Geschiedenis leerdoelen context 2
2.1 De Verlichting (1650-1789)
Welke 4 ontwikkelingen verklaren dat er in de 17e eeuw een
wetenschappelijke revolutie plaatsvond?
Tot in de 16e eeuw werd wat er in de bijbel, kerkelijke geschriften of
werken van belangrijke wetenschappers uit de oudheid stond nauwelijks
ter discussie gesteld. Maar in de 16e en 17e eeuw ontwikkelde geleerde
nieuwe manieren om naar de wereld te kijken. Dit deden ze door
zelfstandig denken, observeren en redeneren. De vele nieuwe
ontdekkingen kwamen zo snel, dat het als een wetenschappelijke
revolutie wordt gezien.
1 de ontdekkingsreizigers confronteerde de Europeanen met gebieden in
de wereld waar zij weinig of geen contact mee hadden gehad. Ze zagen
onbekende plant- en diersoorten en mensen met eigen gebruiken.
Hierdoor leek het oude, bijbel ontleende wereldbeeld niet meer te
kloppen. Geleerde zochten naar verklaringen voor de ontdekkingen en
probeerde het in een nieuw perspectief op de wereld te passen.
2 er was een nieuwe belangstelling onder geleerde voor literatuur en
geschiedenis van de Griekse en Romeinse oudheid. Dit wordt benoemd als
humanisme. Humanisten hadden een scherpe blik voor teksten van de
klassieke auteurs en interpreteerde die anders. Er werd ontdekt dat er bij
het kopiëren van teksten door de eeuwen heen fouten waren gemaakt.
Door deze ontdekking kwam de bestaande wetenschappelijke kennis ter
discussie te staan.
3 er ontstond een belangrijk debat over hoe je tot de waarheid komt. Er
waren 2 stromingen:
- Rationalisme van René Descartes -> logisch redeneren meest
betrouwbare bron van kennis
De zintuigen zijn niet betrouwbaar. Veel gebruik van wiskunde en de
daarvan logische principes
- Empirisme van onder andere John Locke -> zintuigelijke kenmerken
meest betrouwbare bron van kennis
Observeren en experimenteren staan centraal
4 er was sprake van een kruisbestuiving tussen ambacht en wetenschap.
Wetenschappers gebruikte ambachtelijke kennis en andersom.
, Hoe ontwikkelde verlichte denkers een nieuwe, kritische en
optimistische visie op de maatschappij?
Doordat sommige denkers vonden dat wetenschappelijke methoden ook
moesten worden toegepast op de samenleving, begon de Verlichting rond
1650. Dit was een periode waarin geleerden aspecten van de
maatschappij ter discussie stelde.
De rede en het verstand stonden hierbij centraal en niet de bestaande
tradities of religie. Alle religieuze praktijken en verhoudingen werden nu
ter discussie gesteld. Verlichte denkers vroegen zich af hoever deze
tradities overeenkwamen met de rede. Hierdoor kwamen er fundamentele
vragen over de maatschappij: kan je rationeel beargumenteren wie het
recht heeft om de macht te hebben? Kan je logisch beredeneren wat het
goede geloof is?
De verlichte filosofen waren optimistisch en geloofde dat door redelijk
denken er vooruitgang mogelijk was -> vooruitgangsgedachte. Deze
gedachte uitte zich in ideeën over opvoeding en onderwijs. Kinderen
moesten opgeleid worden tot kritische burgers. Onderwijs leidde tot de
verspreiding van kennis en gaf weerstand aan misvattingen en bijgeloof.
Wel werd er ter discussie gelegd of mensen wel puur redelijke wezens zijn.
Welke ideeën hadden verlichte denkers over religie, politiek en
economie?
Religie:
Wetenschappelijke methoden werden toegepast op de samenleving toen
er discussies over de positie van godsdienst in de samenleving
ontstonden. Door nieuwe ontdekkingen kwamen de oude ideeën over god,
de natuur en de mens onder druk te staan. In de wetenschappelijk
revolutie verklaarde Newton verschillende natuurverschijnselen, zoals
zwaartekracht, volgens een vaste wiskundige systematiek. Dit had
gevolge voor het westerse wereldbeeld. De wereld had vaste
natuurwetten en was dus minder afhankelijk van god. Vele mensen
geloofde niet meer in de traditionele leer van het christelijke geloof, maar
het afwijken van de officiële kerkleer was in veel Europese landen
verboden.
Verlichtende denkers kwamen steeds meer tot het punt dat het geloof een
persoonlijke zaak was en niet door de vorst kon worden opgelegd. Het
individu moest zelf kunnen beslissen over zijn geloof.
Burgers en macht:
2.1 De Verlichting (1650-1789)
Welke 4 ontwikkelingen verklaren dat er in de 17e eeuw een
wetenschappelijke revolutie plaatsvond?
Tot in de 16e eeuw werd wat er in de bijbel, kerkelijke geschriften of
werken van belangrijke wetenschappers uit de oudheid stond nauwelijks
ter discussie gesteld. Maar in de 16e en 17e eeuw ontwikkelde geleerde
nieuwe manieren om naar de wereld te kijken. Dit deden ze door
zelfstandig denken, observeren en redeneren. De vele nieuwe
ontdekkingen kwamen zo snel, dat het als een wetenschappelijke
revolutie wordt gezien.
1 de ontdekkingsreizigers confronteerde de Europeanen met gebieden in
de wereld waar zij weinig of geen contact mee hadden gehad. Ze zagen
onbekende plant- en diersoorten en mensen met eigen gebruiken.
Hierdoor leek het oude, bijbel ontleende wereldbeeld niet meer te
kloppen. Geleerde zochten naar verklaringen voor de ontdekkingen en
probeerde het in een nieuw perspectief op de wereld te passen.
2 er was een nieuwe belangstelling onder geleerde voor literatuur en
geschiedenis van de Griekse en Romeinse oudheid. Dit wordt benoemd als
humanisme. Humanisten hadden een scherpe blik voor teksten van de
klassieke auteurs en interpreteerde die anders. Er werd ontdekt dat er bij
het kopiëren van teksten door de eeuwen heen fouten waren gemaakt.
Door deze ontdekking kwam de bestaande wetenschappelijke kennis ter
discussie te staan.
3 er ontstond een belangrijk debat over hoe je tot de waarheid komt. Er
waren 2 stromingen:
- Rationalisme van René Descartes -> logisch redeneren meest
betrouwbare bron van kennis
De zintuigen zijn niet betrouwbaar. Veel gebruik van wiskunde en de
daarvan logische principes
- Empirisme van onder andere John Locke -> zintuigelijke kenmerken
meest betrouwbare bron van kennis
Observeren en experimenteren staan centraal
4 er was sprake van een kruisbestuiving tussen ambacht en wetenschap.
Wetenschappers gebruikte ambachtelijke kennis en andersom.
, Hoe ontwikkelde verlichte denkers een nieuwe, kritische en
optimistische visie op de maatschappij?
Doordat sommige denkers vonden dat wetenschappelijke methoden ook
moesten worden toegepast op de samenleving, begon de Verlichting rond
1650. Dit was een periode waarin geleerden aspecten van de
maatschappij ter discussie stelde.
De rede en het verstand stonden hierbij centraal en niet de bestaande
tradities of religie. Alle religieuze praktijken en verhoudingen werden nu
ter discussie gesteld. Verlichte denkers vroegen zich af hoever deze
tradities overeenkwamen met de rede. Hierdoor kwamen er fundamentele
vragen over de maatschappij: kan je rationeel beargumenteren wie het
recht heeft om de macht te hebben? Kan je logisch beredeneren wat het
goede geloof is?
De verlichte filosofen waren optimistisch en geloofde dat door redelijk
denken er vooruitgang mogelijk was -> vooruitgangsgedachte. Deze
gedachte uitte zich in ideeën over opvoeding en onderwijs. Kinderen
moesten opgeleid worden tot kritische burgers. Onderwijs leidde tot de
verspreiding van kennis en gaf weerstand aan misvattingen en bijgeloof.
Wel werd er ter discussie gelegd of mensen wel puur redelijke wezens zijn.
Welke ideeën hadden verlichte denkers over religie, politiek en
economie?
Religie:
Wetenschappelijke methoden werden toegepast op de samenleving toen
er discussies over de positie van godsdienst in de samenleving
ontstonden. Door nieuwe ontdekkingen kwamen de oude ideeën over god,
de natuur en de mens onder druk te staan. In de wetenschappelijk
revolutie verklaarde Newton verschillende natuurverschijnselen, zoals
zwaartekracht, volgens een vaste wiskundige systematiek. Dit had
gevolge voor het westerse wereldbeeld. De wereld had vaste
natuurwetten en was dus minder afhankelijk van god. Vele mensen
geloofde niet meer in de traditionele leer van het christelijke geloof, maar
het afwijken van de officiële kerkleer was in veel Europese landen
verboden.
Verlichtende denkers kwamen steeds meer tot het punt dat het geloof een
persoonlijke zaak was en niet door de vorst kon worden opgelegd. Het
individu moest zelf kunnen beslissen over zijn geloof.
Burgers en macht:
