INLEIDING IN DE WETENSCHAP
SAMENVATTING
PB2802 – 252611B
OPEN UNIVERSITEIT
PREMASTER
ONDERWIJSWETENSCHAPPEN
SAMENVATTING:
- STUDIETAAK 0 TOT EN MET 10
- AANVULLENDE CURSUS
- VIRTUELE KLASSEN
- LEERSTOF GEKOPPELD AAN DE LEERDOELEN
- KAPSTOK OM TE STUDEREN
AFKORTING
MC – MULTIPLE CHOICE NUANCES
,STUDIETAAK 0 – VOORBEREIDING
• Definitie van kennis als ware en gerechtvaardigde opvatting en onderscheid met
mening
• Vier methoden om tot opvattingen te komen volgens Peirce, met voorbeelden
• Onderscheid tussen fundamenteel en toegepast onderzoek
• Verschil tussen descriptieve en normatieve uitspraken
KENNIS EN MENING
Kennis wordt in de epistemologie gedefinieerd als een ware en gerechtvaardigde opvatting.
Dit betekent dat kennis steeds drie elementen bevat:
• er is een opvatting (iets wat men gelooft),
• die opvatting is waar (komt overeen met de werkelijkheid),
• en ze is gerechtvaardigd (er zijn goede redenen of bewijzen).
Een voorbeeld is de uitspraak “er staat een paard in de wei”, wanneer dat paard er effectief
staat en men dit zelf waarneemt. Bij complexere kennis, zoals verklaringen over het uitsterven
van de dinosauriërs, berust de rechtvaardiging op wetenschappelijk onderzoek en indirect
bewijs.
Een mening is eveneens een opvatting, maar mist een voldoende objectieve of algemeen
aanvaarde rechtvaardiging.
De uitspraak “Volkswagen is het beste automerk” is daarom geen kennis, maar een mening.
EPISTEMOLOGIE EN WETENSCHAP
Epistemologie is de kennisleer: het filosofische domein dat onderzoekt wat kennis is en hoe
kennis tot stand komt. De moderne wetenschap is historisch gegroeid uit deze
epistemologische vragen en vormt vandaag een systematische manier om kennis te verwerven.
Wetenschap is dus een manier om tot kennis te komen, maar ze onderscheidt zich van andere
manieren door haar methodische aanpak en haar streven naar objectiviteit.
PEIRCE EN HET VORMEN VAN OPVATTINGEN
Volgens Charles Sanders Peirce willen mensen van nature stabiele opvattingen hebben over
de wereld.
Twijfel veroorzaakt onrust en is onaangenaam, terwijl overtuiging rust en tevredenheid geeft.
Het proces waarbij mensen twijfel proberen weg te nemen noemt Peirce het fixeren van
opvattingen.
Peirce onderscheidt vier methoden om tot opvattingen te komen:
Volharden en vermijden
Men vermijdt informatie die twijfel kan veroorzaken en houdt vast aan bestaande overtuigingen.
Voorbeelden zijn het bewust vermijden van nieuws of het afwijzen van nieuwe ideeën op het
werk. Deze methode geeft psychologisch comfort, maar leidt niet tot betrouwbare kennis.
Autoriteit
Opvattingen worden overgenomen van gezaghebbende personen of instellingen, zoals
leerkrachten, artsen of professoren. Dit is praktisch in het dagelijks leven, maar geen
wetenschappelijke methode, omdat de waarheid niet onafhankelijk wordt getoetst.
A-priori-methode
Men kiest opvattingen op basis van wat logisch of aannemelijk lijkt, vaak vanuit persoonlijke
voorkeur.
,Een voorbeeld is het kiezen tussen nature- of nurtureverklaringen omdat één ervan intuïtief
beter aanvoelt.
Wetenschappelijke methode
De wetenschappelijke methode vertrekt van het idee dat de waarheid onafhankelijk van ons
bestaat. Opvattingen worden getoetst aan de werkelijkheid door empirische waarneming, het
verzamelen van gegevens en het bijstellen van hypothesen. Volgens Peirce is dit de enige
methode die leidt tot betrouwbare kennis.
WAT IS WETENSCHAP?
Wetenschap wordt gekenmerkt door specifieke methodes en werkwijzen om kennis te
verwerven. Ze is geen losse verzameling feiten, maar een systematisch en kritisch proces.
De moderne wetenschap kreeg haar empirische karakter tijdens de wetenschappelijke
revolutie in de 16de eeuw, onder andere met Copernicus, die aantoonde dat niet de aarde
maar de zon het middelpunt van het zonnestelsel is.
Wetenschap steunt op een samenspel tussen empirie en theorie: waarnemingen leveren
gegevens op, theorieën geven hier betekenis aan en sturen nieuw onderzoek.
FUNDAMENTEEL EN TOEGEPAST ONDERZOEK
Binnen de wetenschap wordt een onderscheid gemaakt tussen fundamenteel en toegepast
onderzoek.
Fundamenteel onderzoek Toegepast onderzoek
is gericht op weten dat: het beschrijven en is gericht op weten hoe: het toepassen van
verklaren van fenomenen. Het zoekt kennis om problemen op te lossen of de
antwoorden op de vraag waarom dingen zijn maatschappij te verbeteren, zoals het
zoals ze zijn, bijvoorbeeld waarom mensen behandelen van depressie of het stimuleren
bepaald gedrag vertonen. van gezond gedrag.
Waarom zijn dingen zoals ze zijn? Om nieuwe technologieën te ontwikkelen
Hier worden hypothesen gevormd en Vb. laten opstijgen van een raket, herstellen
theorieën die kunnen bijdragen aan het van een hartdefect…
verklaren van fenomenen. Geen nadruk op beschrijven en verklaring van
fenomenen, wel op het controleren van
bepaalde gebeurtenissen en fenomenen of
inzetten van technologie.
Vb. kennis over gedrag inzetten om mensen
meer te doen sporten, minder alcohol te
drinken, meer te ontspannen.
Beide vormen zijn sterk met elkaar verbonden: fundamentele kennis maakt toepassingen
mogelijk en toepassingen kunnen nieuwe fundamentele onderzoeksvragen oproepen.
BETROUWBAARHEID VAN KENNIS EN BRONNEN (CRAAP)
Bij het gebruik van wetenschappelijke informatie is kritisch omgaan met bronnen essentieel.
Een vaak gebruikt evaluatiekader is het CRAAP-criterium, dat helpt inschatten in hoeverre een
bron betrouwbaar is.
• Current: hoe recent is de informatie?
• Relevance: is de bron relevant voor de onderzoeksvraag?
, • Authority: wie is de auteur en wat is diens expertise?
• Accuracy: is de informatie correct onderbouwd met gegevens of onderzoek?
• Purpose: wat is het doel van de bron (informeren, overtuigen, verkopen)?
Dit criterium sluit aan bij het wetenschappelijke streven naar gerechtvaardigde opvattingen en
helpt onderscheiden tussen betrouwbare kennis en onbewezen meningen.
DESCRIPTIEVE EN NORMATIEVE UITSPRAKEN
Normatieve uitspraken zeggen iets over wat Descriptieve uitspraken beschrijven hoe de
wenselijk is en bevatten een waardeoordeel, wereld is, zonder waardeoordeel.
zoals je moet sporten of je mag niet roken. Voorbeelden zijn: sporters leven gemiddeld
langer of een IQ van 90 is beneden
gemiddeld.
Wetenschap streeft in principe naar descriptieve kennis. In hoeverre volledige objectiviteit
mogelijk is, blijft onderwerp van filosofisch debat, onder andere bij Kuhn.
SAMENVATTING
PB2802 – 252611B
OPEN UNIVERSITEIT
PREMASTER
ONDERWIJSWETENSCHAPPEN
SAMENVATTING:
- STUDIETAAK 0 TOT EN MET 10
- AANVULLENDE CURSUS
- VIRTUELE KLASSEN
- LEERSTOF GEKOPPELD AAN DE LEERDOELEN
- KAPSTOK OM TE STUDEREN
AFKORTING
MC – MULTIPLE CHOICE NUANCES
,STUDIETAAK 0 – VOORBEREIDING
• Definitie van kennis als ware en gerechtvaardigde opvatting en onderscheid met
mening
• Vier methoden om tot opvattingen te komen volgens Peirce, met voorbeelden
• Onderscheid tussen fundamenteel en toegepast onderzoek
• Verschil tussen descriptieve en normatieve uitspraken
KENNIS EN MENING
Kennis wordt in de epistemologie gedefinieerd als een ware en gerechtvaardigde opvatting.
Dit betekent dat kennis steeds drie elementen bevat:
• er is een opvatting (iets wat men gelooft),
• die opvatting is waar (komt overeen met de werkelijkheid),
• en ze is gerechtvaardigd (er zijn goede redenen of bewijzen).
Een voorbeeld is de uitspraak “er staat een paard in de wei”, wanneer dat paard er effectief
staat en men dit zelf waarneemt. Bij complexere kennis, zoals verklaringen over het uitsterven
van de dinosauriërs, berust de rechtvaardiging op wetenschappelijk onderzoek en indirect
bewijs.
Een mening is eveneens een opvatting, maar mist een voldoende objectieve of algemeen
aanvaarde rechtvaardiging.
De uitspraak “Volkswagen is het beste automerk” is daarom geen kennis, maar een mening.
EPISTEMOLOGIE EN WETENSCHAP
Epistemologie is de kennisleer: het filosofische domein dat onderzoekt wat kennis is en hoe
kennis tot stand komt. De moderne wetenschap is historisch gegroeid uit deze
epistemologische vragen en vormt vandaag een systematische manier om kennis te verwerven.
Wetenschap is dus een manier om tot kennis te komen, maar ze onderscheidt zich van andere
manieren door haar methodische aanpak en haar streven naar objectiviteit.
PEIRCE EN HET VORMEN VAN OPVATTINGEN
Volgens Charles Sanders Peirce willen mensen van nature stabiele opvattingen hebben over
de wereld.
Twijfel veroorzaakt onrust en is onaangenaam, terwijl overtuiging rust en tevredenheid geeft.
Het proces waarbij mensen twijfel proberen weg te nemen noemt Peirce het fixeren van
opvattingen.
Peirce onderscheidt vier methoden om tot opvattingen te komen:
Volharden en vermijden
Men vermijdt informatie die twijfel kan veroorzaken en houdt vast aan bestaande overtuigingen.
Voorbeelden zijn het bewust vermijden van nieuws of het afwijzen van nieuwe ideeën op het
werk. Deze methode geeft psychologisch comfort, maar leidt niet tot betrouwbare kennis.
Autoriteit
Opvattingen worden overgenomen van gezaghebbende personen of instellingen, zoals
leerkrachten, artsen of professoren. Dit is praktisch in het dagelijks leven, maar geen
wetenschappelijke methode, omdat de waarheid niet onafhankelijk wordt getoetst.
A-priori-methode
Men kiest opvattingen op basis van wat logisch of aannemelijk lijkt, vaak vanuit persoonlijke
voorkeur.
,Een voorbeeld is het kiezen tussen nature- of nurtureverklaringen omdat één ervan intuïtief
beter aanvoelt.
Wetenschappelijke methode
De wetenschappelijke methode vertrekt van het idee dat de waarheid onafhankelijk van ons
bestaat. Opvattingen worden getoetst aan de werkelijkheid door empirische waarneming, het
verzamelen van gegevens en het bijstellen van hypothesen. Volgens Peirce is dit de enige
methode die leidt tot betrouwbare kennis.
WAT IS WETENSCHAP?
Wetenschap wordt gekenmerkt door specifieke methodes en werkwijzen om kennis te
verwerven. Ze is geen losse verzameling feiten, maar een systematisch en kritisch proces.
De moderne wetenschap kreeg haar empirische karakter tijdens de wetenschappelijke
revolutie in de 16de eeuw, onder andere met Copernicus, die aantoonde dat niet de aarde
maar de zon het middelpunt van het zonnestelsel is.
Wetenschap steunt op een samenspel tussen empirie en theorie: waarnemingen leveren
gegevens op, theorieën geven hier betekenis aan en sturen nieuw onderzoek.
FUNDAMENTEEL EN TOEGEPAST ONDERZOEK
Binnen de wetenschap wordt een onderscheid gemaakt tussen fundamenteel en toegepast
onderzoek.
Fundamenteel onderzoek Toegepast onderzoek
is gericht op weten dat: het beschrijven en is gericht op weten hoe: het toepassen van
verklaren van fenomenen. Het zoekt kennis om problemen op te lossen of de
antwoorden op de vraag waarom dingen zijn maatschappij te verbeteren, zoals het
zoals ze zijn, bijvoorbeeld waarom mensen behandelen van depressie of het stimuleren
bepaald gedrag vertonen. van gezond gedrag.
Waarom zijn dingen zoals ze zijn? Om nieuwe technologieën te ontwikkelen
Hier worden hypothesen gevormd en Vb. laten opstijgen van een raket, herstellen
theorieën die kunnen bijdragen aan het van een hartdefect…
verklaren van fenomenen. Geen nadruk op beschrijven en verklaring van
fenomenen, wel op het controleren van
bepaalde gebeurtenissen en fenomenen of
inzetten van technologie.
Vb. kennis over gedrag inzetten om mensen
meer te doen sporten, minder alcohol te
drinken, meer te ontspannen.
Beide vormen zijn sterk met elkaar verbonden: fundamentele kennis maakt toepassingen
mogelijk en toepassingen kunnen nieuwe fundamentele onderzoeksvragen oproepen.
BETROUWBAARHEID VAN KENNIS EN BRONNEN (CRAAP)
Bij het gebruik van wetenschappelijke informatie is kritisch omgaan met bronnen essentieel.
Een vaak gebruikt evaluatiekader is het CRAAP-criterium, dat helpt inschatten in hoeverre een
bron betrouwbaar is.
• Current: hoe recent is de informatie?
• Relevance: is de bron relevant voor de onderzoeksvraag?
, • Authority: wie is de auteur en wat is diens expertise?
• Accuracy: is de informatie correct onderbouwd met gegevens of onderzoek?
• Purpose: wat is het doel van de bron (informeren, overtuigen, verkopen)?
Dit criterium sluit aan bij het wetenschappelijke streven naar gerechtvaardigde opvattingen en
helpt onderscheiden tussen betrouwbare kennis en onbewezen meningen.
DESCRIPTIEVE EN NORMATIEVE UITSPRAKEN
Normatieve uitspraken zeggen iets over wat Descriptieve uitspraken beschrijven hoe de
wenselijk is en bevatten een waardeoordeel, wereld is, zonder waardeoordeel.
zoals je moet sporten of je mag niet roken. Voorbeelden zijn: sporters leven gemiddeld
langer of een IQ van 90 is beneden
gemiddeld.
Wetenschap streeft in principe naar descriptieve kennis. In hoeverre volledige objectiviteit
mogelijk is, blijft onderwerp van filosofisch debat, onder andere bij Kuhn.
