WEEFSELBIOLOGIE
TABLE OF CONTENTS
1. Ontwikkelingsbiologie .................................................................................................................................................................. 3
1.1 Gametogenese: gonaden en geslachtscellen .............................................................................................................................. 3
§1. Spermatogenese ........................................................................................................................................................................... 3
§2. Oögenese ...................................................................................................................................................................................... 4
1.2 bevruchting .................................................................................................................................................................................. 7
§1. Definities ....................................................................................................................................................................................... 7
§2. Contactname ................................................................................................................................................................................. 7
§3. Verhinderen van polyspermie ....................................................................................................................................................... 7
§4. Fusie der genomen........................................................................................................................................................................ 7
§5. Activatie ........................................................................................................................................................................................ 7
1.3 kunstmatige bevruchting ............................................................................................................................................................. 8
1.4 celklievingen................................................................................................................................................................................. 8
1.5 Gastrulatie en kiembladvorming ................................................................................................................................................. 9
Bij Amniota en zoogdieren .................................................................................................................................................................. 9
1.6 DETERMINATIE EN DIFFERENTIATIE VAN CELLEN...................................................................................................................... 10
1.7 bestemmingen van de kiembladen............................................................................................................................................ 10
Ectoderm ........................................................................................................................................................................................... 10
Mesoderm ......................................................................................................................................................................................... 10
Endoderm.......................................................................................................................................................................................... 11
Neurale kammen ............................................................................................................................................................................... 11
2. Weefselleer ................................................................................................................................................................................ 11
2.1 Epitheelweefsel.......................................................................................................................................................................... 12
§1. Herkomst v epithelia ................................................................................................................................................................... 12
§2. Rol v epithelia .............................................................................................................................................................................. 12
§3. Soorten epithelia ......................................................................................................................................................................... 13
§4. Samenhang tussen epitheelcellen .............................................................................................................................................. 13
§5. Basisstructuur epitheel: basale membraan ................................................................................................................................ 13
, §6. Specialisatie van het apicaal celoppervlak .................................................................................................................................. 14
§7. Verhoorning ................................................................................................................................................................................ 14
2.2 Bindweefsel................................................................................................................................................................................ 15
§1. Inleiding ....................................................................................................................................................................................... 15
§2. Samenstelling van bindweefsel ................................................................................................................................................... 15
§3. Classificatie van bindweefsels ..................................................................................................................................................... 16
§4. Kraakbeen ................................................................................................................................................................................... 16
§5. Beenweefsel ................................................................................................................................................................................ 17
§6. Vetweefsel................................................................................................................................................................................... 21
Mucoid bindweefsel .......................................................................................................................................................................... 21
Reticulair bindweefsel ....................................................................................................................................................................... 21
2.3 Bloedweefsel.............................................................................................................................................................................. 22
§1. Bloedvorming .............................................................................................................................................................................. 22
§2. Samenstelling .............................................................................................................................................................................. 23
§3. Ontstaan en histologie van hart en bloedvaten ......................................................................................................................... 28
§4. Het immuunsysteem ................................................................................................................................................................... 29
2.4 Spierweefsel............................................................................................................................................................................... 35
§1. Inleiding ....................................................................................................................................................................................... 35
§2. Skeletspierweefsel ...................................................................................................................................................................... 35
§3. Hartspierweefsel ......................................................................................................................................................................... 37
§4. Visceraal, glad spierweefsel ........................................................................................................................................................ 38
§5. De motorische eindplaat ............................................................................................................................................................. 38
2.5 Zenuwweefsel ............................................................................................................................................................................ 39
§1. Inleiding ....................................................................................................................................................................................... 39
§2. Zenuwcellen ................................................................................................................................................................................ 40
§3. Gliacellen ..................................................................................................................................................................................... 42
§4. Bloed-hersenbarrière .................................................................................................................................................................. 43
§5. Ganglia......................................................................................................................................................................................... 43
§6. Rust vs actiepotentiaal ................................................................................................................................................................ 43
§7. Prikkeloverdracht thv synapsen .................................................................................................................................................. 44
, 1. ONTWIKKELING SBIOLOGIE
Start organisme: bevruchte eicel
1.1 GAMETOGENESE : GONADEN EN GESLACHTSCEL LEN
Start ontwikkeling: Spermatozoïde + eicel (ovum) = zygote = bevruchte eicel
Gevormd in gonaden (geslachtsorganen)
Gameten = geslachtscellen
Afgeleid uit primordiale geslachtscellen (PGCs)
§1. SPERMATOGENESE
Waar? In testis
In blind eindigende zaadbuisjes (tubuli seminiferi): gevormd vanuit de primaire geslachtsstrengen
- Reserve aan onrijpe zaadcellen ( spermatogonia, spermatocyte, spermatiden)
- Spermatozoa
- De wand: geslachtscellen en sertoli-cellen: voedende cellen
- Tussen de zaadbuisjes: bindweefsel met daarin interstitiële cellen v Leydig
Wanneer?: bij het inzetten van de seksuele rijpheid
Wat?
in testis (teelbal):
1. Spermatogonia: diploid (2n): afkomstig v PGC’s die ingeweken z vanuit het endoderm
mitose
2. Primaire spermatocyte: diploid
Meiose
3. Secundaire spermatocyt: haploid
Meiose
4. Spermatide
Spermiogenese
5. Spermatozoa
Haploid
motiel
Erna? Vrijgekomen spermatozoïden: beperkte levensduur
rijpe spermatozoïden worden via de verbindingsbuisjes (rete testis) afgevoerd nd bijbal (epididymis)
Worden in de bijbal gestockeerd tot een Ejaculatie (zaadlozing)
Ejaculatie? Via de zaadleider (vas deferens) nd penis
Sperma via de urethra nd buitenwereld
, §2. OÖGENESE
Waar? In het ovarium
Vorming Ovarium: primaire geslachtstrengen vd cortex (randzone vh ovarium) worden afgebroken en vervangen dr
secundaire geslachtstrengen
Vallen uiteen in ovariële follikels
Wanneer?
Wat?
In ovarium
1. Oögonia: diploid
Géén mitose! (Alle eicellen zijn er al, er worden geen nieuwe geproduceerd)
2. Primaire oöcyte: diploid (2n)
Meiose (start voor de geboorte, maar wordt pas verdergezet vlak vr de eisprong): stopt in profase I
3. Secundaire (n) oöcyte + poollichaampje
Meiose II: w pas afgewerkt bij de bevruchting
4. Oötide + 2de poollichaampje
5. Follikelvorming: follikel = één eicel met voedende cellen (granulosa cellen) er rond
Eisprong
Ovum: haploid
Verschil m en v:
V: oogonium ➔ 1 functionele eicel
M: 1 spermatogonium ➔ 4 spermatozoa
FOLLIKELVORMING
Follikel = één germinale cel (oögonium) + granulosacellen (somatische cellen met voedende functie)
Afkomst:
- Oögonia: stamcellen uit het embryonale endoderm
- Granulosacellen: corticale cellen
A. Bij de start van de oögenese wordt een eicel omgevene door één laag follikelcellen: primordiale follikel
Follikels blijven in dit stadium tot aan de geslachtsrijpheid
Follikels kunnen groeien en rijpen
B. Primair follikel
Per menstruele cyclus: rijpt één follikel verder uit
Zet meiotische delingen verder en een toename in het #follikelcellen
C. Secundair follikel
= follikel met meerdere lagen granulosacellen rondom een oöcyte I en waartussen afzonderlijke follikelholtes
liggen
In de granulosa: °vochtige spleten (liqour folliculi) die follikelholtes vormen
Buiten de granulosa: °theca, een afzonderlijke laag bindweefsel
- Theca interna: hormoonproducerend
- Theca externa: steunweefsel
D. Rijpe follikel od Follikel van de Graaf
Granulosacellen blijven toenemen en alle follikelholtes versmelten: grote antrumholte
Oöcyte I vervolledigt meiose I, en wordt omgeven dr cumulus oophuros
- Oöcyte II (n)
- Poollichaampje (n)
Omgeven door dikke theca (interna en externa)
TABLE OF CONTENTS
1. Ontwikkelingsbiologie .................................................................................................................................................................. 3
1.1 Gametogenese: gonaden en geslachtscellen .............................................................................................................................. 3
§1. Spermatogenese ........................................................................................................................................................................... 3
§2. Oögenese ...................................................................................................................................................................................... 4
1.2 bevruchting .................................................................................................................................................................................. 7
§1. Definities ....................................................................................................................................................................................... 7
§2. Contactname ................................................................................................................................................................................. 7
§3. Verhinderen van polyspermie ....................................................................................................................................................... 7
§4. Fusie der genomen........................................................................................................................................................................ 7
§5. Activatie ........................................................................................................................................................................................ 7
1.3 kunstmatige bevruchting ............................................................................................................................................................. 8
1.4 celklievingen................................................................................................................................................................................. 8
1.5 Gastrulatie en kiembladvorming ................................................................................................................................................. 9
Bij Amniota en zoogdieren .................................................................................................................................................................. 9
1.6 DETERMINATIE EN DIFFERENTIATIE VAN CELLEN...................................................................................................................... 10
1.7 bestemmingen van de kiembladen............................................................................................................................................ 10
Ectoderm ........................................................................................................................................................................................... 10
Mesoderm ......................................................................................................................................................................................... 10
Endoderm.......................................................................................................................................................................................... 11
Neurale kammen ............................................................................................................................................................................... 11
2. Weefselleer ................................................................................................................................................................................ 11
2.1 Epitheelweefsel.......................................................................................................................................................................... 12
§1. Herkomst v epithelia ................................................................................................................................................................... 12
§2. Rol v epithelia .............................................................................................................................................................................. 12
§3. Soorten epithelia ......................................................................................................................................................................... 13
§4. Samenhang tussen epitheelcellen .............................................................................................................................................. 13
§5. Basisstructuur epitheel: basale membraan ................................................................................................................................ 13
, §6. Specialisatie van het apicaal celoppervlak .................................................................................................................................. 14
§7. Verhoorning ................................................................................................................................................................................ 14
2.2 Bindweefsel................................................................................................................................................................................ 15
§1. Inleiding ....................................................................................................................................................................................... 15
§2. Samenstelling van bindweefsel ................................................................................................................................................... 15
§3. Classificatie van bindweefsels ..................................................................................................................................................... 16
§4. Kraakbeen ................................................................................................................................................................................... 16
§5. Beenweefsel ................................................................................................................................................................................ 17
§6. Vetweefsel................................................................................................................................................................................... 21
Mucoid bindweefsel .......................................................................................................................................................................... 21
Reticulair bindweefsel ....................................................................................................................................................................... 21
2.3 Bloedweefsel.............................................................................................................................................................................. 22
§1. Bloedvorming .............................................................................................................................................................................. 22
§2. Samenstelling .............................................................................................................................................................................. 23
§3. Ontstaan en histologie van hart en bloedvaten ......................................................................................................................... 28
§4. Het immuunsysteem ................................................................................................................................................................... 29
2.4 Spierweefsel............................................................................................................................................................................... 35
§1. Inleiding ....................................................................................................................................................................................... 35
§2. Skeletspierweefsel ...................................................................................................................................................................... 35
§3. Hartspierweefsel ......................................................................................................................................................................... 37
§4. Visceraal, glad spierweefsel ........................................................................................................................................................ 38
§5. De motorische eindplaat ............................................................................................................................................................. 38
2.5 Zenuwweefsel ............................................................................................................................................................................ 39
§1. Inleiding ....................................................................................................................................................................................... 39
§2. Zenuwcellen ................................................................................................................................................................................ 40
§3. Gliacellen ..................................................................................................................................................................................... 42
§4. Bloed-hersenbarrière .................................................................................................................................................................. 43
§5. Ganglia......................................................................................................................................................................................... 43
§6. Rust vs actiepotentiaal ................................................................................................................................................................ 43
§7. Prikkeloverdracht thv synapsen .................................................................................................................................................. 44
, 1. ONTWIKKELING SBIOLOGIE
Start organisme: bevruchte eicel
1.1 GAMETOGENESE : GONADEN EN GESLACHTSCEL LEN
Start ontwikkeling: Spermatozoïde + eicel (ovum) = zygote = bevruchte eicel
Gevormd in gonaden (geslachtsorganen)
Gameten = geslachtscellen
Afgeleid uit primordiale geslachtscellen (PGCs)
§1. SPERMATOGENESE
Waar? In testis
In blind eindigende zaadbuisjes (tubuli seminiferi): gevormd vanuit de primaire geslachtsstrengen
- Reserve aan onrijpe zaadcellen ( spermatogonia, spermatocyte, spermatiden)
- Spermatozoa
- De wand: geslachtscellen en sertoli-cellen: voedende cellen
- Tussen de zaadbuisjes: bindweefsel met daarin interstitiële cellen v Leydig
Wanneer?: bij het inzetten van de seksuele rijpheid
Wat?
in testis (teelbal):
1. Spermatogonia: diploid (2n): afkomstig v PGC’s die ingeweken z vanuit het endoderm
mitose
2. Primaire spermatocyte: diploid
Meiose
3. Secundaire spermatocyt: haploid
Meiose
4. Spermatide
Spermiogenese
5. Spermatozoa
Haploid
motiel
Erna? Vrijgekomen spermatozoïden: beperkte levensduur
rijpe spermatozoïden worden via de verbindingsbuisjes (rete testis) afgevoerd nd bijbal (epididymis)
Worden in de bijbal gestockeerd tot een Ejaculatie (zaadlozing)
Ejaculatie? Via de zaadleider (vas deferens) nd penis
Sperma via de urethra nd buitenwereld
, §2. OÖGENESE
Waar? In het ovarium
Vorming Ovarium: primaire geslachtstrengen vd cortex (randzone vh ovarium) worden afgebroken en vervangen dr
secundaire geslachtstrengen
Vallen uiteen in ovariële follikels
Wanneer?
Wat?
In ovarium
1. Oögonia: diploid
Géén mitose! (Alle eicellen zijn er al, er worden geen nieuwe geproduceerd)
2. Primaire oöcyte: diploid (2n)
Meiose (start voor de geboorte, maar wordt pas verdergezet vlak vr de eisprong): stopt in profase I
3. Secundaire (n) oöcyte + poollichaampje
Meiose II: w pas afgewerkt bij de bevruchting
4. Oötide + 2de poollichaampje
5. Follikelvorming: follikel = één eicel met voedende cellen (granulosa cellen) er rond
Eisprong
Ovum: haploid
Verschil m en v:
V: oogonium ➔ 1 functionele eicel
M: 1 spermatogonium ➔ 4 spermatozoa
FOLLIKELVORMING
Follikel = één germinale cel (oögonium) + granulosacellen (somatische cellen met voedende functie)
Afkomst:
- Oögonia: stamcellen uit het embryonale endoderm
- Granulosacellen: corticale cellen
A. Bij de start van de oögenese wordt een eicel omgevene door één laag follikelcellen: primordiale follikel
Follikels blijven in dit stadium tot aan de geslachtsrijpheid
Follikels kunnen groeien en rijpen
B. Primair follikel
Per menstruele cyclus: rijpt één follikel verder uit
Zet meiotische delingen verder en een toename in het #follikelcellen
C. Secundair follikel
= follikel met meerdere lagen granulosacellen rondom een oöcyte I en waartussen afzonderlijke follikelholtes
liggen
In de granulosa: °vochtige spleten (liqour folliculi) die follikelholtes vormen
Buiten de granulosa: °theca, een afzonderlijke laag bindweefsel
- Theca interna: hormoonproducerend
- Theca externa: steunweefsel
D. Rijpe follikel od Follikel van de Graaf
Granulosacellen blijven toenemen en alle follikelholtes versmelten: grote antrumholte
Oöcyte I vervolledigt meiose I, en wordt omgeven dr cumulus oophuros
- Oöcyte II (n)
- Poollichaampje (n)
Omgeven door dikke theca (interna en externa)
