Werken met mensen met een verstandelijke
beperking
1. Een veranderend hulpverleningslandschap
Ontwikkelingen in de sector voor mensen met een verstandelijke
beperking:
- Gelijke rechten
- Inclusie
- Vermaatschappelijking van de zorg
- Vraag gestuurd werken en cliëntgerichte zorg
- Samenwerken met ouders en mantelzorgers
- Nieuw systeem van financiering
- Complexiteit van de zorg
Gelijke rechten
Is de aanleiding VN conventie. Sinds 1 augustus 2009 in werking voor
België: PmH (Personen met Handicap) op voet van gelijke rechten. Het
gevolg van gelijke rechten is de wijziging van manier van denken: meer
toegespitst op zelfstandigheid, participatie en een volwaardige en
volledige integratie van deze personen in de maatschappij.
Het VN-verdrag huldigt twee belangrijke principes:
- Het definieert een handicap: het resultaat van een wisselwerking
tussen een persoon met een beperking en de obstakels waarmee
een niet-inclusie samenleving hem of haar confronteert.
- Het luidt een echte mentaliteitsverandering in: een mens met een
handicap is niet lager dan iemand anders, een persoon met rechten
is net hetzelfde als alle andere burgers.
Wijziging in de manier waarop we denken:
- Ruimere omschrijving van begrip ‘handicap’: ruimere interpretatie
van verstandelijke handicap. Handicap niet op zich maar ook de
obstakels die worden ervaren.
- Visie: burgerschapsmodel, maatschappelijke verantwoordelijkheid
om gelijke rechten te verwezenlijken.
Burgerschapsmodel: is een basismodel voor verdere uitbouw van het
Vlaams beleid t.a.v. PmH.
,Leidt naar een echt inclusiebeleid:
- Maximaal investeren in volwaardige maatschappelijke participatie
van PmH.
- Personen met een handicap handvaten in handen geven om hun
eigen leven te sturen.
- Sociale solidariteit maximaal laten spelen.
Burgerschapsmodel:
Inclusie
Zoveel mogelijk gewoon in de samenleving en zo weinig mogelijk
uitzonderlijk en afzonderlijk.
Vermaatschappelijking van de zorg
Verschuiving binnen de zorg waarbij er egstreeft wordt om mensen met
beperkingen, chronisch zieken al hun mogelijkheden en kwetsbaarheden
een eigen zinvolle plek in de samenleving te laten innemen, waarbij nodig
hen te ondersteunen en zorg zoveel mogelijk geïntegreerd in de
samenleving te laten verlopen.
, Oefening casus pagina 24 pp 1
Vraaggestuurd werken en cliëntgerichte zorg
Vraaggestuurde werken: is dat men het individu en zijn vraag centraal
stelt en als uitgangspunt hanteert om het aanbod te bepalen: het is
zijn/haar vraag die ons én het hulpverleningsproces stuurt.
Cliëntgerichte zorg: dat wil zeggen dat we rekening houden met en ons
altijd inleven in de belevingswereld van deze cliënt.
Cliëntgericht werken houdt met andere woorden in:
- Uitgaan van de vraag van de client
- Aansluiten bij de belevingswereld van de client
- Niet onnodig de verantwoordelijkheid van de client overnemen
- De client stimuleren tot nadenken/vertellen over wat hij zelf wil
- Zoeken naar een methode of een werkwijze die het best bij de client
past.
Samenwerken met ouders en mantelzorgers
De visie vroeger was: enkel kijken naar de persoon met de beperking. De
visie nu is: we gaan ouders, broers en zussen mee betrekken in het
zorgproces. (link met de concentrische cirkels)
Nieuw systeem van financiering
Aanleiding van groeiende wachtlijsten:
- Stijgend geboortecijfer + langere levensverwachtingen
- Medische vooruitgang
- Inkrimping sociaal werk
- Stijging aantal personen met een arbeidshandicap
- Beleidswijzigingen in de sector van de gezondheidzorg verhoogt de
druk op de sector PmH
- Politieke keuzes?
Beleidswijziging 2020, basisprincipe: vanuit volwaardig burgerschap en
regie in eigen handen geven werd het persoonsvolgend budget ingevoerd
door volwassenen met een beperking.
Nood aan meer creatieve oplossingen om tekort aan budgetten op te
lossen:
- Sector overschrijdend werken
- Vermijden dat er te vroeg gebruik wordt gemaakt van duurdere en
intensievere ondersteuningsvormen
- Enkele levenslange professionele ondersteuning waar nodig
- Anders werk maken van wachtlijsten
, - Ondernemerschap gaan promoten
Complexiteit van de zorg
De zorg wordt steeds complexer, niet alleen de hoeveelheid aan
organisaties, budgetten oor ook de complexiteit van de doelgroep. We
zien meer mensen met lichte verstandelijke beperking en minder mensen
met een ernstige verstandelijke beperking. De zorgnood blijft hoog
omwille van de andere problematieken naast hun handicap zoals
psychiatrische problemen/gedragsstoornissen. Hierbij is er ook nood aan
professionele hulpverleners.
Perspectiefplan 2020 nieuw: Perspectiefplan 2040
Ambities perspectiefplan 2040:
- Een open en toegankelijke woon- en leefomgeving waarin personen
met een handicap actief participeren en kwaliteitsvol leven
- Gedeelde verantwoordelijkheid met andere beleidsdomeinen en
(deel)sectoren en een geïntegreerd zorgmodel (algemeen welzijn,
ouderenzorg, thuiszorg, wonen, werken, mobiliteit, onderwijs
- Extra investeringen in zorg, ondersteuning en hulpmiddelen
Personen met een beperking dienen beroep te kunnen doen:
- Op reguliere diensten
beperking
1. Een veranderend hulpverleningslandschap
Ontwikkelingen in de sector voor mensen met een verstandelijke
beperking:
- Gelijke rechten
- Inclusie
- Vermaatschappelijking van de zorg
- Vraag gestuurd werken en cliëntgerichte zorg
- Samenwerken met ouders en mantelzorgers
- Nieuw systeem van financiering
- Complexiteit van de zorg
Gelijke rechten
Is de aanleiding VN conventie. Sinds 1 augustus 2009 in werking voor
België: PmH (Personen met Handicap) op voet van gelijke rechten. Het
gevolg van gelijke rechten is de wijziging van manier van denken: meer
toegespitst op zelfstandigheid, participatie en een volwaardige en
volledige integratie van deze personen in de maatschappij.
Het VN-verdrag huldigt twee belangrijke principes:
- Het definieert een handicap: het resultaat van een wisselwerking
tussen een persoon met een beperking en de obstakels waarmee
een niet-inclusie samenleving hem of haar confronteert.
- Het luidt een echte mentaliteitsverandering in: een mens met een
handicap is niet lager dan iemand anders, een persoon met rechten
is net hetzelfde als alle andere burgers.
Wijziging in de manier waarop we denken:
- Ruimere omschrijving van begrip ‘handicap’: ruimere interpretatie
van verstandelijke handicap. Handicap niet op zich maar ook de
obstakels die worden ervaren.
- Visie: burgerschapsmodel, maatschappelijke verantwoordelijkheid
om gelijke rechten te verwezenlijken.
Burgerschapsmodel: is een basismodel voor verdere uitbouw van het
Vlaams beleid t.a.v. PmH.
,Leidt naar een echt inclusiebeleid:
- Maximaal investeren in volwaardige maatschappelijke participatie
van PmH.
- Personen met een handicap handvaten in handen geven om hun
eigen leven te sturen.
- Sociale solidariteit maximaal laten spelen.
Burgerschapsmodel:
Inclusie
Zoveel mogelijk gewoon in de samenleving en zo weinig mogelijk
uitzonderlijk en afzonderlijk.
Vermaatschappelijking van de zorg
Verschuiving binnen de zorg waarbij er egstreeft wordt om mensen met
beperkingen, chronisch zieken al hun mogelijkheden en kwetsbaarheden
een eigen zinvolle plek in de samenleving te laten innemen, waarbij nodig
hen te ondersteunen en zorg zoveel mogelijk geïntegreerd in de
samenleving te laten verlopen.
, Oefening casus pagina 24 pp 1
Vraaggestuurd werken en cliëntgerichte zorg
Vraaggestuurde werken: is dat men het individu en zijn vraag centraal
stelt en als uitgangspunt hanteert om het aanbod te bepalen: het is
zijn/haar vraag die ons én het hulpverleningsproces stuurt.
Cliëntgerichte zorg: dat wil zeggen dat we rekening houden met en ons
altijd inleven in de belevingswereld van deze cliënt.
Cliëntgericht werken houdt met andere woorden in:
- Uitgaan van de vraag van de client
- Aansluiten bij de belevingswereld van de client
- Niet onnodig de verantwoordelijkheid van de client overnemen
- De client stimuleren tot nadenken/vertellen over wat hij zelf wil
- Zoeken naar een methode of een werkwijze die het best bij de client
past.
Samenwerken met ouders en mantelzorgers
De visie vroeger was: enkel kijken naar de persoon met de beperking. De
visie nu is: we gaan ouders, broers en zussen mee betrekken in het
zorgproces. (link met de concentrische cirkels)
Nieuw systeem van financiering
Aanleiding van groeiende wachtlijsten:
- Stijgend geboortecijfer + langere levensverwachtingen
- Medische vooruitgang
- Inkrimping sociaal werk
- Stijging aantal personen met een arbeidshandicap
- Beleidswijzigingen in de sector van de gezondheidzorg verhoogt de
druk op de sector PmH
- Politieke keuzes?
Beleidswijziging 2020, basisprincipe: vanuit volwaardig burgerschap en
regie in eigen handen geven werd het persoonsvolgend budget ingevoerd
door volwassenen met een beperking.
Nood aan meer creatieve oplossingen om tekort aan budgetten op te
lossen:
- Sector overschrijdend werken
- Vermijden dat er te vroeg gebruik wordt gemaakt van duurdere en
intensievere ondersteuningsvormen
- Enkele levenslange professionele ondersteuning waar nodig
- Anders werk maken van wachtlijsten
, - Ondernemerschap gaan promoten
Complexiteit van de zorg
De zorg wordt steeds complexer, niet alleen de hoeveelheid aan
organisaties, budgetten oor ook de complexiteit van de doelgroep. We
zien meer mensen met lichte verstandelijke beperking en minder mensen
met een ernstige verstandelijke beperking. De zorgnood blijft hoog
omwille van de andere problematieken naast hun handicap zoals
psychiatrische problemen/gedragsstoornissen. Hierbij is er ook nood aan
professionele hulpverleners.
Perspectiefplan 2020 nieuw: Perspectiefplan 2040
Ambities perspectiefplan 2040:
- Een open en toegankelijke woon- en leefomgeving waarin personen
met een handicap actief participeren en kwaliteitsvol leven
- Gedeelde verantwoordelijkheid met andere beleidsdomeinen en
(deel)sectoren en een geïntegreerd zorgmodel (algemeen welzijn,
ouderenzorg, thuiszorg, wonen, werken, mobiliteit, onderwijs
- Extra investeringen in zorg, ondersteuning en hulpmiddelen
Personen met een beperking dienen beroep te kunnen doen:
- Op reguliere diensten
