Week 1
The cruelest lies are often told in silence (Pheijffer, 2009)
De ‘gevaarlijke gedachte’ van de auteur is dat commissarissen ervan uitgaan dat door accountants
gecontroleerde en geaccordeerde cijfers het ware verhaal van een organisatie vertellen. Is echter niet
het geval: door subjectieve inschattingen en keuzemogelijkheden in verslaggevingsstelsels is het
jaarverslag op meerdere wijzen weer te geven.
2 hardnekkige misstanden over jaarverslagen:
1. Veel mensen denken dat de cijfers in jaarverslagen heel belangrijk zijn om te weten hoe het
er met een bedrijf voorstaat. Is echter maar ten dele waar het geschreven woord van de
directie, wat het vertelt en wat het verzwijgt, is vele malen belangrijker. Belangrijker dan de
balans en winst/verliesrekening.
a. “The cruelest lies are often told in silence”.
2. Jaarverslagen zouden alle belangrijke informatie bevatten die nodig is om een goed beeld van
een bedrijf te krijgen. Klopt niet: de cijfers zeggen iets over het verleden, maar niets over de
toekomst.
a. Elke voorspelling die op cijfers is gebaseerd is een gissing, en daarom vaak zelfs een
vergissing.
§2 Cash is a fact, profit an opinion?
In de praktijk vinden veel mensen kasstromen betrouwbaarder dan winstcijfers, omdat winst veel
sterker afhankelijk is van keuzes in de verslaggeving. Wanneer een bedrijf vertelt hoeveel winst het
heeft gemaakt, moeten ze allerlei keuzes maken: hoe snel iets afschrijft, hoe ze dingen waarderen,
welke regels ze precies toepassen, enz. Daar kun je behoorlijk mee schuiven. Daardoor kan winst er
soms beter (of slechter) uitzien dan de werkelijkheid.
- De keuzes moeten binnen de GAAP-regels vallen Generally Accepted Accounting
Principles.
Bestaan veel verschillende varianten van in verschillende landen. Dit geeft de suggestie dat
de cijfers juist zijn zolang er maar binnen GAAP wordt gebleven. Is echter niet zo.
o Naar de ‘letter genomen is het wel juist, maar naar de ‘geest’ van de wet- en
regelgeving niet altijd.
Bij kasstromen is het aantal keuzemogelijkheden veel minder. Kasstromen lijken daardoor minder
manipuleerbaar, wat aanleiding geeft tot het bekende gezegde ‘cash is a fact, profit an opinion’. Toch
blijkt dat ook kasstromen creatief kunnen worden beïnvloed, zowel binnen als buiten GAAP.
- Kasstromen vloeien namelijk voort uit operationele, investerings- en financieringsactiviteiten
en die zijn ook manipuleerbaar.
- Bijvoorbeeld door bepaalde betalingen later te doen, of geld te lenen waardoor het lijkt alsof
er veel cash binnenkomt.
- Een voorbeeld van keiharde fraude is de Parmalat-zaak het management van Parmalat
hield tegenover hun accountants vol dat ze een tegoed hadden van 4.8 miljard dollar. Ze
lieten hierbij echter een vervalste bevestiging van de bank zien.
,Cash is dus geen ‘fact’, maar net als bij winst gaat het om een opinie. Desondanks zijn kasstromen wel
betrouwbaarder dan winstcijfers. Dit wordt echter niet altijd voldoende onderkend door beleggers,
analisten en bankinstellingen. Zij kijken vaak niet goed genoeg naar de kwaliteit van de winst en de
verhouding daarvan tot de kasstromen.
Moraal van het verhaal:
- Winst kan mooier worden voorgesteld
- Cash = betrouwbaarder, maar ook niet perfect
- kijk altijd naar de kwaliteit van de cash, niet alleen naar het bedrag.
Hoewel er veel wet- en regelgeving over de balans en de winst- en verliesrekening bestaat, is dit
relatief weinig ten aanzien van het kasstroomoverzicht.
§2 Creative accounting
Creative accounting betekent het bewust “opleuken” van financiële cijfers, binnen of net buiten de
regels. Het is niet per se illegaal, maar het doel is vaak om investeerders of andere belanghebbenden
een wenselijker beeld van de onderneming te presenteren. Het gaat erom dat cijfers worden
gepresenteerd zoals men wíl dat anderen ze zien, niet zoals ze écht zijn.
Verschillende vormen hiervan:
- Income smoothing & cookie jar reserves gaat om winstegalisatie: winst kunstmatig gelijk
maken door de jaren heen. In goede tijden wordt een ‘appeltje voor de dorst’ weggezet om
dat vervolgens te gebruiken in tijden dat het minder gaat. Op deze wijze kunnen de winsten
relatief egaal of zelfs in een stijgende lijn worden gepresenteerd.
- Big bath accounting in een toch al slecht jaar extra afschrijvingen en kosten nemen, zodat
de balans wordt opgeschoond en toekomstige resultaten beter lijken. Nieuw management
gebruikt dit soms om slechte cijfers bij hun voorgangers neer te leggen en zelf
verantwoordelijk te zijn voor het ‘herstel’.
o De omgekeerde variant komt ook voor: kosten juist naar de toekomst schuiven zodat
de huidige winst hoger lijkt. Wordt dan gedaan door aftredend management.
- Premature revenu recognition omzet eerder boeken dan toegestaan, bijv. voordat
goederen echt geleverd zijn.
- Channel stuffing klanten extra of ongevraagd goederen toesturen om de omzet tijdelijk op
te krikken. Later moet dit weer worden teruggedraaid (het gaat immers om ongevraagde
leveringen). Kan ook gaan om het doen van verkopen dankzij hele hoge kortingen. Omzet
wordt dan ‘gestolen’ van de toekomst, omdat de klanten dan voorlopig genoeg voorraad
hebben.
o Is een variant van premature revenu recognition.
Bedrijven doen vanwege verschillende redenen aan creative accounting:
- De beloning van de ondernemingsleiding is winstafhankelijk
- Het verhullen van een zwakke performance
- Het voldoen aan de druk/verwachtingen van beleggers
- Het beïnvloeden van (potentiële) aandeelhouders en financiële analisten
- Het verminderen van onzekerheid en risico
,§3 Creative compliance
Bij creative accounting wordt gewoonlijk binnen de wet geopereerd. Het is echter de vraag hoe we
dat precies moeten zien: gaat het om de letter van de wet? En zo ja: is dat dan wel genoeg?
In de praktijk kiezen bedrijven meestal voor een strikt legalistische aanpak: ze doen wat formeel mag,
maar niet per se wat eerlijk of bedoeld is. Dit wordt ook wel creative compliance genoemd wel
naar de letter, maar niet naar de geest van wet- en regelgeving handelen.
De bedrijven die de legalistische benadering aanhangen, opereren dus niet naar de geest van wet- en
regelgeving.
De auteur vindt dat deze aanpak ongepast is. In een tijd waarin bedrijven praten over
maatschappelijk verantwoord ondernemen, transparantie en goede governance, zouden ze ook open
moeten zijn over de keuzes die ze maken in hun verslaggeving. Dat betekent openheid over
alternatieve manieren waarop cijfers gepresenteerd kunnen worden, welke aannames en schattingen
zijn gebruikt, hoe hard of zacht bepaalde cijfers zijn, welke marges of onder/bovengrenzen er zijn
gehanteerd etc.
Paul Fentener van Vlissingen benadrukt dat zelfs “goedgekeurde” cijfers veel kunnen afwijken van de
werkelijkheid — volgens hem soms tot wel 40%. Dat laat zien hoe groot de speelruimte is, en hoe
relatief “harde cijfers” eigenlijk zijn. Dit komt onder meer doordat er heel veel druk is op de directie
om te laten zien wat anderen – het personeel, de aandeelhouders – graag willen zien. Dat wordt nog
versterkt doordat bedrijven vaak worden bijgestaan door advocaten en accountants die niet alleen
controleren, maar ook adviseren over hoe binnen de regels te manoeuvreren.
Het Dearing Committee (1988) concludeerde al dat bedrijven zelden de regels openlijk overtreden,
maar dat er wél veel druk is op accountants om interpretaties goed te keuren die gunstig zijn voor het
bedrijf, ook als ze eigenlijk tegen de geest van de regels ingaan. De auteur suggereert dat hierin
misschien al de kiem lag voor de latere grote boekhoudschandalen.
§4 Fraude
Termen zoals creative accounting en creative compliance klinken nog redelijk onschuldig. Bij fraude
ligt dat anders. In dat geval gaat het om drie elementen: (1) opzettelijke (2) misleiding (3) waarbij het
behalen van een wederrechtelijk voordeel wordt beoogd. Daar staat gevangenisstraf op.
‘There is a thin line between love and hate’ en zo ook tussen creativiteit en fraude. De ruimte die
er is werkt creativiteit en het opzoeken van de grenzen in de hand. Daar is op zich niets mis mee,
maar kan ook tot gevaarlijke vergezichten leiden. Aan de rand van de afgrond groeien immers de
mooiste bloemen.
Een voorbeeld: AHOLD opereerde jarenlang precies op de grens van wat mag – of ging er zelfs
overheen. Ze stuurden de presentatie van hun financiële positie bewust. Ze stelden bijv. betalingen
aan leveranciers vlak voor het einde van een kwartaal bewust uit, zodat er tijdelijk meer geld in kas
zat op de balansdatum. Ook hadden ze een geheime mondelinge afspraak met een grote leverancier
om betalingen op te schuiven. In totaal ging het om 200 miljoen dollar die steeds rond de
balansdatum als een soort spookbedrag werd doorgeschoven. Ging om bewust handelen: betalingen
werden handmatig verwijderd om ze op te houden.
- De buitenwereld kreeg zo een vertekend beeld van AHOLD’s financiële gezondheid.
, - Het wrange is AHOLD sprak in haar verslaggeving over transparantie en verbetering van de
corporate governance. Er stond letterlijk ‘naar letter en geest van de wet’.
o In werkelijkheid werd een misleidende praktijk jarenlang verborgen...
Dit voorbeeld laat zien hoe een bedrijf binnen de letter van de regels denkt te blijven (of zegt te
blijven!), maar tegen de geest van de regels ingaat: financieel beeld oppoetsen zonder dat het iets
zegt over echte prestaties.
Op het randje van de letter, maar over het randje van de geest van wet- en regelgeving.
Het illustreert de dunne lijn tussen creative accounting en fraude.
§5 De rol van de accountant
De ondernemingsleiding is primair verantwoordelijk voor de cijfers in de jaarrekening. De accountant
controleert deze cijfers en beoordeelt of ze een getrouw beeld geven.
Bij creative accounting kan de leiding cijfers manipuleren. De accountant kan dan ingrijpen, maar
heeft ook een beoordelingsmarge: het materialiteitsbegrip. Dat betekent dat kleine afwijkingen niet
altijd hoeven te worden gecorrigeerd—tenzij ze relevant zijn voor gebruikers van de jaarrekening.
Dit materialiteitsbegrip kan echter misbruikt worden: bedrijven brengen opzettelijk kleine fouten aan,
zogenaamd “te klein om uit te maken”, maar die wél effect hebben op winstcijfers of verwachtingen
van de markt. Arthur Levitt wijst erop dat zulke “kleine” afwijkingen soms miljoenen aan
beurswaarde kunnen beïnvloeden.
Als de ondernemingsleiding fraude pleegt (bijv. informatie achterhouden voor de accountant of
samenspanning), kan de accountant dat soms niet ontdekken en treft hem geen schuld.
Maar wanneer accountants zelf meedenken in creatieve constructies of ze zelfs bedenken, zijn ze wél
verwijtbaar: hun taak is controleren, niet manipuleren. Toch is het in de praktijk lastig om kritisch te
blijven tegen degene die jou betaalt…
§6 De boodschap: kritische vragen stellen
De waarde van cijfers in een jaarverslag is relatief, ook bij kasstromen, maar ze blijven nuttig als ze
over tijdreeksen en in combinatie met voorspellingen worden bekeken. Creative accounting kan
cijfers manipuleren, vaak binnen de regels. Creative compliance volgt de letter van de wet, maar niet
de geest. Te veel creativiteit kan leiden tot fraude.
Belanghebbenden, zoals de raad van commissarissen, moeten vooral kijken naar de wereld achter de
cijfers en kritische vragen stellen over bijvoorbeeld:
- De uitgangspunten en gemaakte schattingen
- Stelselwijzigingen en alternatieve berekeningen
- Effecten op ratio’s en forecasts
- Fair values en impairments
Daarnaast zijn kwalitatieve vragen belangrijk, zoals is er juridisch advies ingewonnen, is de geest van
de wet gevolgd, welke discussies hebben plaatsgevonden, welke aanpassingen zijn er gedaan en door
wie? Etc.
The cruelest lies are often told in silence (Pheijffer, 2009)
De ‘gevaarlijke gedachte’ van de auteur is dat commissarissen ervan uitgaan dat door accountants
gecontroleerde en geaccordeerde cijfers het ware verhaal van een organisatie vertellen. Is echter niet
het geval: door subjectieve inschattingen en keuzemogelijkheden in verslaggevingsstelsels is het
jaarverslag op meerdere wijzen weer te geven.
2 hardnekkige misstanden over jaarverslagen:
1. Veel mensen denken dat de cijfers in jaarverslagen heel belangrijk zijn om te weten hoe het
er met een bedrijf voorstaat. Is echter maar ten dele waar het geschreven woord van de
directie, wat het vertelt en wat het verzwijgt, is vele malen belangrijker. Belangrijker dan de
balans en winst/verliesrekening.
a. “The cruelest lies are often told in silence”.
2. Jaarverslagen zouden alle belangrijke informatie bevatten die nodig is om een goed beeld van
een bedrijf te krijgen. Klopt niet: de cijfers zeggen iets over het verleden, maar niets over de
toekomst.
a. Elke voorspelling die op cijfers is gebaseerd is een gissing, en daarom vaak zelfs een
vergissing.
§2 Cash is a fact, profit an opinion?
In de praktijk vinden veel mensen kasstromen betrouwbaarder dan winstcijfers, omdat winst veel
sterker afhankelijk is van keuzes in de verslaggeving. Wanneer een bedrijf vertelt hoeveel winst het
heeft gemaakt, moeten ze allerlei keuzes maken: hoe snel iets afschrijft, hoe ze dingen waarderen,
welke regels ze precies toepassen, enz. Daar kun je behoorlijk mee schuiven. Daardoor kan winst er
soms beter (of slechter) uitzien dan de werkelijkheid.
- De keuzes moeten binnen de GAAP-regels vallen Generally Accepted Accounting
Principles.
Bestaan veel verschillende varianten van in verschillende landen. Dit geeft de suggestie dat
de cijfers juist zijn zolang er maar binnen GAAP wordt gebleven. Is echter niet zo.
o Naar de ‘letter genomen is het wel juist, maar naar de ‘geest’ van de wet- en
regelgeving niet altijd.
Bij kasstromen is het aantal keuzemogelijkheden veel minder. Kasstromen lijken daardoor minder
manipuleerbaar, wat aanleiding geeft tot het bekende gezegde ‘cash is a fact, profit an opinion’. Toch
blijkt dat ook kasstromen creatief kunnen worden beïnvloed, zowel binnen als buiten GAAP.
- Kasstromen vloeien namelijk voort uit operationele, investerings- en financieringsactiviteiten
en die zijn ook manipuleerbaar.
- Bijvoorbeeld door bepaalde betalingen later te doen, of geld te lenen waardoor het lijkt alsof
er veel cash binnenkomt.
- Een voorbeeld van keiharde fraude is de Parmalat-zaak het management van Parmalat
hield tegenover hun accountants vol dat ze een tegoed hadden van 4.8 miljard dollar. Ze
lieten hierbij echter een vervalste bevestiging van de bank zien.
,Cash is dus geen ‘fact’, maar net als bij winst gaat het om een opinie. Desondanks zijn kasstromen wel
betrouwbaarder dan winstcijfers. Dit wordt echter niet altijd voldoende onderkend door beleggers,
analisten en bankinstellingen. Zij kijken vaak niet goed genoeg naar de kwaliteit van de winst en de
verhouding daarvan tot de kasstromen.
Moraal van het verhaal:
- Winst kan mooier worden voorgesteld
- Cash = betrouwbaarder, maar ook niet perfect
- kijk altijd naar de kwaliteit van de cash, niet alleen naar het bedrag.
Hoewel er veel wet- en regelgeving over de balans en de winst- en verliesrekening bestaat, is dit
relatief weinig ten aanzien van het kasstroomoverzicht.
§2 Creative accounting
Creative accounting betekent het bewust “opleuken” van financiële cijfers, binnen of net buiten de
regels. Het is niet per se illegaal, maar het doel is vaak om investeerders of andere belanghebbenden
een wenselijker beeld van de onderneming te presenteren. Het gaat erom dat cijfers worden
gepresenteerd zoals men wíl dat anderen ze zien, niet zoals ze écht zijn.
Verschillende vormen hiervan:
- Income smoothing & cookie jar reserves gaat om winstegalisatie: winst kunstmatig gelijk
maken door de jaren heen. In goede tijden wordt een ‘appeltje voor de dorst’ weggezet om
dat vervolgens te gebruiken in tijden dat het minder gaat. Op deze wijze kunnen de winsten
relatief egaal of zelfs in een stijgende lijn worden gepresenteerd.
- Big bath accounting in een toch al slecht jaar extra afschrijvingen en kosten nemen, zodat
de balans wordt opgeschoond en toekomstige resultaten beter lijken. Nieuw management
gebruikt dit soms om slechte cijfers bij hun voorgangers neer te leggen en zelf
verantwoordelijk te zijn voor het ‘herstel’.
o De omgekeerde variant komt ook voor: kosten juist naar de toekomst schuiven zodat
de huidige winst hoger lijkt. Wordt dan gedaan door aftredend management.
- Premature revenu recognition omzet eerder boeken dan toegestaan, bijv. voordat
goederen echt geleverd zijn.
- Channel stuffing klanten extra of ongevraagd goederen toesturen om de omzet tijdelijk op
te krikken. Later moet dit weer worden teruggedraaid (het gaat immers om ongevraagde
leveringen). Kan ook gaan om het doen van verkopen dankzij hele hoge kortingen. Omzet
wordt dan ‘gestolen’ van de toekomst, omdat de klanten dan voorlopig genoeg voorraad
hebben.
o Is een variant van premature revenu recognition.
Bedrijven doen vanwege verschillende redenen aan creative accounting:
- De beloning van de ondernemingsleiding is winstafhankelijk
- Het verhullen van een zwakke performance
- Het voldoen aan de druk/verwachtingen van beleggers
- Het beïnvloeden van (potentiële) aandeelhouders en financiële analisten
- Het verminderen van onzekerheid en risico
,§3 Creative compliance
Bij creative accounting wordt gewoonlijk binnen de wet geopereerd. Het is echter de vraag hoe we
dat precies moeten zien: gaat het om de letter van de wet? En zo ja: is dat dan wel genoeg?
In de praktijk kiezen bedrijven meestal voor een strikt legalistische aanpak: ze doen wat formeel mag,
maar niet per se wat eerlijk of bedoeld is. Dit wordt ook wel creative compliance genoemd wel
naar de letter, maar niet naar de geest van wet- en regelgeving handelen.
De bedrijven die de legalistische benadering aanhangen, opereren dus niet naar de geest van wet- en
regelgeving.
De auteur vindt dat deze aanpak ongepast is. In een tijd waarin bedrijven praten over
maatschappelijk verantwoord ondernemen, transparantie en goede governance, zouden ze ook open
moeten zijn over de keuzes die ze maken in hun verslaggeving. Dat betekent openheid over
alternatieve manieren waarop cijfers gepresenteerd kunnen worden, welke aannames en schattingen
zijn gebruikt, hoe hard of zacht bepaalde cijfers zijn, welke marges of onder/bovengrenzen er zijn
gehanteerd etc.
Paul Fentener van Vlissingen benadrukt dat zelfs “goedgekeurde” cijfers veel kunnen afwijken van de
werkelijkheid — volgens hem soms tot wel 40%. Dat laat zien hoe groot de speelruimte is, en hoe
relatief “harde cijfers” eigenlijk zijn. Dit komt onder meer doordat er heel veel druk is op de directie
om te laten zien wat anderen – het personeel, de aandeelhouders – graag willen zien. Dat wordt nog
versterkt doordat bedrijven vaak worden bijgestaan door advocaten en accountants die niet alleen
controleren, maar ook adviseren over hoe binnen de regels te manoeuvreren.
Het Dearing Committee (1988) concludeerde al dat bedrijven zelden de regels openlijk overtreden,
maar dat er wél veel druk is op accountants om interpretaties goed te keuren die gunstig zijn voor het
bedrijf, ook als ze eigenlijk tegen de geest van de regels ingaan. De auteur suggereert dat hierin
misschien al de kiem lag voor de latere grote boekhoudschandalen.
§4 Fraude
Termen zoals creative accounting en creative compliance klinken nog redelijk onschuldig. Bij fraude
ligt dat anders. In dat geval gaat het om drie elementen: (1) opzettelijke (2) misleiding (3) waarbij het
behalen van een wederrechtelijk voordeel wordt beoogd. Daar staat gevangenisstraf op.
‘There is a thin line between love and hate’ en zo ook tussen creativiteit en fraude. De ruimte die
er is werkt creativiteit en het opzoeken van de grenzen in de hand. Daar is op zich niets mis mee,
maar kan ook tot gevaarlijke vergezichten leiden. Aan de rand van de afgrond groeien immers de
mooiste bloemen.
Een voorbeeld: AHOLD opereerde jarenlang precies op de grens van wat mag – of ging er zelfs
overheen. Ze stuurden de presentatie van hun financiële positie bewust. Ze stelden bijv. betalingen
aan leveranciers vlak voor het einde van een kwartaal bewust uit, zodat er tijdelijk meer geld in kas
zat op de balansdatum. Ook hadden ze een geheime mondelinge afspraak met een grote leverancier
om betalingen op te schuiven. In totaal ging het om 200 miljoen dollar die steeds rond de
balansdatum als een soort spookbedrag werd doorgeschoven. Ging om bewust handelen: betalingen
werden handmatig verwijderd om ze op te houden.
- De buitenwereld kreeg zo een vertekend beeld van AHOLD’s financiële gezondheid.
, - Het wrange is AHOLD sprak in haar verslaggeving over transparantie en verbetering van de
corporate governance. Er stond letterlijk ‘naar letter en geest van de wet’.
o In werkelijkheid werd een misleidende praktijk jarenlang verborgen...
Dit voorbeeld laat zien hoe een bedrijf binnen de letter van de regels denkt te blijven (of zegt te
blijven!), maar tegen de geest van de regels ingaat: financieel beeld oppoetsen zonder dat het iets
zegt over echte prestaties.
Op het randje van de letter, maar over het randje van de geest van wet- en regelgeving.
Het illustreert de dunne lijn tussen creative accounting en fraude.
§5 De rol van de accountant
De ondernemingsleiding is primair verantwoordelijk voor de cijfers in de jaarrekening. De accountant
controleert deze cijfers en beoordeelt of ze een getrouw beeld geven.
Bij creative accounting kan de leiding cijfers manipuleren. De accountant kan dan ingrijpen, maar
heeft ook een beoordelingsmarge: het materialiteitsbegrip. Dat betekent dat kleine afwijkingen niet
altijd hoeven te worden gecorrigeerd—tenzij ze relevant zijn voor gebruikers van de jaarrekening.
Dit materialiteitsbegrip kan echter misbruikt worden: bedrijven brengen opzettelijk kleine fouten aan,
zogenaamd “te klein om uit te maken”, maar die wél effect hebben op winstcijfers of verwachtingen
van de markt. Arthur Levitt wijst erop dat zulke “kleine” afwijkingen soms miljoenen aan
beurswaarde kunnen beïnvloeden.
Als de ondernemingsleiding fraude pleegt (bijv. informatie achterhouden voor de accountant of
samenspanning), kan de accountant dat soms niet ontdekken en treft hem geen schuld.
Maar wanneer accountants zelf meedenken in creatieve constructies of ze zelfs bedenken, zijn ze wél
verwijtbaar: hun taak is controleren, niet manipuleren. Toch is het in de praktijk lastig om kritisch te
blijven tegen degene die jou betaalt…
§6 De boodschap: kritische vragen stellen
De waarde van cijfers in een jaarverslag is relatief, ook bij kasstromen, maar ze blijven nuttig als ze
over tijdreeksen en in combinatie met voorspellingen worden bekeken. Creative accounting kan
cijfers manipuleren, vaak binnen de regels. Creative compliance volgt de letter van de wet, maar niet
de geest. Te veel creativiteit kan leiden tot fraude.
Belanghebbenden, zoals de raad van commissarissen, moeten vooral kijken naar de wereld achter de
cijfers en kritische vragen stellen over bijvoorbeeld:
- De uitgangspunten en gemaakte schattingen
- Stelselwijzigingen en alternatieve berekeningen
- Effecten op ratio’s en forecasts
- Fair values en impairments
Daarnaast zijn kwalitatieve vragen belangrijk, zoals is er juridisch advies ingewonnen, is de geest van
de wet gevolgd, welke discussies hebben plaatsgevonden, welke aanpassingen zijn er gedaan en door
wie? Etc.
