Samenvatting Inleiding Statistiek Klinische
Gezondheidswetenschappen,
premasterprogramma VW/GWZ/FW
Cursusjaar 2025-2026
Wat is opgenomen:
Hoofdstukken (1, 2, 3, 4, 5, 9, 11, 12, 13, 14, 15, 17, 18)
Inhoud uit alle lesslides (HC2, HC3, HC4A, HC4B, HC5, HC6, HC7, Beschrijvende
statistiek)
Overzicht van alle formules
Uitgebreide begrippenlijst
Alles tussen twee $ wordt bedoeld als “dit is een wiskundige formule”.
Inhoud
DEEL I: INLEIDING EN BESCHRIJVENDE STATISTIEK .................................................... 2
DEEL II: KANSVERDELINGEN EN WAARSCHIJNLIJKHEID ............................................. 5
DEEL III: STEEKPROEFVERDELINGEN EN INFERENTIËLE STATISTIEK ............................ 9
DEEL IV: T-TOETSEN EN PRAKTISCHE INFERENTIE .................................................... 12
DEEL V: SAMENVATTING BELANGRIJKE CONCEPTEN ............................................... 16
,DEEL I: INLEIDING EN BESCHRIJVENDE STATISTIEK
Waarom Statistiek?
Statistiek is de wetenschap, methodiek en techniek van het verzamelen, bewerken,
interpreteren en presenteren van gegevens. Het stelt onderzoekers in staat om uit een
beperkte steekproef valide conclusies te trekken over grote populaties. In de
gezondheidswetenschappen en biomedisch onderzoek is statistiek onmisbaar voor het
beoordelen van onderzoeksresultaten, het controleren voor vertekening en het schatten
van onzekerheid.
Dataverzameling en Variabelen
Bij dataverzameling werken we met:
• n experimentele eenheden (deelnemers, patiënten, organismen)
• Één of meer variabelen (eigenschappen die we meten)
Classificatie van Variabelen
Naar PSLS-indeling:
• Categorisch: discrete categorieën zonder natuurlijke volgorde (bijv. bloedgroep,
geslacht) of met volgorde (ordinaal)
• Kwantitatief: numerieke waarden met betekenisvolle verschillen
Andere indelingen:
Type Definitie Voorbeelden
Aantal kinderen,
Discreet Alleen bepaalde waarden mogelijk bloedgroep
Lengte, gewicht,
Continu Alle waarden in bereik mogelijk bloeddruk
Nominaal Categorieën zonder volgorde Roken (ja/nee), geslacht
Ziektegraad
Ordinaal Categorieën met natuurlijke volgorde (mild/matig/ernstig)
Interval Gelijke afstanden, geen absoluut nulpunt Temperatuur in graden
, Type Definitie Voorbeelden
Ratio Gelijke afstanden, absoluut nulpunt aanwezig Lengte, gewicht, leeftijd
BESCHRIJVENDE STATISTIEK
Grafieken voor Categorische Variabelen
Staafdiagrammen tonen frequenties of relatieve frequenties van categorische
variabelen. Ze kunnen eenvoudig zijn of onderscheid maken naar een tweede variabele
(gegroepeerde staafdiagrammen).
Grafieken voor Kwantitatieve Variabelen
Histogrammen verdelen het bereik van mogelijke waarden in klassen (bins) en tonen de
frequentie in elke klasse. Uit histogrammen kunnen we opmaken:
• Vorm van verdeling: symmetrisch, linksscheef of rechtsscheef
• Centrum: waar liggen de waarden
• Spreiding: hoe variabel zijn de waarden
• Uitbijters: ongebruikelijke waarden
De vorm van de histogram hangt af van de gekozen klassenindeling.
Centrummaten (Locatiematen)
Gemiddelde (Mean)
∑𝑛𝑖=1 𝑥𝑖
𝑥ˉ =
𝑛
Het gemiddelde is het rekenkundig centrum van de data. Het is gevoelig voor uitbijters.
Bij gegroepeerde data met frequenties:
∑𝑛𝑖=1 𝑓𝑖 𝑥𝑖 𝑛
𝑥ˉ = = ∑ 𝑥𝑖 𝑃(𝑋 = 𝑥𝑖 )
𝑛 𝑖=1
Mediaan (Median)
De mediaan is de middelste waarde wanneer de data gesorteerd zijn. Bij een oneven
aantal waarnemingen is het de middelste waarde; bij een even aantal is het het
gemiddelde van de twee middelste waarden.
Relatie Gemiddelde-Mediaan
• Bij symmetrische verdeling: gemiddelde = mediaan
• Bij linksscheve verdeling: gemiddelde < mediaan
• Bij rechtsscheve verdeling: gemiddelde > mediaan
Gezondheidswetenschappen,
premasterprogramma VW/GWZ/FW
Cursusjaar 2025-2026
Wat is opgenomen:
Hoofdstukken (1, 2, 3, 4, 5, 9, 11, 12, 13, 14, 15, 17, 18)
Inhoud uit alle lesslides (HC2, HC3, HC4A, HC4B, HC5, HC6, HC7, Beschrijvende
statistiek)
Overzicht van alle formules
Uitgebreide begrippenlijst
Alles tussen twee $ wordt bedoeld als “dit is een wiskundige formule”.
Inhoud
DEEL I: INLEIDING EN BESCHRIJVENDE STATISTIEK .................................................... 2
DEEL II: KANSVERDELINGEN EN WAARSCHIJNLIJKHEID ............................................. 5
DEEL III: STEEKPROEFVERDELINGEN EN INFERENTIËLE STATISTIEK ............................ 9
DEEL IV: T-TOETSEN EN PRAKTISCHE INFERENTIE .................................................... 12
DEEL V: SAMENVATTING BELANGRIJKE CONCEPTEN ............................................... 16
,DEEL I: INLEIDING EN BESCHRIJVENDE STATISTIEK
Waarom Statistiek?
Statistiek is de wetenschap, methodiek en techniek van het verzamelen, bewerken,
interpreteren en presenteren van gegevens. Het stelt onderzoekers in staat om uit een
beperkte steekproef valide conclusies te trekken over grote populaties. In de
gezondheidswetenschappen en biomedisch onderzoek is statistiek onmisbaar voor het
beoordelen van onderzoeksresultaten, het controleren voor vertekening en het schatten
van onzekerheid.
Dataverzameling en Variabelen
Bij dataverzameling werken we met:
• n experimentele eenheden (deelnemers, patiënten, organismen)
• Één of meer variabelen (eigenschappen die we meten)
Classificatie van Variabelen
Naar PSLS-indeling:
• Categorisch: discrete categorieën zonder natuurlijke volgorde (bijv. bloedgroep,
geslacht) of met volgorde (ordinaal)
• Kwantitatief: numerieke waarden met betekenisvolle verschillen
Andere indelingen:
Type Definitie Voorbeelden
Aantal kinderen,
Discreet Alleen bepaalde waarden mogelijk bloedgroep
Lengte, gewicht,
Continu Alle waarden in bereik mogelijk bloeddruk
Nominaal Categorieën zonder volgorde Roken (ja/nee), geslacht
Ziektegraad
Ordinaal Categorieën met natuurlijke volgorde (mild/matig/ernstig)
Interval Gelijke afstanden, geen absoluut nulpunt Temperatuur in graden
, Type Definitie Voorbeelden
Ratio Gelijke afstanden, absoluut nulpunt aanwezig Lengte, gewicht, leeftijd
BESCHRIJVENDE STATISTIEK
Grafieken voor Categorische Variabelen
Staafdiagrammen tonen frequenties of relatieve frequenties van categorische
variabelen. Ze kunnen eenvoudig zijn of onderscheid maken naar een tweede variabele
(gegroepeerde staafdiagrammen).
Grafieken voor Kwantitatieve Variabelen
Histogrammen verdelen het bereik van mogelijke waarden in klassen (bins) en tonen de
frequentie in elke klasse. Uit histogrammen kunnen we opmaken:
• Vorm van verdeling: symmetrisch, linksscheef of rechtsscheef
• Centrum: waar liggen de waarden
• Spreiding: hoe variabel zijn de waarden
• Uitbijters: ongebruikelijke waarden
De vorm van de histogram hangt af van de gekozen klassenindeling.
Centrummaten (Locatiematen)
Gemiddelde (Mean)
∑𝑛𝑖=1 𝑥𝑖
𝑥ˉ =
𝑛
Het gemiddelde is het rekenkundig centrum van de data. Het is gevoelig voor uitbijters.
Bij gegroepeerde data met frequenties:
∑𝑛𝑖=1 𝑓𝑖 𝑥𝑖 𝑛
𝑥ˉ = = ∑ 𝑥𝑖 𝑃(𝑋 = 𝑥𝑖 )
𝑛 𝑖=1
Mediaan (Median)
De mediaan is de middelste waarde wanneer de data gesorteerd zijn. Bij een oneven
aantal waarnemingen is het de middelste waarde; bij een even aantal is het het
gemiddelde van de twee middelste waarden.
Relatie Gemiddelde-Mediaan
• Bij symmetrische verdeling: gemiddelde = mediaan
• Bij linksscheve verdeling: gemiddelde < mediaan
• Bij rechtsscheve verdeling: gemiddelde > mediaan
