1 arbeidsrecht
LES 1: arbeidsovereenkomst
Relevante wetgeving
• Wet op de arbeidsovereenkomsten van 3/07/1978, B.S. 22/08/1978
Wat is een arbeidsovereenkomst?
Een arbeidsovereenkomst is:
Wederkerige overeenkomst ↔︎ Eenzijdig statuut
(ambtenaar)
Voor het verrichten van arbeid ↔︎ Volgen van een opleiding (leerovereenkomst)
Tegen loon ↔︎ Onkostenvergoeding (vrijwilligerswerk)
Onder gezag van een werkgever ↔︎ Geen gezag
(zelfstandige aannemingsoverenkomst)
Het ondergeschikt verband
Essentieel kenmerk van de arbeidsovereenkomst= ondergeschikt verband:
• Gezagsrelatie tussen werkgever en werknemer
o Bevelrecht van de werkgever over de organisatie en uitvoering van het werk
o Plicht van de werknemer om deze instructies op te volgen
• Gezagsrelatie staat onafhankelijk bij de uitvoering van de arbeidsovereenkomst niet in de
weg
• Ook tussen gehuwde , familieleden of concubanten kan een gezagsrelatie bestaand
o Bv. vader neemt zoon aan in bakkerij
Actuele discussie
• Schijnzelfstandigen: werkgevers proberen sociale bijdragen voor werknemers te
ontlopen
• Oneigenlijke of pseudowerknemers: zelfstandigen proberen te profiteren van de sociale
zekerheid voor werknemers
Samengaan van een arbeidsovereenkomst met een aannemingsovereenkomst:
• onweerlegbaar wettelijk vermoeden dat de prestaties als zelfstandige ook op basis van
de arbeidsovereenkomst werden uitgevoerd
• wettelijk vermoeden geldt enkel indien het om gelijkaardige prestaties gaat
Toepassingsgebied van de arbeidsovereenkomstenwet
ARTIKEL 1 WAO: de arbeidsovereenkomstenwet regelt de overeenkomst voor werklieden,
bedienden, handelsvertegenwoordigers en dienstboden:
• WAO situeert zich dus vooral in de ‘privésector’
, 2 arbeidsrecht
• Maar de wetgever heeft het uitgebreid tot het niet-statutaire personeel van de publieke
sectoren → dit personeel wordt daarom ook wel ‘contractueel’ personeel genoemd
Aangaan van de arbeidsovereenkomst – geldigheidsvereisten
Een arbeidsverhouding ontstaat door een mondelinge of schriftelijke overeenkomst die
onderworpen is aan de geldigheidsvereisten van het Burgerlijk Wetboek:
• de partijen moeten bekwaam zijn - bekwaamheid
o algemeen principe: iedereen is bekwaam om een overeenkomst te sluiten, tenzij
hij door de wet hiertoe bekwaam is verklaard
o minderjarigen: zijn in beginsel rechtsbekwaam om arbeidsovereenkomsten te
sluiten, tenzij er uitdrukkelijk verzet is van de vader, moeder of voogd
o kinderen
▪ verbod op tewerkstelling van kinderen in de arbeidswet
▪ kind = minderjarige beneden de 15 jaar of nog voltijdse leerplichtig
• er moet een geldige toestemming zijn – toestemming
o de toestemming van de partijen kan aangetast worden door wilsgebreken
1. geweld
▪ kan van fysieke of morele aard zijn
▪ moet op een redelijke mens indruk maken en doet vrezen dat hijzelf, zijn
onmiddellijke familie of zijn vermogen bloot staat aan een aanzienlijk en
dadelijk kwaad
2. dwaling
▪ zich vergissen, een verkeerde mening toegedaan zijn
▪ moet een belangrijke dwaling over een essentieel element zijn
3. bedrog
▪ is het opzettelijk misleiden van de andere partij
▪ kan bestaan uit leugens of bedrieglijk zwijgen
▪ moet van die aard zijn dat de overeenkomst zonder bedrog nooit tot stand
zou zijn gekomen
▪ goede trouw bij het aangaan van de overeenkomst veronderstelt een
spontane mededeling van substantiële informatie aan de andere partij
▪ leugenachtige antwoorden op ongeoorloofde vragen
- leveren geen vernietigende bedrog op
- zwangerschap
- lidmaatschap bepaalde verenigingen
4. misbruik van omstandigheden
▪ wanneer bij de contractsluiting een kennelijk onevenwicht bestaat tussen
de prestaties als gevolg van het misbruik door de ene partij van
omstandigheden die verbonden zijn aan de zwakke positie van de andere
partij
• er moet een bepaald voorwerp zijn
o datgene waartoe met zich verbindt
LES 1: arbeidsovereenkomst
Relevante wetgeving
• Wet op de arbeidsovereenkomsten van 3/07/1978, B.S. 22/08/1978
Wat is een arbeidsovereenkomst?
Een arbeidsovereenkomst is:
Wederkerige overeenkomst ↔︎ Eenzijdig statuut
(ambtenaar)
Voor het verrichten van arbeid ↔︎ Volgen van een opleiding (leerovereenkomst)
Tegen loon ↔︎ Onkostenvergoeding (vrijwilligerswerk)
Onder gezag van een werkgever ↔︎ Geen gezag
(zelfstandige aannemingsoverenkomst)
Het ondergeschikt verband
Essentieel kenmerk van de arbeidsovereenkomst= ondergeschikt verband:
• Gezagsrelatie tussen werkgever en werknemer
o Bevelrecht van de werkgever over de organisatie en uitvoering van het werk
o Plicht van de werknemer om deze instructies op te volgen
• Gezagsrelatie staat onafhankelijk bij de uitvoering van de arbeidsovereenkomst niet in de
weg
• Ook tussen gehuwde , familieleden of concubanten kan een gezagsrelatie bestaand
o Bv. vader neemt zoon aan in bakkerij
Actuele discussie
• Schijnzelfstandigen: werkgevers proberen sociale bijdragen voor werknemers te
ontlopen
• Oneigenlijke of pseudowerknemers: zelfstandigen proberen te profiteren van de sociale
zekerheid voor werknemers
Samengaan van een arbeidsovereenkomst met een aannemingsovereenkomst:
• onweerlegbaar wettelijk vermoeden dat de prestaties als zelfstandige ook op basis van
de arbeidsovereenkomst werden uitgevoerd
• wettelijk vermoeden geldt enkel indien het om gelijkaardige prestaties gaat
Toepassingsgebied van de arbeidsovereenkomstenwet
ARTIKEL 1 WAO: de arbeidsovereenkomstenwet regelt de overeenkomst voor werklieden,
bedienden, handelsvertegenwoordigers en dienstboden:
• WAO situeert zich dus vooral in de ‘privésector’
, 2 arbeidsrecht
• Maar de wetgever heeft het uitgebreid tot het niet-statutaire personeel van de publieke
sectoren → dit personeel wordt daarom ook wel ‘contractueel’ personeel genoemd
Aangaan van de arbeidsovereenkomst – geldigheidsvereisten
Een arbeidsverhouding ontstaat door een mondelinge of schriftelijke overeenkomst die
onderworpen is aan de geldigheidsvereisten van het Burgerlijk Wetboek:
• de partijen moeten bekwaam zijn - bekwaamheid
o algemeen principe: iedereen is bekwaam om een overeenkomst te sluiten, tenzij
hij door de wet hiertoe bekwaam is verklaard
o minderjarigen: zijn in beginsel rechtsbekwaam om arbeidsovereenkomsten te
sluiten, tenzij er uitdrukkelijk verzet is van de vader, moeder of voogd
o kinderen
▪ verbod op tewerkstelling van kinderen in de arbeidswet
▪ kind = minderjarige beneden de 15 jaar of nog voltijdse leerplichtig
• er moet een geldige toestemming zijn – toestemming
o de toestemming van de partijen kan aangetast worden door wilsgebreken
1. geweld
▪ kan van fysieke of morele aard zijn
▪ moet op een redelijke mens indruk maken en doet vrezen dat hijzelf, zijn
onmiddellijke familie of zijn vermogen bloot staat aan een aanzienlijk en
dadelijk kwaad
2. dwaling
▪ zich vergissen, een verkeerde mening toegedaan zijn
▪ moet een belangrijke dwaling over een essentieel element zijn
3. bedrog
▪ is het opzettelijk misleiden van de andere partij
▪ kan bestaan uit leugens of bedrieglijk zwijgen
▪ moet van die aard zijn dat de overeenkomst zonder bedrog nooit tot stand
zou zijn gekomen
▪ goede trouw bij het aangaan van de overeenkomst veronderstelt een
spontane mededeling van substantiële informatie aan de andere partij
▪ leugenachtige antwoorden op ongeoorloofde vragen
- leveren geen vernietigende bedrog op
- zwangerschap
- lidmaatschap bepaalde verenigingen
4. misbruik van omstandigheden
▪ wanneer bij de contractsluiting een kennelijk onevenwicht bestaat tussen
de prestaties als gevolg van het misbruik door de ene partij van
omstandigheden die verbonden zijn aan de zwakke positie van de andere
partij
• er moet een bepaald voorwerp zijn
o datgene waartoe met zich verbindt
