Ontwikkelingspsychologie Blok 5
Samenvatting werkgroepen
Laura de Joode
522876
Pedagogische wetenschappen B1
Erasmus Universiteit Rotterdam
,Probleem 1: The birds and the bees
Welke typen celdelingen bestaan er?
Een baby ontstaat uit een zygote (eicel x zaadcel). Een zygote bestaat uit 23
chromosoomparen, waarvan 23 chromosomen uit de eicel en 23 chromosomen uit de
zaadcel. Bij celdeling ontstaan nieuwe cellen.
Mitose (verdubbeling) Meiose (crossing-over)
Celdeling in lichaamscellen Celdeling in geslachtscellen
Dochter vs. moedercel: identiek Dochter vs. moedercel: uniek
46 chromosomen per kern 23 chromosomen per kern
DNA blijft origineel Uniek DNA gecreëerd
Replicatie Crossing-over
Verdubbeling
Diploïd
Celdeling
Celdeling
Haploïd
Wat is DNA, en hoe wordt DNA gekopieerd tijdens celdeling? Kan DNA veranderen?
DNA: chromosomen die genetische informatie bevatten. DNA is de belangrijkste chemische
drager van erfelijke informatie en bestaat uit 4 bouwstenen (nucleotiden):
- Adenine (A)
- Thymine (T) A en T matchen
- Cytosine (C)
- Guanine (G) C en G matchen
De nucleotidevolgorde in een chromosoom bepaalt de genetische code. DNA wordt
gekopieerd als het wordt gesplitst en vervolgens aan beide kanten weer wordt aangevuld.
DNA verandert niet als het wordt gekopieerd, er ontstaat elke keer dezelfde verbinding van 2
identieke strengen.
Transcriptie: het biologische proces waarbij de nucleotidevolgorde van een stuk DNA wordt
overgeschreven naar het RNA.
Translatie: het vertalen van een genetische code op het DNA (genotype) naar een werkzaam
eiwit (fenotype).
Mutatie: het biologische proces waarbij de structuur van genen wordt aangepast.
Autosomale chromosomen Het 1e tot en met 22e normale chromosoom
Geslachtschromosomen Het 23e chromosoom bepaalt het geslacht
Cel chromosoom DNA gen
,Centromeer: de plek waarbij twee chromosomen na verdubbeling, tijdens de mitose en
meiose, aan elkaar vast blijven zitten.
Hoe werkt overerving van traits bij mensen, en hoe bereken je de kans op het ervan
van een bepaalde trait?
Eigenschappen worden bepaalt door allelen. Beide ouders staan elk één allel af voor een
bepaalde eigenschap. Zo ontstaan nieuwe combinaties. De combinatie van twee allelen
vormt één gen.
Homozygoot Twee dominante (intermediair) of twee
recessieve allelen
Heterozygoot Een dominante allel en een recessieve allel
Dominant Het allel voor de eigenschap die vaker
voorkomt
Recessief Het allel voor de eigenschap die minder vaak
voorkomt
Gen-expressie: het tot uiting komen van bepaalde genen in het fenotype.
Gen x omgevingsinteractie: bepaalde gen-kenmerken komen pas tot uiting in combinatie met
bepaalde omgevingsfactoren.
Overervingspatronen:
1. Dominant-recessief (Punnett Gridd)
2. Geslachtsgebonden overerving (alleen X bevat de eigenschap; mannen gevoeliger)
3. Polygenetische overerving
4. Co-dominantie: een heterozygoot allelenpaar bevat even dominante allelen,
waardoor beide allelen tot uiting komen in het fenotype of er een andere eigenschap
ontstaat
Welke perioden van prenatale ontwikkeling zijn er, en wat ontwikkelt zich wanneer?
Prenatale ontwikkeling: van conceptie tot de geboorte (38 weken). Conceptie: het proces
waarbij een zaadcel een eicel bevrucht, hieruit ontstaat een zygote.
Periode van de zygote (germinaal)
- Kiemstadium: van conceptie tot en met implantatie (1-2 weken)
- Bevruchting celdeling implantatie: zygote maakt zich vast aan de baarmoeder
Maand 1: het embryo ontwikkelt zich snel. Een deel van de ectoderm vormt een neurale
buis, waaruit de hersenen zich vormen. Veel organen en lichaamsdelen ontwikkelen.
Periode van het embryo (embryonaal)
- Week 3-8
- Ontwikkeling beschermlagen: vruchtvlies, dooierzak, vaatvlies en navelstreng
- Ontwikkeling in 3 cellagen
Ectoderm Zintuigcellen, zenuwstelsel, tanden,
nagels, haar, buitenste huidlaag en
huidklieren
Endoderm Verteringsstelsel, luchtpijp, buis van
Eustachius, longen, bronchiën, lever,
alvleesklier en klieren
Mesoderm Spieren, skelet, binnenste huidlaag,
uitscheidingsorganen en
bloedsomloopstelsel
, Maand 2: alle belangrijke menselijke structuren ontwikkelen. Aan het eind van de maand lijkt
het embryo op een mens.
Periode van de foetus (foetaal)
- Week 9 – geboorte
- Ontwikkeling spieren en centrale zenuwstelsel
- Alle systemen in het lichaam beginnen te werken en de baby beweegt
- Levensvatbaar
- De foetus krijgt unieke eigenschappen
Maand 3: orgaansystemen groeien door en worden verbonden. De baby begint met
bewegen en de geslachtsorganen ontwikkelen zich.
Maand 4 tot en met 6: de baby leert hikken en slikken, en bereidt zich voor op het leven
buiten de baarmoeder. Bewegingen zijn voelbaar voor de moeder. De baby wordt bedekt in
vernix en lanugo, en kan horen en zien vanaf maand 6.
Maand 7 tot en met 9: de baby is levensvatbaar en groeit verder. Er is een ritme zichtbaar in
slaap en motoractiviteit.
Welke mogelijke externe schade kan het kind oplopen tijdens de zwangerschap, en
wanneer hebben deze gevolgen voor het kind? Wat zijn deze gevolgen?
Teratogenen: omgevingsfactoren die schade kunnen toebrengen aan een ongeboren
embryo of foetus.
Anytime malformations: afwijkingen die de gehele zwangerschap kunnen ontstaan.
Voeding Moeder moet alle benodigde voedingsstoffen
binnenkrijgen, maar mag bepaalde dingen
niet meer eten en drinken
Emotioneel welzijn Hormonen kunnen het groeiritme en het
immuunsysteem van de baby verstoren
Leeftijd Hoe ouder de moeder, hoe groter de risico’s
tijdens de zwangerschap
Samenvatting werkgroepen
Laura de Joode
522876
Pedagogische wetenschappen B1
Erasmus Universiteit Rotterdam
,Probleem 1: The birds and the bees
Welke typen celdelingen bestaan er?
Een baby ontstaat uit een zygote (eicel x zaadcel). Een zygote bestaat uit 23
chromosoomparen, waarvan 23 chromosomen uit de eicel en 23 chromosomen uit de
zaadcel. Bij celdeling ontstaan nieuwe cellen.
Mitose (verdubbeling) Meiose (crossing-over)
Celdeling in lichaamscellen Celdeling in geslachtscellen
Dochter vs. moedercel: identiek Dochter vs. moedercel: uniek
46 chromosomen per kern 23 chromosomen per kern
DNA blijft origineel Uniek DNA gecreëerd
Replicatie Crossing-over
Verdubbeling
Diploïd
Celdeling
Celdeling
Haploïd
Wat is DNA, en hoe wordt DNA gekopieerd tijdens celdeling? Kan DNA veranderen?
DNA: chromosomen die genetische informatie bevatten. DNA is de belangrijkste chemische
drager van erfelijke informatie en bestaat uit 4 bouwstenen (nucleotiden):
- Adenine (A)
- Thymine (T) A en T matchen
- Cytosine (C)
- Guanine (G) C en G matchen
De nucleotidevolgorde in een chromosoom bepaalt de genetische code. DNA wordt
gekopieerd als het wordt gesplitst en vervolgens aan beide kanten weer wordt aangevuld.
DNA verandert niet als het wordt gekopieerd, er ontstaat elke keer dezelfde verbinding van 2
identieke strengen.
Transcriptie: het biologische proces waarbij de nucleotidevolgorde van een stuk DNA wordt
overgeschreven naar het RNA.
Translatie: het vertalen van een genetische code op het DNA (genotype) naar een werkzaam
eiwit (fenotype).
Mutatie: het biologische proces waarbij de structuur van genen wordt aangepast.
Autosomale chromosomen Het 1e tot en met 22e normale chromosoom
Geslachtschromosomen Het 23e chromosoom bepaalt het geslacht
Cel chromosoom DNA gen
,Centromeer: de plek waarbij twee chromosomen na verdubbeling, tijdens de mitose en
meiose, aan elkaar vast blijven zitten.
Hoe werkt overerving van traits bij mensen, en hoe bereken je de kans op het ervan
van een bepaalde trait?
Eigenschappen worden bepaalt door allelen. Beide ouders staan elk één allel af voor een
bepaalde eigenschap. Zo ontstaan nieuwe combinaties. De combinatie van twee allelen
vormt één gen.
Homozygoot Twee dominante (intermediair) of twee
recessieve allelen
Heterozygoot Een dominante allel en een recessieve allel
Dominant Het allel voor de eigenschap die vaker
voorkomt
Recessief Het allel voor de eigenschap die minder vaak
voorkomt
Gen-expressie: het tot uiting komen van bepaalde genen in het fenotype.
Gen x omgevingsinteractie: bepaalde gen-kenmerken komen pas tot uiting in combinatie met
bepaalde omgevingsfactoren.
Overervingspatronen:
1. Dominant-recessief (Punnett Gridd)
2. Geslachtsgebonden overerving (alleen X bevat de eigenschap; mannen gevoeliger)
3. Polygenetische overerving
4. Co-dominantie: een heterozygoot allelenpaar bevat even dominante allelen,
waardoor beide allelen tot uiting komen in het fenotype of er een andere eigenschap
ontstaat
Welke perioden van prenatale ontwikkeling zijn er, en wat ontwikkelt zich wanneer?
Prenatale ontwikkeling: van conceptie tot de geboorte (38 weken). Conceptie: het proces
waarbij een zaadcel een eicel bevrucht, hieruit ontstaat een zygote.
Periode van de zygote (germinaal)
- Kiemstadium: van conceptie tot en met implantatie (1-2 weken)
- Bevruchting celdeling implantatie: zygote maakt zich vast aan de baarmoeder
Maand 1: het embryo ontwikkelt zich snel. Een deel van de ectoderm vormt een neurale
buis, waaruit de hersenen zich vormen. Veel organen en lichaamsdelen ontwikkelen.
Periode van het embryo (embryonaal)
- Week 3-8
- Ontwikkeling beschermlagen: vruchtvlies, dooierzak, vaatvlies en navelstreng
- Ontwikkeling in 3 cellagen
Ectoderm Zintuigcellen, zenuwstelsel, tanden,
nagels, haar, buitenste huidlaag en
huidklieren
Endoderm Verteringsstelsel, luchtpijp, buis van
Eustachius, longen, bronchiën, lever,
alvleesklier en klieren
Mesoderm Spieren, skelet, binnenste huidlaag,
uitscheidingsorganen en
bloedsomloopstelsel
, Maand 2: alle belangrijke menselijke structuren ontwikkelen. Aan het eind van de maand lijkt
het embryo op een mens.
Periode van de foetus (foetaal)
- Week 9 – geboorte
- Ontwikkeling spieren en centrale zenuwstelsel
- Alle systemen in het lichaam beginnen te werken en de baby beweegt
- Levensvatbaar
- De foetus krijgt unieke eigenschappen
Maand 3: orgaansystemen groeien door en worden verbonden. De baby begint met
bewegen en de geslachtsorganen ontwikkelen zich.
Maand 4 tot en met 6: de baby leert hikken en slikken, en bereidt zich voor op het leven
buiten de baarmoeder. Bewegingen zijn voelbaar voor de moeder. De baby wordt bedekt in
vernix en lanugo, en kan horen en zien vanaf maand 6.
Maand 7 tot en met 9: de baby is levensvatbaar en groeit verder. Er is een ritme zichtbaar in
slaap en motoractiviteit.
Welke mogelijke externe schade kan het kind oplopen tijdens de zwangerschap, en
wanneer hebben deze gevolgen voor het kind? Wat zijn deze gevolgen?
Teratogenen: omgevingsfactoren die schade kunnen toebrengen aan een ongeboren
embryo of foetus.
Anytime malformations: afwijkingen die de gehele zwangerschap kunnen ontstaan.
Voeding Moeder moet alle benodigde voedingsstoffen
binnenkrijgen, maar mag bepaalde dingen
niet meer eten en drinken
Emotioneel welzijn Hormonen kunnen het groeiritme en het
immuunsysteem van de baby verstoren
Leeftijd Hoe ouder de moeder, hoe groter de risico’s
tijdens de zwangerschap
