Samenvatting BB
Erytrocyten
Erytrocyt (rode bloedcel) = type bloedcel dat verantwoordelijk is voor het transport
van zuurstof van de longen naar andere weefsels en het transport van de weefsels
terug naar de longen
Functie Brengen (gas en stofwisseling), bufferen (homeostase), beschermen
(immuun)
Morfologie Biconcave vorm, geen kern, 8 micrometer, 30-35% hemoglobine
Levensduur Varieert tussen diersoorten, worden extravasaal/intravasaal
afgebroken (fagocytose door macrofaag of mechanische/osmotische lysis
intravasaal)
Erytropoëse
Erytropoëse = de fysiologische aanmaak van
erytrocyten in het beenmerg
Dit proces omvat meerdere stadia en staat onder
invloed van het hormoon erytropoetine uit de nieren,
het verloop als volgt:
1. Hematopoetische stamcel (multipotent), kan alle
bloedceltypen worden
2. Differentieert tot proerytroblast, deze begint met
de productie van hemoglobine
3. Differentieert tot erytroblast
4. Differentieert tot reticulocyt, in dit stadium wordt
de kern uitgestoten en zal de cel de bloedbaan
ingaan
5. Reticulocyten bevatten nog delen van het
reticulum (kan gekleurd worden met briljant
cresyl blauw
6. Binnen een paar dagen wordt ook dit uitgestoten en is er een erytrocyt
ontstaan
Hemoglobine
Hemoglobine is een tetrameer (bestaande uit 4 peptiden) eiwit dat onderdeel is van
de erytrocyt
Functie zuurstof en koolstofdioxide transport
Morfologie bestaat uit 4 globinen, elke globine bestaat uit 1 heem en 2
eiwitten
Biosynthese in de erytrocyt
Heem bestaat uit een ringvormige porfyrine (gemaakt uit precursors 8x succinyl-coA
en 8x glycine), en een ijzeratoom (Fe2+) in het midden van de ring
,Hemoglobine heeft 4 subunits voor zuurstof om te binden, en dus ook 4
ijzeratomen, de binding van zuurstof aan heem kan enkel via het Fe2+ ion
Hemoglobine heeft een allosteer effect:
- Zodra een zuurstof wordt gebonden ondergaat hemoglobine een
conformatieverandering
- Deze conformatieverandering zorgt voor een hogere affiniteit voor zuurstof
- Zodra een zuurstof loslaat, wordt deze zelfde conformatieverandering
teruggedraaid
- Functies snelle verzadiging van hemoglobine in de longen, makkelijk
loslaten van zuurstof in de weefsels
Er zijn 2 vormen van hemoglobine:
1. Oxyhemoglobine
2. Deoxyhemoglobine
o Weefsel dat veel oxyhemoglobine bevat zal rood kleuren, weefsel dat veel
deoxyhemoglobine bevat zal blauw kleuren
Het effect van 2,3-difosfoglyceraat
2,3-difosfoglyceraat (2,3-DPG) is een
fosfaatverbinding die in erytrocyten voorkomt,
- Functie het reguleren van
zuurstofaffiniteit van hemoglobine
o Als 2,3-DPG bindt aan hemoglobine,
vermindert de zuurstofaffiniteit
o Dan laat hemoglobine makkelijker
zuurstof los in de weefsels
o Vooral in situaties waarin zuurstof nodig is,
zoals inspanning of chronische hypoxie
- Mechanisme het stabiliseert de deoxy-vorm
van hemoglobine
- Effect op de zuurstofdissociatiecurve
verschuift naar rechts, meer nodig om hetzelfde
effect te krijgen (competitief)
De concentratie 2,3-DPG heeft ook een belangrijke rol bij de efficiënte
zuurstofoverdracht van foetus naar moeder:
De concentratie is bij moeder hoger, waardoor de zuurstof bij de foetus
wordt losgelaten
,Bilirubine
Bilirubine wordt gevormd door de afbraak van de porfyrinering van hemoglobine
Icterus = gele verkleuring van weefsels waar zich veel bilirubine bevindt, dit
kan door 3 dingen komen:
o Toename van afbraak in rode bloedcellen
o Verstopte galgangen
o Verminderde leverfunctie
Er bestaan twee vormen van bilirubine:
1. Geconjugeerd bilirubine
2. Ongeconjugeerd bilirubine
Deze omzetting van vindt plaats in stappen:
1. Dissociatie van de heemgroepen (4 heemgroepen
uit Hb)
2. Heem biliverdine door heemoxigenase
o Het ijzer dat hierbij vrijkomt wordt gebonden
aan transferrine (en gerycycled)
3. Biliverdine ongeconjugeerd bilirubine (m.b.v.
NADPH gereduceerd)
4. Ongeconjugeerd bilirubine wordt gebonden aan
albumine (lost niet goed op in water) en naar de
lever getransporteerd (slecht wateroplosbaar)
5. In de lever wordt bilirubine met UDP-
gluconzuur geconjugeerd tot bilirubine-
diglucuronide, dit is beter
wateroplosbaar = geconjugeerd
bilirubine
6. Bilirubine-diglucuronide
(geconjugeerd bilirubine) wordt
afgevoerd via de galgangen en aan de
darm afgegeven
, 7. Hier wordt het weer gesplitste bilirubine omgezet tot
stercobiligeen/urobilinogeen door anaerobe bacteriën
8. Door zuurstof ontstaat er vervolgens urobiline wat de belangrijkste kleurstof
van de feces is
Bij reptielen en vogels is biliverdine het eindproduct van de heemafbraak, het
voordeel hiervan is dat biliverdine beter oplosbaar is in water, maar het heeft geen
antioxidans werking (bilirubine wel)
IJzer huishouding
Functies binden en transporteren van zuurstof, katalyseren van redoxreacties (fe2+
<-> Fe3+)
Er bestaan twee vormen van van ijzerionen in ons lichaam:
1. Ferro (Fe2+)
2. Ferri (Fe3+)
75% van het ijzer wordt gebruikt voor hemoglobine, de overige 25% zit:
In het beenmerg (voor erytropoese)
Opgeslagen als ferritine of hemosiderine
In myoglobine = zuurstofbindend eiwit in spiercellen met hogere
zuurstofaffiniteit dan hemoglobine geeft pas zuurstof af bij lage
zuurstofspanning, bijv. bij inspanning
Los in het bloedplasma
Opname van ijzer uit voeding gebeurt als volgt:
- IJzer uit voeding komt vooral voor als Fe3+ (ferri-ijzer)
- Vitamine C kan dit in de maag reduceren tot Fe2+ (ferro-ijzer)
- Na opname wordt Fe2+ in het bloed weer omgezet tot Fe3+ en gebonden aan
transferrine
- Elk transferrine molecuul kan 2 ijzerionen vervoeren
- Erytroblasten (voorlopers erytrocyten) hebben transferrine receptoren
waarmee ze ijzer kunnen opnemen
Oorzaken van ijzertekort
Een tekort aan ijzer kan om 3 redenen ontstaan:
1. Te weinig ijzer in het dieet, of in een moeilijk opneembare vorm
2. Slechte absorptie van ijzer in de darm
3. Aanwezigheid van stoffen in het voedsel die opname remmen
4. Bloedverlies (verwonding, menstruatie, parasieten)
TIJBC en LIJBC
De concentratie bindbaar ijzer is dus 2x de transferrine concentratie
De TIJBC (totale ijzerbindingscapaciteit) geeft aan hoeveel ijzer het transferrine
totaal ka binden
De LIJBC (latente ijzerbindingscapaciteit) geeft aan hoeveel van die
bindingsplaatsen nog vrij zijn
Erytrocyten
Erytrocyt (rode bloedcel) = type bloedcel dat verantwoordelijk is voor het transport
van zuurstof van de longen naar andere weefsels en het transport van de weefsels
terug naar de longen
Functie Brengen (gas en stofwisseling), bufferen (homeostase), beschermen
(immuun)
Morfologie Biconcave vorm, geen kern, 8 micrometer, 30-35% hemoglobine
Levensduur Varieert tussen diersoorten, worden extravasaal/intravasaal
afgebroken (fagocytose door macrofaag of mechanische/osmotische lysis
intravasaal)
Erytropoëse
Erytropoëse = de fysiologische aanmaak van
erytrocyten in het beenmerg
Dit proces omvat meerdere stadia en staat onder
invloed van het hormoon erytropoetine uit de nieren,
het verloop als volgt:
1. Hematopoetische stamcel (multipotent), kan alle
bloedceltypen worden
2. Differentieert tot proerytroblast, deze begint met
de productie van hemoglobine
3. Differentieert tot erytroblast
4. Differentieert tot reticulocyt, in dit stadium wordt
de kern uitgestoten en zal de cel de bloedbaan
ingaan
5. Reticulocyten bevatten nog delen van het
reticulum (kan gekleurd worden met briljant
cresyl blauw
6. Binnen een paar dagen wordt ook dit uitgestoten en is er een erytrocyt
ontstaan
Hemoglobine
Hemoglobine is een tetrameer (bestaande uit 4 peptiden) eiwit dat onderdeel is van
de erytrocyt
Functie zuurstof en koolstofdioxide transport
Morfologie bestaat uit 4 globinen, elke globine bestaat uit 1 heem en 2
eiwitten
Biosynthese in de erytrocyt
Heem bestaat uit een ringvormige porfyrine (gemaakt uit precursors 8x succinyl-coA
en 8x glycine), en een ijzeratoom (Fe2+) in het midden van de ring
,Hemoglobine heeft 4 subunits voor zuurstof om te binden, en dus ook 4
ijzeratomen, de binding van zuurstof aan heem kan enkel via het Fe2+ ion
Hemoglobine heeft een allosteer effect:
- Zodra een zuurstof wordt gebonden ondergaat hemoglobine een
conformatieverandering
- Deze conformatieverandering zorgt voor een hogere affiniteit voor zuurstof
- Zodra een zuurstof loslaat, wordt deze zelfde conformatieverandering
teruggedraaid
- Functies snelle verzadiging van hemoglobine in de longen, makkelijk
loslaten van zuurstof in de weefsels
Er zijn 2 vormen van hemoglobine:
1. Oxyhemoglobine
2. Deoxyhemoglobine
o Weefsel dat veel oxyhemoglobine bevat zal rood kleuren, weefsel dat veel
deoxyhemoglobine bevat zal blauw kleuren
Het effect van 2,3-difosfoglyceraat
2,3-difosfoglyceraat (2,3-DPG) is een
fosfaatverbinding die in erytrocyten voorkomt,
- Functie het reguleren van
zuurstofaffiniteit van hemoglobine
o Als 2,3-DPG bindt aan hemoglobine,
vermindert de zuurstofaffiniteit
o Dan laat hemoglobine makkelijker
zuurstof los in de weefsels
o Vooral in situaties waarin zuurstof nodig is,
zoals inspanning of chronische hypoxie
- Mechanisme het stabiliseert de deoxy-vorm
van hemoglobine
- Effect op de zuurstofdissociatiecurve
verschuift naar rechts, meer nodig om hetzelfde
effect te krijgen (competitief)
De concentratie 2,3-DPG heeft ook een belangrijke rol bij de efficiënte
zuurstofoverdracht van foetus naar moeder:
De concentratie is bij moeder hoger, waardoor de zuurstof bij de foetus
wordt losgelaten
,Bilirubine
Bilirubine wordt gevormd door de afbraak van de porfyrinering van hemoglobine
Icterus = gele verkleuring van weefsels waar zich veel bilirubine bevindt, dit
kan door 3 dingen komen:
o Toename van afbraak in rode bloedcellen
o Verstopte galgangen
o Verminderde leverfunctie
Er bestaan twee vormen van bilirubine:
1. Geconjugeerd bilirubine
2. Ongeconjugeerd bilirubine
Deze omzetting van vindt plaats in stappen:
1. Dissociatie van de heemgroepen (4 heemgroepen
uit Hb)
2. Heem biliverdine door heemoxigenase
o Het ijzer dat hierbij vrijkomt wordt gebonden
aan transferrine (en gerycycled)
3. Biliverdine ongeconjugeerd bilirubine (m.b.v.
NADPH gereduceerd)
4. Ongeconjugeerd bilirubine wordt gebonden aan
albumine (lost niet goed op in water) en naar de
lever getransporteerd (slecht wateroplosbaar)
5. In de lever wordt bilirubine met UDP-
gluconzuur geconjugeerd tot bilirubine-
diglucuronide, dit is beter
wateroplosbaar = geconjugeerd
bilirubine
6. Bilirubine-diglucuronide
(geconjugeerd bilirubine) wordt
afgevoerd via de galgangen en aan de
darm afgegeven
, 7. Hier wordt het weer gesplitste bilirubine omgezet tot
stercobiligeen/urobilinogeen door anaerobe bacteriën
8. Door zuurstof ontstaat er vervolgens urobiline wat de belangrijkste kleurstof
van de feces is
Bij reptielen en vogels is biliverdine het eindproduct van de heemafbraak, het
voordeel hiervan is dat biliverdine beter oplosbaar is in water, maar het heeft geen
antioxidans werking (bilirubine wel)
IJzer huishouding
Functies binden en transporteren van zuurstof, katalyseren van redoxreacties (fe2+
<-> Fe3+)
Er bestaan twee vormen van van ijzerionen in ons lichaam:
1. Ferro (Fe2+)
2. Ferri (Fe3+)
75% van het ijzer wordt gebruikt voor hemoglobine, de overige 25% zit:
In het beenmerg (voor erytropoese)
Opgeslagen als ferritine of hemosiderine
In myoglobine = zuurstofbindend eiwit in spiercellen met hogere
zuurstofaffiniteit dan hemoglobine geeft pas zuurstof af bij lage
zuurstofspanning, bijv. bij inspanning
Los in het bloedplasma
Opname van ijzer uit voeding gebeurt als volgt:
- IJzer uit voeding komt vooral voor als Fe3+ (ferri-ijzer)
- Vitamine C kan dit in de maag reduceren tot Fe2+ (ferro-ijzer)
- Na opname wordt Fe2+ in het bloed weer omgezet tot Fe3+ en gebonden aan
transferrine
- Elk transferrine molecuul kan 2 ijzerionen vervoeren
- Erytroblasten (voorlopers erytrocyten) hebben transferrine receptoren
waarmee ze ijzer kunnen opnemen
Oorzaken van ijzertekort
Een tekort aan ijzer kan om 3 redenen ontstaan:
1. Te weinig ijzer in het dieet, of in een moeilijk opneembare vorm
2. Slechte absorptie van ijzer in de darm
3. Aanwezigheid van stoffen in het voedsel die opname remmen
4. Bloedverlies (verwonding, menstruatie, parasieten)
TIJBC en LIJBC
De concentratie bindbaar ijzer is dus 2x de transferrine concentratie
De TIJBC (totale ijzerbindingscapaciteit) geeft aan hoeveel ijzer het transferrine
totaal ka binden
De LIJBC (latente ijzerbindingscapaciteit) geeft aan hoeveel van die
bindingsplaatsen nog vrij zijn
