Kennis van gezondheid en inzichten in ziek zijn
Les 13
Overzicht
• Reactie op schadelijke prikkels
• Oorzaken van celschade
• Cellulaire adaptatie aan celbeschadiging
• Inflammatie (ontsteking)
• Genezing van weefselschade
Reactie op schadelijke prikkels
Oorzaken van celschade
EXOGEEN
→ Fysische oorzaken
Mechanisch trauma (splijtwonde, scheurwonde, drukwonde)
Extreme temperatuurswisseling
Atmosferische drukveranderingen
Elektrische schokken
Straling
,* mechanisch trauma
Splijtwonde
o Snijwonden
o Schaafwonden
Drukwonde
o Continuïteitsverlies van de huid niet op de voorgrond
o Instabiliteitverlies
o Kenmerken:
Oedeem (vochtophoping)
Hematoom (opstapeling van bloed buiten bloedvaten)
Scheurwonde
o continuïteits- en vitaliteitsverlies
= blauwe
plek
* thermisch trauma
Hoge temperatuur
o Kan leiden tot celbeschadiging en celdood
o Verbranding van de huid
Eerste graadsverbranding ontstaat wanneer alleen de
opperhuid (epidermis) verwond is.
Tweede graadsverbranding is het gevolg wanneer naast de
epidermis ook een deel van de dermis verbrand is.
Oppervlakkige en diepe tweede graadsverbranding.
Derde graadsverbranding treft de volledige diepte van de
huid.
Lage temperatuur
o Vasoconstrictie kan leiden tot minder weefselperfusie
, o Bevriezing leidt tot de vorming van intracellulaire kristallen, die bij
opwarming nadien, het membraan van de celorganellen
beschadigen.
drukverandering
Decompressieziekte
Bij acute decompressie bij duikers ontstaan gasbellen in de circulatie door
het vrijkomen van gassen die onder hoge druk in het bloed opgelost zijn.
De gasbellen stremmen de circulatie (gasembolie) met zuurstoftekort in
de weefsels tot gevolg
* elektrische shock
Schade door elektrische schokken is het gevolg van verhitting bij
passage van stroom door weefsels.
De schade van de weefsels ter hoogte van de plaatsen waar de stroom het
lichaam binnenkomt en weer verlaat is vaak niet representatief voor de
interne beschadiging door de opgewekte hitte.
Schade kan ook secundair zijn aan storing van elektrische activiteit van het
haart: arritmiëen
* ioniserende straling
Elektromagnetische straling (Röntgen- en gammastralen)
Deeltjesstraling
DNA schade
o Apoptose
o Risico op kanker
Meest kwetsbaar cellen zijn cellen in het beenmerg, kiemcellen en
epitheelcellen
(dit zijn de cellen die continu delen; aan mitose doen)
→ Chemische agentia
Chemische stoffen kunnen cellen direct of indirect beschadigen door
verschillende mechanismen, zoals het aantasten van celmembranen,
verstoren van enzymatische processen of het veroorzaken van oxidatieve
stress.
Dit kan leiden tot functieverlies van cellen, apoptose
(geprogrammeerde celdood) of necrose (ongecontroleerde celdood).
Directe Toxische Effecten
o Oplosmiddelen (bijv. benzeen, tolueen, chloroform)
o Zware metalen (lood, kwik, cadmium, arseen)
Indirecte Toxische Effecten
o Paracetamol-overdosering
o Methanol en ethyleenglycol
Oxidatieve Stress
o Pesticiden en herbiciden (bijv. paraquat)
o Asbest
Lever heeft tijd om alles
naar glucuronide te doen
en rest uitscheiding, maar
bij overdosis wordt
schadelijke stof gevormd
NAPQI → necrose tot gevolg
Les 13
Overzicht
• Reactie op schadelijke prikkels
• Oorzaken van celschade
• Cellulaire adaptatie aan celbeschadiging
• Inflammatie (ontsteking)
• Genezing van weefselschade
Reactie op schadelijke prikkels
Oorzaken van celschade
EXOGEEN
→ Fysische oorzaken
Mechanisch trauma (splijtwonde, scheurwonde, drukwonde)
Extreme temperatuurswisseling
Atmosferische drukveranderingen
Elektrische schokken
Straling
,* mechanisch trauma
Splijtwonde
o Snijwonden
o Schaafwonden
Drukwonde
o Continuïteitsverlies van de huid niet op de voorgrond
o Instabiliteitverlies
o Kenmerken:
Oedeem (vochtophoping)
Hematoom (opstapeling van bloed buiten bloedvaten)
Scheurwonde
o continuïteits- en vitaliteitsverlies
= blauwe
plek
* thermisch trauma
Hoge temperatuur
o Kan leiden tot celbeschadiging en celdood
o Verbranding van de huid
Eerste graadsverbranding ontstaat wanneer alleen de
opperhuid (epidermis) verwond is.
Tweede graadsverbranding is het gevolg wanneer naast de
epidermis ook een deel van de dermis verbrand is.
Oppervlakkige en diepe tweede graadsverbranding.
Derde graadsverbranding treft de volledige diepte van de
huid.
Lage temperatuur
o Vasoconstrictie kan leiden tot minder weefselperfusie
, o Bevriezing leidt tot de vorming van intracellulaire kristallen, die bij
opwarming nadien, het membraan van de celorganellen
beschadigen.
drukverandering
Decompressieziekte
Bij acute decompressie bij duikers ontstaan gasbellen in de circulatie door
het vrijkomen van gassen die onder hoge druk in het bloed opgelost zijn.
De gasbellen stremmen de circulatie (gasembolie) met zuurstoftekort in
de weefsels tot gevolg
* elektrische shock
Schade door elektrische schokken is het gevolg van verhitting bij
passage van stroom door weefsels.
De schade van de weefsels ter hoogte van de plaatsen waar de stroom het
lichaam binnenkomt en weer verlaat is vaak niet representatief voor de
interne beschadiging door de opgewekte hitte.
Schade kan ook secundair zijn aan storing van elektrische activiteit van het
haart: arritmiëen
* ioniserende straling
Elektromagnetische straling (Röntgen- en gammastralen)
Deeltjesstraling
DNA schade
o Apoptose
o Risico op kanker
Meest kwetsbaar cellen zijn cellen in het beenmerg, kiemcellen en
epitheelcellen
(dit zijn de cellen die continu delen; aan mitose doen)
→ Chemische agentia
Chemische stoffen kunnen cellen direct of indirect beschadigen door
verschillende mechanismen, zoals het aantasten van celmembranen,
verstoren van enzymatische processen of het veroorzaken van oxidatieve
stress.
Dit kan leiden tot functieverlies van cellen, apoptose
(geprogrammeerde celdood) of necrose (ongecontroleerde celdood).
Directe Toxische Effecten
o Oplosmiddelen (bijv. benzeen, tolueen, chloroform)
o Zware metalen (lood, kwik, cadmium, arseen)
Indirecte Toxische Effecten
o Paracetamol-overdosering
o Methanol en ethyleenglycol
Oxidatieve Stress
o Pesticiden en herbiciden (bijv. paraquat)
o Asbest
Lever heeft tijd om alles
naar glucuronide te doen
en rest uitscheiding, maar
bij overdosis wordt
schadelijke stof gevormd
NAPQI → necrose tot gevolg
