VWO 5
Samenvatting
Chemie Overal Scheikunde:
Hoofdstuk 9; Basen
Judith Vuijst
CSVVG Vincent van Gogh
, Scheikunde samenvatting Hs 9: Basen
§9.2 Basen in water
Zuren: stoffen die H+-ionen kunnen afgeven en daardoor H3O+-ionen vormen in water
Basen: stoffen die H+-ionen kunnen opnemen en daardoor OH--ionen vormen in water
pH basische oplossing > 7
Als het H2O-molecuul een H+-ion verliest, blijft er dus een OH--ion over.
Zwakke base: er treedt een evenwichtsreactie met water op
CH3COO- (aq) + H2O (l) ↔ CH3COOH (aq) + OH- (aq)
Als een zwakke base een H+ -ion opneemt, ontstaat een zwak zuur dat weer een H + kan afgeven zoals bij CH3COO- en
CH3COOH, ze vormen een geconjugeerd zuur-basepaar.
Een ion als zwakke base noteer je als het oorspronkelijke ion, dus: CH3COO- (aq).
Sterke base: er treedt een aflopende reactie met water op
CaO(aq) + H2O (l) Ca2+ (aq) + 2 OH- (aq)
Omdat dit een aflopende reactie is, kan het O2- -ion niet in water bestaan en vormt OH- -ionen.
Oplossing noteer je als de ionen die ontstaan door de reactie met water, dus: Ca2+ (aq) + 2 OH- (aq)
§9.3 Formules en namen van basen
1. Een goed oplosbaar zout met een sterk basisch ion:
Het zout Na2O reageert met water. In dit zout zit de sterke base O 2-. Als het zout in water oplost reageren de O 2-
ionen direct aflopend met water: Na2O (s) + H2O (l) 2 Na+ (aq) + 2 OH- (aq).
Als een goed oplosbaar zout een sterke base bevat, staat id reactievergelijking de formule vh zout.
2. Een slecht oplosbaar zout met een sterk basisch ion:
In het slechte oplosbare zout koper(II)oxide (CuO) zitten ook oxide-ionen. Maar er komen maar weinig ionen voor
id oplossing als je dit zout in water brengt. Er verloopt geen reactie tussen de base en water.
3. Een goed oplosbaar zout met een zwak basisch ion:
Als zout NaF(goed oplosbaar)oplost in water, krijg je natriumionen en fluoride-ionen: NaF (s) Na+ (aq) + F-
(aq).
Fluoride-ionen: zwakke base. Er treedt dus een evenwichtsreactie op: F- (aq) + H2O (l) ↔ HF (aq) + OH-(aq).
Bij een goed oplosbaar zout en een zwak basisch ion schrijf je dus 2 vergelijkingen op.
o Eerst een oplosvergelijking vh zout in water, dan een reactievergelijking vh zwak basische ion met water.
4. Een slecht oplosbaar zout met een zwak basisch ion:
In MgF2 (slecht oplosbaar zout) zitten ook fluoride-ionen. Maar er komen maar weinig fluoride-ionen voor in
oplossing als je dit zout in water brengt. Er verloopt geen reactie tussen de base en water.
Meerwaardige zwakke base: neemt meestal maar één H+-ion op van water; de tweede reactie noteer je dus niet.
Je kunt aan de lading vh ion zien hoeveel H+-ionen het kan opnemen; PO43- (fosfaation) is een driewaardige base.
Maar dit klopt niet altijd. HSO4- (waterstofsulfaation) is een negatief geladen ion, maar geen base.
Eenwaardige base: kan één H+-ion opnemen
Meerwaardige base: kan meerdere H+-ionen opnemen Naam Formule
Aminen zijn zwakke organische basen. Ook NH 3 (ammoniak) is een zwakke base. Ammonia NH3 (aq)
+ -
Natronloog Na (aq) + OH (aq)
Kaliloog K+ (aq) + OH- (aq)
Barietwater Ba2+ (aq) + 2 OH- (aq)
Kalkwater Ca2+ (aq) + 2 OH- (aq)
, Naam Formule
§9.4 pH-berekeningen aan basische oplossingen
De pOH van een oplossing bereken je met: pOH = –log[OH-]. Hydroxide-ion OH-
Bij de gegeven pOH bereken je de [OH -] met [OH-] = 10-pOH.
Verband tussen pH en pOH is: pH + pOH = 14. of [H3O+] x [OH-] = 1,0x10-14 Oxide-ion O2-
Hoe hoger de concentratie vd OH- -ionen, hoe basischer de oplossing en hoe Carbonaation CO32-
lager de pOH.
Waterstofcarbonaation HCO3-
Watermoleculen kunnen een H+ opnemen en afgeven:
H2O (l) + H2O (l) ↔ H3O+ (aq) + OH- (aq). Sulfide-ion S2-
Het is een evenwichtsreactie, dus de evenwichtsvoorwaarde van dit evenwicht
Waterstofsulfide-ion HS-
is: K=¿ ¿. Het evenwicht ligt sterk naar links dus je mag de [H 2O] constant
noemen. Daarom geldt: K[H2O]2 = Kw = [H3O+][OH-]. Kw is de waterconstante. Fosfaation PO43-
Monowaterstoffosfaation HPO42-
Sulfietion SO32-
Cyanide-ion CN-
Acetaation CH3COO-
Ammoniak NH3
Samenvatting
Chemie Overal Scheikunde:
Hoofdstuk 9; Basen
Judith Vuijst
CSVVG Vincent van Gogh
, Scheikunde samenvatting Hs 9: Basen
§9.2 Basen in water
Zuren: stoffen die H+-ionen kunnen afgeven en daardoor H3O+-ionen vormen in water
Basen: stoffen die H+-ionen kunnen opnemen en daardoor OH--ionen vormen in water
pH basische oplossing > 7
Als het H2O-molecuul een H+-ion verliest, blijft er dus een OH--ion over.
Zwakke base: er treedt een evenwichtsreactie met water op
CH3COO- (aq) + H2O (l) ↔ CH3COOH (aq) + OH- (aq)
Als een zwakke base een H+ -ion opneemt, ontstaat een zwak zuur dat weer een H + kan afgeven zoals bij CH3COO- en
CH3COOH, ze vormen een geconjugeerd zuur-basepaar.
Een ion als zwakke base noteer je als het oorspronkelijke ion, dus: CH3COO- (aq).
Sterke base: er treedt een aflopende reactie met water op
CaO(aq) + H2O (l) Ca2+ (aq) + 2 OH- (aq)
Omdat dit een aflopende reactie is, kan het O2- -ion niet in water bestaan en vormt OH- -ionen.
Oplossing noteer je als de ionen die ontstaan door de reactie met water, dus: Ca2+ (aq) + 2 OH- (aq)
§9.3 Formules en namen van basen
1. Een goed oplosbaar zout met een sterk basisch ion:
Het zout Na2O reageert met water. In dit zout zit de sterke base O 2-. Als het zout in water oplost reageren de O 2-
ionen direct aflopend met water: Na2O (s) + H2O (l) 2 Na+ (aq) + 2 OH- (aq).
Als een goed oplosbaar zout een sterke base bevat, staat id reactievergelijking de formule vh zout.
2. Een slecht oplosbaar zout met een sterk basisch ion:
In het slechte oplosbare zout koper(II)oxide (CuO) zitten ook oxide-ionen. Maar er komen maar weinig ionen voor
id oplossing als je dit zout in water brengt. Er verloopt geen reactie tussen de base en water.
3. Een goed oplosbaar zout met een zwak basisch ion:
Als zout NaF(goed oplosbaar)oplost in water, krijg je natriumionen en fluoride-ionen: NaF (s) Na+ (aq) + F-
(aq).
Fluoride-ionen: zwakke base. Er treedt dus een evenwichtsreactie op: F- (aq) + H2O (l) ↔ HF (aq) + OH-(aq).
Bij een goed oplosbaar zout en een zwak basisch ion schrijf je dus 2 vergelijkingen op.
o Eerst een oplosvergelijking vh zout in water, dan een reactievergelijking vh zwak basische ion met water.
4. Een slecht oplosbaar zout met een zwak basisch ion:
In MgF2 (slecht oplosbaar zout) zitten ook fluoride-ionen. Maar er komen maar weinig fluoride-ionen voor in
oplossing als je dit zout in water brengt. Er verloopt geen reactie tussen de base en water.
Meerwaardige zwakke base: neemt meestal maar één H+-ion op van water; de tweede reactie noteer je dus niet.
Je kunt aan de lading vh ion zien hoeveel H+-ionen het kan opnemen; PO43- (fosfaation) is een driewaardige base.
Maar dit klopt niet altijd. HSO4- (waterstofsulfaation) is een negatief geladen ion, maar geen base.
Eenwaardige base: kan één H+-ion opnemen
Meerwaardige base: kan meerdere H+-ionen opnemen Naam Formule
Aminen zijn zwakke organische basen. Ook NH 3 (ammoniak) is een zwakke base. Ammonia NH3 (aq)
+ -
Natronloog Na (aq) + OH (aq)
Kaliloog K+ (aq) + OH- (aq)
Barietwater Ba2+ (aq) + 2 OH- (aq)
Kalkwater Ca2+ (aq) + 2 OH- (aq)
, Naam Formule
§9.4 pH-berekeningen aan basische oplossingen
De pOH van een oplossing bereken je met: pOH = –log[OH-]. Hydroxide-ion OH-
Bij de gegeven pOH bereken je de [OH -] met [OH-] = 10-pOH.
Verband tussen pH en pOH is: pH + pOH = 14. of [H3O+] x [OH-] = 1,0x10-14 Oxide-ion O2-
Hoe hoger de concentratie vd OH- -ionen, hoe basischer de oplossing en hoe Carbonaation CO32-
lager de pOH.
Waterstofcarbonaation HCO3-
Watermoleculen kunnen een H+ opnemen en afgeven:
H2O (l) + H2O (l) ↔ H3O+ (aq) + OH- (aq). Sulfide-ion S2-
Het is een evenwichtsreactie, dus de evenwichtsvoorwaarde van dit evenwicht
Waterstofsulfide-ion HS-
is: K=¿ ¿. Het evenwicht ligt sterk naar links dus je mag de [H 2O] constant
noemen. Daarom geldt: K[H2O]2 = Kw = [H3O+][OH-]. Kw is de waterconstante. Fosfaation PO43-
Monowaterstoffosfaation HPO42-
Sulfietion SO32-
Cyanide-ion CN-
Acetaation CH3COO-
Ammoniak NH3
