Methoden van kwalitatief onderzoek
Vrijdag 12 december 2025
Deel 1:
Inleiding in kwalitatief onderzoek
Betrouwbaarheid en validiteit
Wat is kwalitatief onderzoek?
Vaak wordt er gedacht dat in kwalitatief onderzoek de nadruk ligt op het gebruik
van woorden en niet op het gebruik van getallen.
Kwalitatief onderzoek heeft andere assumpties en doelen, daarom kom je op het
gebruik van woorden.
Assumpties:
1. Inductieve benadering
2. Constructivistische visie
3. Interpretatieve visie
1. Inductieve benadering
Deductieve benadering: op basis van theorie worden gegevens onderzocht en
hypothesen getoetst.
Inductieve benadering: op basis van gegevens/bevindingen wordt theorie
gegenereerd. De theorie komt dus pas later.
2. Constructivistische visie
De constructivistische visie heeft te maken met ontologie: hoe zit onze realiteit in
elkaar? Deze gaat ervanuit dat de sociale werkelijkheid door mensen zelf wordt
gecreëerd (ook door de onderzoeker).
3. Interpretatieve visie
Kennis wordt verkregen op basis van interpretaties van ‘actoren’. Niet op basis
van harde wetenschappen als natuurkunde en scheikunde. Je moet leren kijken
door de ogen van de ander en hun ‘rol’ aannemen. Kijk door een bril van een
ander!
EMIC perspectief! -> Kijken door de bril van een ander. Perspectief van degene
die je onderzoekt.
ETIC perspectief: gezichtspunt van de onderzoeker.
Een kwalitatief onderzoeker is niet iemand die kijkt waar de waarheid is. Een
kwalitatief onderzoeker zegt dat de waarheid er niet is en dat die ook niet zomaar
voor het grijpen ligt.
De ‘bezigheden’ van kwalitatief onderzoekers
1. Flexibiliteit en weinig structuur
2. Geen ‘besmetting’ vooraf door opgelegde schema’s
, 3. Beschrijving van en nadruk op de context
4. Mensen zoveel mogelijk beschrijven in een naturalistische omgeving.
5. Nadruk op proces met behulp van patronen in de loop van de tijd.
Het gebruik van concepten (Blumer)
‘Definitive concepts’
Indicatoren leggen concept vast.
Nadruk op de ‘gewone’ aspecten van het fenomeen -> hetgeen dat wij al
met elkaar besproken hebben en waarvan wij vinden dat het een definitie
is van een concept.
Legt theorie op de sociale werkelijkheid.
‘Sensitizing concepts’ / richtinggevende begrippen
Algemeen referentiekader.
Ontdekken van allerlei vormen van een fenomeen.
Van breed naar smal.
Onderzoeksproces
In kwalitatief onderzoek is het onderzoeksproces een illiteratief proces. Het is
minder vastgelegd dan bij kwantitatief onderzoek en de volgorde loopt in een
cirkel. Je kunt in kwantitatief onderzoek geen mensen meer toevoegen na het
interpreteren van de data. Er is geen vaste volgorde in het onderzoeksproces.
Onderzoeksvraag
Op welke manier construeert het samenspel tussen verschillende discoursen de
betekenis van ‘familie’ in persoonlijke adoptieverhalen geschreven door
adoptieouders?
Het gaat vaak om ervaringen i.p.v. verschillen (kwantitatief onderzoek).
, Onderscheid kwalitatief en kwantitatief onderzoek
Tabel is erg zwart-wit! Kwantitatief is echt niet alleen maar met getallen en
kwalitatief is niet alleen met woorden. Kwalitatief onderzoek maakt gewoon
minder gebruik van getallen.
Quasi-kwantificatie -> termen gebruiken als vaak, soms, weinig, etc.
Point of view researcher -> ETIC
Point of view participants -> EMIC
Het onderscheid tussen de twee vormen is wel nuttig, maar er is geen
noodzakelijk verband tussen de twee onderzoeksmethodes en epistemologische
en ontologische visies. Veel genoemde uitgangspunten zijn niet standaard.
Negatieve definitie: mensen geven vaak aan wat kwalitatief onderzoek NIET is.
De definitie wordt vooral vormgegeven door zaken die kwalitatief onderzoek niet
zijn.
Er is veel overlap in kwantitatief en kwalitatief onderzoek.
Mixed method research
Kwantitatief en kwalitatief onderzoek samen gebruiken in een onderzoek. Ze
worden gebruikt om elkaar te beoordelen.
Kwalitatief onderzoek is ….
Veel mensen zeggen dat kwalitatief onderzoek te subjectief, te moeilijk te
herhalen, niet te generaliseren (samples niet representatief) en te weinig
transparant is (het is niet altijd duidelijk wat een onderzoeker precies heeft
gedaan).
Betrouwbaarheid en validiteit
Drie benaderingen:
Vrijdag 12 december 2025
Deel 1:
Inleiding in kwalitatief onderzoek
Betrouwbaarheid en validiteit
Wat is kwalitatief onderzoek?
Vaak wordt er gedacht dat in kwalitatief onderzoek de nadruk ligt op het gebruik
van woorden en niet op het gebruik van getallen.
Kwalitatief onderzoek heeft andere assumpties en doelen, daarom kom je op het
gebruik van woorden.
Assumpties:
1. Inductieve benadering
2. Constructivistische visie
3. Interpretatieve visie
1. Inductieve benadering
Deductieve benadering: op basis van theorie worden gegevens onderzocht en
hypothesen getoetst.
Inductieve benadering: op basis van gegevens/bevindingen wordt theorie
gegenereerd. De theorie komt dus pas later.
2. Constructivistische visie
De constructivistische visie heeft te maken met ontologie: hoe zit onze realiteit in
elkaar? Deze gaat ervanuit dat de sociale werkelijkheid door mensen zelf wordt
gecreëerd (ook door de onderzoeker).
3. Interpretatieve visie
Kennis wordt verkregen op basis van interpretaties van ‘actoren’. Niet op basis
van harde wetenschappen als natuurkunde en scheikunde. Je moet leren kijken
door de ogen van de ander en hun ‘rol’ aannemen. Kijk door een bril van een
ander!
EMIC perspectief! -> Kijken door de bril van een ander. Perspectief van degene
die je onderzoekt.
ETIC perspectief: gezichtspunt van de onderzoeker.
Een kwalitatief onderzoeker is niet iemand die kijkt waar de waarheid is. Een
kwalitatief onderzoeker zegt dat de waarheid er niet is en dat die ook niet zomaar
voor het grijpen ligt.
De ‘bezigheden’ van kwalitatief onderzoekers
1. Flexibiliteit en weinig structuur
2. Geen ‘besmetting’ vooraf door opgelegde schema’s
, 3. Beschrijving van en nadruk op de context
4. Mensen zoveel mogelijk beschrijven in een naturalistische omgeving.
5. Nadruk op proces met behulp van patronen in de loop van de tijd.
Het gebruik van concepten (Blumer)
‘Definitive concepts’
Indicatoren leggen concept vast.
Nadruk op de ‘gewone’ aspecten van het fenomeen -> hetgeen dat wij al
met elkaar besproken hebben en waarvan wij vinden dat het een definitie
is van een concept.
Legt theorie op de sociale werkelijkheid.
‘Sensitizing concepts’ / richtinggevende begrippen
Algemeen referentiekader.
Ontdekken van allerlei vormen van een fenomeen.
Van breed naar smal.
Onderzoeksproces
In kwalitatief onderzoek is het onderzoeksproces een illiteratief proces. Het is
minder vastgelegd dan bij kwantitatief onderzoek en de volgorde loopt in een
cirkel. Je kunt in kwantitatief onderzoek geen mensen meer toevoegen na het
interpreteren van de data. Er is geen vaste volgorde in het onderzoeksproces.
Onderzoeksvraag
Op welke manier construeert het samenspel tussen verschillende discoursen de
betekenis van ‘familie’ in persoonlijke adoptieverhalen geschreven door
adoptieouders?
Het gaat vaak om ervaringen i.p.v. verschillen (kwantitatief onderzoek).
, Onderscheid kwalitatief en kwantitatief onderzoek
Tabel is erg zwart-wit! Kwantitatief is echt niet alleen maar met getallen en
kwalitatief is niet alleen met woorden. Kwalitatief onderzoek maakt gewoon
minder gebruik van getallen.
Quasi-kwantificatie -> termen gebruiken als vaak, soms, weinig, etc.
Point of view researcher -> ETIC
Point of view participants -> EMIC
Het onderscheid tussen de twee vormen is wel nuttig, maar er is geen
noodzakelijk verband tussen de twee onderzoeksmethodes en epistemologische
en ontologische visies. Veel genoemde uitgangspunten zijn niet standaard.
Negatieve definitie: mensen geven vaak aan wat kwalitatief onderzoek NIET is.
De definitie wordt vooral vormgegeven door zaken die kwalitatief onderzoek niet
zijn.
Er is veel overlap in kwantitatief en kwalitatief onderzoek.
Mixed method research
Kwantitatief en kwalitatief onderzoek samen gebruiken in een onderzoek. Ze
worden gebruikt om elkaar te beoordelen.
Kwalitatief onderzoek is ….
Veel mensen zeggen dat kwalitatief onderzoek te subjectief, te moeilijk te
herhalen, niet te generaliseren (samples niet representatief) en te weinig
transparant is (het is niet altijd duidelijk wat een onderzoeker precies heeft
gedaan).
Betrouwbaarheid en validiteit
Drie benaderingen:
