophy fysica, chemie
Natural history biologie
o Wetenschap als deel van de theologie enkel conflict over natuur want niet eens over bijbel
Wetenschap, betekenis, leefwereld
Edmund Husserl
o Leefwereld = intersubjectief, persoonlijk, betekenisvol
o Wetenschap: vertrekt van de leefwereld en keert terug naar de leefwereld
Maakt abstractie van leefwereld, tijdelijke opschorting van de normale omgang met leefwereld
Vb lijk opensnijden tijdens les: abstractie van iets betekenisvol, tijdelijk want na les is
lichaam terug betekenisvol en geen object meer
Belangrijke vraag: De relatie/belang van wetenschap tot de leefwereld?
o Een meer wetenschappelijke leefwereld? Vb. datingsites: persoon is maar profiel = onpersoonlijk
o Een autonome leefwereld?
Redelijkheid (vanuit leefwereld) en rationaliteit (vanuit wetenschap)
kan verschillen: vb. test uitdelen om beste vriend te zoeken = rationeel maar niet redelijk
De zingevende, cognitieve en manipulatieve interesses
van de mens
3 interesses van de mens (verlangens, manieren van betrokken zijn)
o Cognitief: vb. praten om info te delen
o Manipulatief: vb. praten om notities te vragen van iemand
o Zingevend: grootste deel van praten met elkaar
Vb. wetenschap: cognitief: kennis verwerven en manipulatief: technologie om wereld naar onze hand te
zetten, weinig plek voor zingevende
meer zingevend zijn: verlangen om betekenisvol te zijn
Zingevend en cogniti ef
Stelling 1: Er zijn activiteiten in ons leven die lijken te gaan over cognitieve interesse, maar eigenlijk
fundamenteel over zingeving gaan.
o Vb. praten = communicatie = kennis overdracht
MAAR praten over koetjes en kalfjes = niet echt kennis, niet cognitief, niet manipulatief (niet nodig
van die persoon)
praten geeft erkenning aan elkaar, is zingevend, elkaar waarderen
Stelling 2: Op het domein van de zingeving bestaat er redelijkheid en onredelijkheid. Wat ‘redelijk’ en
‘onredelijk’ is, is echter niet hetzelfde als wat vanuit cognitief oogpunt ‘rationeel’ en ‘irrationeel’ is.
o Vb. kennis rol in zingevende relaties: vraag bedriegt mijn partner mij?
Gewoon vragen ja/nee = redelijk, niet meest efficiënt dus irrationeel
Berichten nakijken = zeer cognitief, rationeel maar zeer onredelijk (geen vertrouwen)
Wetenschap ontstaan vanuit wantrouwen van zintuigen
,Stelling 3: Wetenschappelijke (cognitieve) bevindingen, zijn vaak slechts van relatief belang voor de
zingevende relaties in de leefwereld.
o Liefde en chemie: aantrekkingskracht door feromonen MAAR belang van kennis voor liefdesleven?
Niet anders kijken naar relatie dat je hebt, beleving veranderd niet
o Straf: geen zin op kapotte auto te straffen moeten repareren
neurowet: mensen geen vrije wil, moordenaar gedrag niet onder controle genezen
Richard Dawkins: // dom, leefwereld zou moeten veranderen door wetenschap?
Vind dit naïef en zelfs onmenselijk, normaal kwaad zijn en willen straffen
Zingevend en manipulati ef
Stelling 1: Er zijn zaken in ons leven die lijken te gaan over onze ‘manipulatieve interesse’, maar die
eigenlijk fundamenteel over zingeving gaan (en die niet kunnen bereikt worden door manipulatief
handelen).
o Zoeken naar geluk: door alle middelen bereiken? = manipulatief (zie tekst)
Gedachten experiment: verbonden aan geluksmachine: controle over alle ervaringen en beleven
wat je gelukkig maakt zo niet bereiken geluk, is maar een gevoel
Geluk pas als we het ook niet hadden kunnen winnen, verlangen naar iets/iemand die je niet
onder controle hebt
o Zoeken naar erkenning en waardering: zelfde als geluk
Vb. pil aan iemand waardoor die je super leuk vindt 0 waarde van erkenning als je het zelf
hebt veroorzaakt (controle is geen zinvolheid)
Erkenning enkel afh als we het ook niet hadden kunnen krijgen
Stelling 2: De focus op de manipulatieve interesse kan uiteindelijk de zingevende dimensie aantasten.
o Vriendschap: enkel voor notities = geen echte vriendschap (enkel manipulatief)
o Burgerschap: voelen ons Belg, Vlaming = zingevende dimensie over land waar we wonen
Kerncentrales in zwitserland: 60% mensen oke om radioactie afval te stockeren = plicht
Dan bonus aangeboden en maar 50% nog oke mee manipulatief
Conclusie
o ‘Mysterie’ (vs. ‘probleem’)
Zingeving heeft te maken met perplexiteit (verwondering, verbijstering, verontwaardiging,…)
o Betrokkenheid (vs. afstandelijkheid)
Het heeft te maken met geraakt worden door de dingen, gevoelig zijn voor bepaalde waardevolle
zaken, eerder dan met nuchtere kennis
o Afhankelijkheid (vs. controle)
Het heeft te maken met zaken die noodzakelijkerwijs buiten onze controle vallen.
o Traditie (vs. innovatie)
In onze omgang met deze ‘issues’ maken we gebruik van culturele en traditionele elementen
(omgangsvormen, rituelen, gebruiken, kunstwerken,…). Het gebruik daarvan kan men op geen enkele
manier rationeel verantwoorden.
, Les 2: Religie, wetenschap en zingeving
Mythes:
o Religie en wetenschap zijn al de hele geschiedenis met elkaar in conflict
o Religie en wetenschap komen noodzakelijk met elkaar in conflict
Religie en wetenschap: historisch
Peter Harrison: het beeld van een eeuwenoud conflict tussen geloof en wetenschap is mythe.
vergelijking maps and territories: oorlog tussen landen in 15 e eeuw, zeggen dat dat niet kan omdat
landen niet bestaan, maar eig verwarring met grondgebied
Onterecht hedendaagse projecteren op verleden
Religie en wetenschap helemaal anders vroeger
Het oude en middeleeuwse Westen:
o Religio = morele deugd (onderdeel van rechtvaardigheid) van eerbetoon aan God.
≠ systeem van waarheden, overtuigingen
≠ verschillende religies (christendom, jodendom, islam)
o Scientia = intellectuele deugd (= gewoonte die ons kenvermogen perfectioneert)
= allerlei kengebieden juiste conclusies trekken
Interesse: beter leren nadenken, niet vooruitgang in ontdekkingen maken
Komen niet op elkaars grondgebied = geen conflict
Vanaf 16e – 17e eeuw:
Religie en wetenschap worden ‘binnenstebuiten gekeerd’ als systemen (geen deugd meer)
o Protestantse Reformatie
Religie wordt confessie (een geloofssysteem)
Opstand tegen Christendom, afsplitsen Rooms katholieke kerk
Eigen ervaring projecteren op andere
Christelijke confessies staan model voor ‘wereldreligies’
o Wetenschappelijke revolutie (als extern gezien)
Nog steeds 2 verschillende domeinen, geen conflict
Natural theology als ultieme synthese van wet. en theologie totaal geïntegreerd
Natural philosophy fysica, chemie
Natural history biologie
o Wetenschap als deel van de theologie enkel conflict over natuur want niet eens over bijbel
