DET5 – Bouwtechnieken
Bouwtechnieken
Detailleren S5
Lector: ir. arch; Charlotte Dhollander
Academiejaar 2025-2026
Bachelor Toegepaste Architectuur
Ventilatie in Niet-Residentiële Gebouwen
Deel 1: Europese Regelgeving en EPB-Kader
1.1 Europese Doelstelling
De Europese Unie streeft naar vermindering van energieverbruik en CO₂-uitstoot van gebouwen. Drie
kerncomponenten bepalen energieprestatie:
• Warmteverlies
• Ventilatie
• Warmteopwekking
Deze drie elementen bepalen samen de energieprestatie en het binnenklimaat van een gebouw, wat per m²
bruikbaar vloeroppervlak wordt uitgedrukt als energieverbruik.
1.2 EPB: Energie Prestatie en Binnenklimaat
Definitie: EPB is de Europese richtlijn voor energieprestaties van gebouwen, sinds 2006 verplicht in België.
EPB-software: De Vlaamse Regering ontwikkelde de 3G-software (3 Gewesten) voor berekeningen van
energieprestatie en binnenklimaat.
Alle details en regelgeving zijn beschikbaar op EPB-pedia: https://www.vlaanderen.be/epb-pedia
Wichtig: Je hoeft de regelgeving niet van buiten te kennen, maar je moet snel kunnen navigeren en toepassen
waar nodig.
1.3 Regelgeving: VEKA
Het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap (VEKA) is verantwoordelijk voor:
• Stimulering van rationeel energiegebruik
• Bevordering van milieuvriendelijke energieproductie
• Ondersteuning van beleidsuitvoering
• Draagvlakverbreding
• Handhaving van regelgeving en beleidsevaluatie
Gianni Verschraeghen 1
, DET5 – Bouwtechnieken
1.4 EPC vs EPB: Twee verschillende certificaten
Aspect EPC (EnergiePrestatieCertificaat) EPB (EnergiePrestatie en Binnenklimaat)
Naam EnergiePrestatieCertificaat EnergiePrestatie en Binnenklimaat
Verkoop/verhuur gebouwen (residentieel Nieuwbouw/verbouwing met warmtebereiding
Toepassing
+ niet-residentieel) voor menselijk gebruik
Wie vraagt Eigenaar-verkoper/-verhuurder Bouwheer
aan
Wanneer Bij aanbod aan kopers/huurders Startverklaring (8 dagen voor start werken) +
opmaken certificaat (6 mnd na ingebruikname)
Geldigheid 10 jaar 10 jaar
Wie maakt op Energiedeskundige EPB-verslaggever
Tabel 1: Verschil tussen EPC en EPB certificaten
1.5 Wanneer is EPB-regelgeving van toepassing?
Algemeen criterium: EPB is verplicht voor elk nieuw of gerenoveerd gebouw dat verwarmd wordt voor
menselijk gebruik, waarvoor een vergunningsaanvraag met medewerking van een architect wordt gedaan.
Aard van de werken:
• Nieuwbouw (of hiermee gelijkgesteld)
• Renovatie
• IER (Ingrijpende Energetische Renovatie) - ≥75% van buitenschil wordt na geisoleerd
• Vervangen van technieken
Bestemming:
• Residentieel
• Niet-residentieel (EPN)
• Industrie
• Landbouw
• Gemeenschappelijke delen
Uitzonderingen (niet verplicht):
• Industriegebouwen waarvan zeker is dat geen klimatisatie-installatie wordt geplaatst
• Bepaalde landbouwgebouwen
Twee voorwaarden voor toepassing:
1. Het gebouw wordt geklimatiseerd (verwarmd of gekoeld)
2. Er wordt een omgevingsvergunning of melding met architect ingediend
Gianni Verschraeghen 2
, DET5 – Bouwtechnieken
1.6 Welke eisen gelden voor jouw project?
De toepasselijke eisen hangen af van:
• Datum van vergunningsaanvraag → zie EPB-eisentabellen per aanvraagjaar
• Aard van de werken (nieuwbouw, renovatie, IER)
• Bestemming (residentieel, niet-residentieel, industrie, landbouw)
Deel 2: Niet-Residentiële Gebouwen (EPN)
2.1 Definitie en Voorbeelden
Definitie: Een EPN-eenheid is voor een gebouw of gebouwdeel met een niet-residentiële bestemming.
Voorbeelden van niet-residentiële gebouwen:
• Scholen (inclusief studentenhuizen en kloosters)
• Kantoren
• Ziekenhuizen
• Overheidsgebouwen
• Rusthuizen
• Sporthallen
• Apotheken
• Hotels
• Restaurants
• Bioscopen
• Musea
NIET-residentieel (dus niet onder EPN):
• Industriegebouwen (werkplaatsen, bakkerijen, brouwerijen, drukkerijen)
• Landbouwgebouwen (serres, stallen, opslagruimten voor landbouwproducten)
2.2 Grootste verschillen met Residentiële Gebouwen
Thermische Isolatie
• Geen S-peil voor niet-residentieel
• Enkel maximale U-waarden voor buitenschil
Binnenklimaat & Ventilatie
• Minimale ventilatievoorzieningen verplicht
• Het bepaalde debiet geldt voor zowel toevoer als afvoer → steeds beide nodig
• Geen oververhittingstoets (in tegenstelling tot residentieel)
Hernieuwbare Energie
• Minimaal 20 kWh/m².jaar zonne-energie (vs. 15 kWh/m².jaar voor residentieel)
Energieprestatie
• Maximaal E-peil bepaald volgens de functie van het functionele deel
Gianni Verschraeghen 3
, DET5 – Bouwtechnieken
Deel 3: Functionele Delen - Indeling van het Gebouw
3.1 Concept: Wat zijn Functionele Delen?
Definitie: Bij EPN-eenheden wordt een energiesector opgesplitst in één of meerdere functionele delen. Dit zijn
afgesloten delen van het gebouw met dezelfde gebruikskenmerken.
Doel: Specifieke noden voor verschillende functies correct in rekening brengen.
Voorbeeld: Een schoolgebouw bevat zowel klaslokalen (onderwijs-functie) als kantoren (kantoor-functie). Deze
krijgen verschillende gebruikskenmerken ingesteld (bijvoorbeeld verschillende binnentemperaturen,
werkingsuren, verlichting, ventilatie).
3.2 Gebruikskenmerken (Functiespecifieke Parameters)
Elk functioneel deel wordt gekarakteriseerd door:
• Binnentemperatuur
• Bezettingstijd (gebruiksuren)
• Werkingstijd verlichting
• Tijdsfractie ventilatie
• Interne warmtewinsten
• Netto behoefte warm water
• Bevochtigingsbehoefte
Deze parameters bepalen de energieprestatie van dat onderdeel.
3.3 Lijst van Functionele Delen (Functies)
De volgende functies zijn gedefinieerd in EPB-pedia:
• Logeer (hotels, vakantiecentra)
• Kantoor
• Onderwijs
• Gezondheidszorg met verblijf
• Gezondheidszorg zonder verblijf
• Gezondheidszorg - operatiezalen
• Bijeenkomst hoge bezetting
• Bijeenkomst lage bezetting
• Bijeenkomst cafetaria/refter
• Keuken
• Handel (retail)
• Sport
• Technische ruimtes
• Gemeenschappelijk
• Andere/Onbekende functie
• Functieondersteunende ruimten
Gianni Verschraeghen 4
Bouwtechnieken
Detailleren S5
Lector: ir. arch; Charlotte Dhollander
Academiejaar 2025-2026
Bachelor Toegepaste Architectuur
Ventilatie in Niet-Residentiële Gebouwen
Deel 1: Europese Regelgeving en EPB-Kader
1.1 Europese Doelstelling
De Europese Unie streeft naar vermindering van energieverbruik en CO₂-uitstoot van gebouwen. Drie
kerncomponenten bepalen energieprestatie:
• Warmteverlies
• Ventilatie
• Warmteopwekking
Deze drie elementen bepalen samen de energieprestatie en het binnenklimaat van een gebouw, wat per m²
bruikbaar vloeroppervlak wordt uitgedrukt als energieverbruik.
1.2 EPB: Energie Prestatie en Binnenklimaat
Definitie: EPB is de Europese richtlijn voor energieprestaties van gebouwen, sinds 2006 verplicht in België.
EPB-software: De Vlaamse Regering ontwikkelde de 3G-software (3 Gewesten) voor berekeningen van
energieprestatie en binnenklimaat.
Alle details en regelgeving zijn beschikbaar op EPB-pedia: https://www.vlaanderen.be/epb-pedia
Wichtig: Je hoeft de regelgeving niet van buiten te kennen, maar je moet snel kunnen navigeren en toepassen
waar nodig.
1.3 Regelgeving: VEKA
Het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap (VEKA) is verantwoordelijk voor:
• Stimulering van rationeel energiegebruik
• Bevordering van milieuvriendelijke energieproductie
• Ondersteuning van beleidsuitvoering
• Draagvlakverbreding
• Handhaving van regelgeving en beleidsevaluatie
Gianni Verschraeghen 1
, DET5 – Bouwtechnieken
1.4 EPC vs EPB: Twee verschillende certificaten
Aspect EPC (EnergiePrestatieCertificaat) EPB (EnergiePrestatie en Binnenklimaat)
Naam EnergiePrestatieCertificaat EnergiePrestatie en Binnenklimaat
Verkoop/verhuur gebouwen (residentieel Nieuwbouw/verbouwing met warmtebereiding
Toepassing
+ niet-residentieel) voor menselijk gebruik
Wie vraagt Eigenaar-verkoper/-verhuurder Bouwheer
aan
Wanneer Bij aanbod aan kopers/huurders Startverklaring (8 dagen voor start werken) +
opmaken certificaat (6 mnd na ingebruikname)
Geldigheid 10 jaar 10 jaar
Wie maakt op Energiedeskundige EPB-verslaggever
Tabel 1: Verschil tussen EPC en EPB certificaten
1.5 Wanneer is EPB-regelgeving van toepassing?
Algemeen criterium: EPB is verplicht voor elk nieuw of gerenoveerd gebouw dat verwarmd wordt voor
menselijk gebruik, waarvoor een vergunningsaanvraag met medewerking van een architect wordt gedaan.
Aard van de werken:
• Nieuwbouw (of hiermee gelijkgesteld)
• Renovatie
• IER (Ingrijpende Energetische Renovatie) - ≥75% van buitenschil wordt na geisoleerd
• Vervangen van technieken
Bestemming:
• Residentieel
• Niet-residentieel (EPN)
• Industrie
• Landbouw
• Gemeenschappelijke delen
Uitzonderingen (niet verplicht):
• Industriegebouwen waarvan zeker is dat geen klimatisatie-installatie wordt geplaatst
• Bepaalde landbouwgebouwen
Twee voorwaarden voor toepassing:
1. Het gebouw wordt geklimatiseerd (verwarmd of gekoeld)
2. Er wordt een omgevingsvergunning of melding met architect ingediend
Gianni Verschraeghen 2
, DET5 – Bouwtechnieken
1.6 Welke eisen gelden voor jouw project?
De toepasselijke eisen hangen af van:
• Datum van vergunningsaanvraag → zie EPB-eisentabellen per aanvraagjaar
• Aard van de werken (nieuwbouw, renovatie, IER)
• Bestemming (residentieel, niet-residentieel, industrie, landbouw)
Deel 2: Niet-Residentiële Gebouwen (EPN)
2.1 Definitie en Voorbeelden
Definitie: Een EPN-eenheid is voor een gebouw of gebouwdeel met een niet-residentiële bestemming.
Voorbeelden van niet-residentiële gebouwen:
• Scholen (inclusief studentenhuizen en kloosters)
• Kantoren
• Ziekenhuizen
• Overheidsgebouwen
• Rusthuizen
• Sporthallen
• Apotheken
• Hotels
• Restaurants
• Bioscopen
• Musea
NIET-residentieel (dus niet onder EPN):
• Industriegebouwen (werkplaatsen, bakkerijen, brouwerijen, drukkerijen)
• Landbouwgebouwen (serres, stallen, opslagruimten voor landbouwproducten)
2.2 Grootste verschillen met Residentiële Gebouwen
Thermische Isolatie
• Geen S-peil voor niet-residentieel
• Enkel maximale U-waarden voor buitenschil
Binnenklimaat & Ventilatie
• Minimale ventilatievoorzieningen verplicht
• Het bepaalde debiet geldt voor zowel toevoer als afvoer → steeds beide nodig
• Geen oververhittingstoets (in tegenstelling tot residentieel)
Hernieuwbare Energie
• Minimaal 20 kWh/m².jaar zonne-energie (vs. 15 kWh/m².jaar voor residentieel)
Energieprestatie
• Maximaal E-peil bepaald volgens de functie van het functionele deel
Gianni Verschraeghen 3
, DET5 – Bouwtechnieken
Deel 3: Functionele Delen - Indeling van het Gebouw
3.1 Concept: Wat zijn Functionele Delen?
Definitie: Bij EPN-eenheden wordt een energiesector opgesplitst in één of meerdere functionele delen. Dit zijn
afgesloten delen van het gebouw met dezelfde gebruikskenmerken.
Doel: Specifieke noden voor verschillende functies correct in rekening brengen.
Voorbeeld: Een schoolgebouw bevat zowel klaslokalen (onderwijs-functie) als kantoren (kantoor-functie). Deze
krijgen verschillende gebruikskenmerken ingesteld (bijvoorbeeld verschillende binnentemperaturen,
werkingsuren, verlichting, ventilatie).
3.2 Gebruikskenmerken (Functiespecifieke Parameters)
Elk functioneel deel wordt gekarakteriseerd door:
• Binnentemperatuur
• Bezettingstijd (gebruiksuren)
• Werkingstijd verlichting
• Tijdsfractie ventilatie
• Interne warmtewinsten
• Netto behoefte warm water
• Bevochtigingsbehoefte
Deze parameters bepalen de energieprestatie van dat onderdeel.
3.3 Lijst van Functionele Delen (Functies)
De volgende functies zijn gedefinieerd in EPB-pedia:
• Logeer (hotels, vakantiecentra)
• Kantoor
• Onderwijs
• Gezondheidszorg met verblijf
• Gezondheidszorg zonder verblijf
• Gezondheidszorg - operatiezalen
• Bijeenkomst hoge bezetting
• Bijeenkomst lage bezetting
• Bijeenkomst cafetaria/refter
• Keuken
• Handel (retail)
• Sport
• Technische ruimtes
• Gemeenschappelijk
• Andere/Onbekende functie
• Functieondersteunende ruimten
Gianni Verschraeghen 4
