Samenvatting medische kennis: Opname, uitscheiding en regulatie

1.2 Opname, uitscheiding en regulatie




Week 11
MC-A

Leerdoelen
o De ligging, bouw en functie van de nieren en de urineweg
kunnen beschrijven.
o De doorbloeding van de nieren kunnen beschrijven.
o De functie en onderdelen van het nefron kunnen
beschrijven.
o De werking van de nier kunnen beschrijven en daarbij de
begrippen filtratie, secretie en reabsorptie kunnen
beschrijven.
o Kunnen uitleggen wat wordt verstaan onder glomerulaire
filtratie snelheid ofwel glomerular filtration rate (GFR).
o De rol van de nieren bij het uitscheiden van afvalstoffen
kunnen uitleggen (excretie).
o Kunnen benoemen hoe de water- en zoutuitscheiding
gereguleerd wordt en hierbij de term osmolariteit kunnen
gebruiken.
o Kunnen uitleggen hoe de zuurgraad gereguleerd wordt en
benoemt hierin de rol van de nieren.
o Kunnen uitleggen wat de rol van de nieren is in aanmaak
van erytrocyten.
o Kunnen uitleggen wat de rol van de nieren is in relatie tot
vitamine D.
o Kunnen uitleggen wat de normale samenstelling is van de
urine en wanneer de samenstelling van urine afwijkt van
normaal.
o De vochthuishouding (inclusief grote lijnen vochtbalans)
kunnen uitleggen en de rol van het urinewegstelsel hierin
kan benoemen.

, o Kunnen uitleggen bij welk volume en hoe de urinelozing
tot stand komt.




Ligging nieren:
 Hoog in de buikholte
 Tegen de achterste buikwand, retroperitoneaal
 Ter weerzijden van de wervelkolom
 Worden beschermd door de thorax
 Linker nier ligt tegen het diafragma
- het craniale uiteinde ligt ter hoogte van de twaalfde
borstwervel (Th12)
- het caudale uiteinde reikt tot de derde lumbale wervel
(L3)
 Rechternier ligt gespiegeld iets lager dan de linker nier
 De holle zijden van de nieren zijn naar elkaar toe gekeerd


Bouw nieren:
 Nierkapsel
- De buitenste laag van nier bestaat uit een dun, stevig
bindweefselkapsel
 Cortex
- Het gespikkelde weefselgebied dat direct onder het
nierkapsel ligt.
 Medulla
- merg tussen en binnen de schors, binnenzijde
 Mergpiramiden
- de merggebieden met vorm van stompe kegels en een
gestreept uiterlijk
 Mergstralen
- strepen op de mergpiramiden die doen denken aan een
stralenkrans
 Nierpapil
- de top van de mergpiramide
- naar het centrum van de nier gericht
- hier monden 3 tot 6 mergpiramiden uit in een holte
 Calix (nierkelk)
- monden op hun beurt uit in een grote centrale holte in de
nier

, - bekleed met overgangsepitheel
 Pyelum (nierbekken)
- grote centrale holte in de nier ook pelvis genoemd
- vernauwt mediaal en gaat ter hoogte van het nierhilum
over in de ureter
- bekleed met overgangsepitheel
 Ureter (urineleider)

Functie nieren:
 Aanmaak vitamine D
 Kwijtraken afvalstoffen
 Regelen bloeddruk en volume
 Concentratie zouten

 Epo maken
 Zuurbase regulatie



Urineweg:
 Functie
- zorgen voor transport, opslag en verwijdering van de
urine uit het lichaam
 Bouw
- nierkelken, nierbekken, urineleiders, urineblaas en de
urinebuis
 Figuur 8,9 en 8,10 uit AF




Doorbloeding nieren:

 a. renalis (nierslagader)
- korte, wijde aftakking van aorta abdominalis
- in rust krijgen die nieren via deze slagaders ongeveer 20
% van het hartminuutvolume aangeboden. (Gemiddeld 0,5
liter bloed)
- vertakt ter hoogte van het nierhilum in kleine arteriën,
die langs het nierbekken en rond de nierkelken het nier
weefsel binnen gaan

,  interlobaire arteriën
- er lopen aftakkingen langs de randen van de
mergpiramiden naar de oppervlakkige schorslaag
 arterie arcuatea (boogarteriën)
- aftakkingen lopen in een boog over de basis van de
piramiden.
 Interlobulaire arteriën
- aftakkingen van de boogarteriën
- dringen het merg- en het schorsweefsel binnen
- lopen parallel aan de mergstralen en aan de interlobaire
arteriën
 Arteriële portale circulatie
- aftakkingen van de interlobulaire arteriën die in de schros
en merg de circulatie vormen.
 V. renalis
- venen verenigen zich hier tot ter hoogte van het
nierhilum
Wijd bloedvat wat zich uitmondt in de v. cava inferior
- voert zuurstofarm bloed af

Nefron:
 1 miljoen per nier
 Ligt in schors en merg
 Glomerulus
- aftakking slagader met vaatkluwen en daaromheen een
kapsel
- vind filtratie plaats (bloed wordt uitgeperst -> voorurine
 Kapsel van bowman
- hier wordt de voor urine opgevangen
- ingedrukt dubbelwandig zakje van eenlagig
plaveiselepitheel
- hier zit een capillair dat als een kluwentje opgerold is.
 Tumulus
- kronkelige buis
-‘verzamelbuis’
- bewerking van urine
- slagader loopt hierlangs hierdoor contact tussen urine en
afgegeven bloed
 Kapselholte
- holte tussen buitenwand en glomerulus
 Vas afferens
- afvoerende bloedvat