Hoorcollege 2

Erfrecht
Saisine-beginsel (art. 4:182 BW)
Erfgenaam treedt van rechtswege (automatisch) in de voetsporen van de erflater: ‘Le mort
saisit le vif’.
 Overgang vermogen van erflater op erfgenaam
1. Absolute rechten
2. Relatieve schulden
3. Schulden

Erfgenaam moet worden geroepen
 Op grond van testament
 Op grond van de wet
Ad 1. Testament is blijkens art. 4:42 lid 1 BW een eenzijdige rechtshandeling.
Ad 2. Als erflater geen testament maakt (of hierin zaken openlaat): erfrecht bij versterf (art.
4:9 e.v. BW)

Testament als rechtshandeling (titel 3.2 BW)
Rechtshandeling = handeling met beoogd rechtsgevolg (categorie van rechtsfeit).
Algemene regel in art. 3:33 BW: ‘’Een rechtshandeling vereist een op een rechtsgevolg
gerichte wil die zich door een verklaring heeft geopenbaard.’’
 Categorieën rechtshandelingen:
1. Eenzijdig/meerzijdig
2. Gericht/ongericht
 Een testament is een eenzijdige ongerichte rechtshandeling

Eenzijdige ongerichte rechtshandeling
Wilsverklaring van erflater in voorgeschreven norm is voldoende
- Geen aanvaarding nodig voor geldig testament
- Verklaring hoeft niemand te hebben bereikt
 Speciale regels
- Testament is per definitie herroepelijk (zie art. 4:42 lid 2 en 3 BW)
- Vanaf 16-jarige leeftijd kan iemand al een testament maken (art. 4:55 lid 1 BW)

Opmaken testament gebonden aan formele regels
Art. 4:94 BW – notariële akte vereist (tot 2003 extra getuigen nodig voor geldig testament).
- Notaris draagt vervolgens zorg voor registratie in Centraal Tentamen Register
Als er geen testament ligt of zaken ongeregeld laat:

, Regels van intestaat/wettelijk erfrecht (titel 4.2 en 4.3 BW)

Hoofdregel wettelijk erfrecht
Parentele-stelsel in art. 4:10 BW: zoeken naar bloedverwanten.
1. De wet roept tot een nalatenschap als erfgenamen uit eigen hoofde
achtereenvolgens:
a. De niet van tafel en bed gescheiden echtgenoot van de erflater tezamen met
diens kinderen;
b. De ouders van de erflater tezamen met diens broers en zusters;
c. De grootouders van de erflater;
d. De overgrootouders van de erflater.
2. De afstammelingen van een kind, broer, zuster, grootouder of overgrootouder
worden bij plaatsvervulling geroepen.

Art. 4:182 BW (zowel voor testamentaire als wettelijke erfgenamen)
1. Met het overlijden van de erflater volgen zijn erfgenamen van rechtswege op in zijn
voor overgang vatbare rechten en in zijn bezit en houderschap. (de eerste zin geldt
niet wanneer de nalatenschap ingevolge artikel 13 wordt verdeeld; in dat geval volgt
de echtgenoot van rechtswege op in het bezit en houderschap van de erflater).
2. Zij worden van rechtswege schuldenaar van de schulden van de erflater die niet met
zijn dood tenietgaan. Is een prestatie deelbaar, dan is ieder van hen verbonden voor
een deel, evenredig aan zijn erfdeel, tenzij zij hoofdelijk zijn verbonden.

Rechtstreekse opvolger van de erflater
Erfgenaam stapt in de volledige rechtspositie van de erflater: saisine-beginsel.
Verschil tussen activa en passiva bij meerdere erfgenamen:
- Rechten vallen in gemeenschappelijke boedel
- Schulden worden (indien mogelijk) verdeeld

Vermogen gaat in zijn geheel over, behalve….
 Recht van vruchtgebruik
- Zie art. 3:203 lid 2 BW: gebonden aan het leven van de vruchtgebruiker
 Persoonlijke rechten en plichten
- Lidmaatschap vereniging
- Aanspraken uit pension e.d.
- Overeenkomsten waar de persoon die de prestatie verricht van belang is
(opdracht/arbeidsovereenkomst)

Speciale regeling in art. 4:13 BW
Alleen van toepassing als echtgenoot en een of meer kinderen erfgenaam zijn.