Leer en leerprocessen
1. Verschillende geheugensystemen
Casus H.M =
Behandeling voor zware epilepsie ---> verwijderen mediale temporale kwabben +
hippocampus ---> onverwachte gevolgen =
- Geen nieuwe lange termijn herinneringen aanmaken
- Korte termijngeheugen = intact ---> duurde slechts 20-30 seconden
- Wel herinneringen van voor operatie
- Algemene IQ bleef zelfde
- Mogelijk om nieuwe motorische vaardigheden te leren ---> kon zich niet herinneren dat
hij die geleerd had
---> spiegeltekening =
Ster tekenen via spiegel ---> werd beter en beter dag op dag = bijleren
---> Samenvatten =
- Belangrijke inzichten in lokalisatie v geheugenfuncties + rol hippocampus
- Cruciale rol bij classificeren v verschillende geheugensystemen
---> classificatie hersenen =
Lange termijn geheugen =
- Bewuste
• Episodes
• Feiten = semantisch
- Onbewuste
• Procedureel
• Priming
• Conditionering
• Habituatie
• Sensatie
,Werkgeheugen =
= houdt tijdelijk info vast + manipuleert deze voor taken ---> bv. redeneren + leren
Hoofdkenmerken =
• Capaciteit = 4-7 items tegelijk vasthouden
---> digit span test = cijfers nazeggen net nadat het wordt voortgezegd
• Beperkte duur = 30 seconden
• Verschillende vormen =
− fonologische luss ---> verbale info
− visiospatiële schetsblok ---> visuele info
Geheugen classificeren langs 2 dimensies =
1. tijdsduur v opslag
2. aard van opgeslagen info
---> aangestuurd door verschillende delen van de hersenen
6 belangrijke cognitieve functies ---> aangestuurd in de associatiecortex =
- geheugen
- aandacht
- ruimtelijk inzicht
- taal
- executieve functies
- sociale cognitie
Verschillende regio’s in hersenen =
- primaire regio = gevoelsmatig/beweging
worden verwert + gestart
- secundaire regio =
= beperkte manipulatie met info
- associatiecortex =
info van verschillende regio’s verwerken om cognitieve functies mogelijk te maken
---> VRAAG =
Stel je kan je niet herinneren waar een afkorting voor staat ---> hoe komt dat?
---> = info niet opgeslagen/niet kunnen terugbrengen
,Stadia van geheugen =
1. Info verwerken + coderen
2. Info opslaan = consolideren
3. Info oproepen = herinneren =
geheugen oproepen
---> testen of cognitieve functies werken = Moca test =
• ruimtelijk inzicht testen
• dingen benoemen
• digit span
• test om geheugen te onderzoeken ---> 5 woordjes herhalen (2x) ---> beetje later =
woordjes opnieuw opzeggen
---> kan ook met tips/opties geven ---> dan weten = minder verontrustend dan
niet weten met tips
2. Cellulaire en moleculaire basis van leren =
Leren =
Aanpassen van synaptische verbindingen tussen neuronen --->
- synaptische plasticiteit =
lange termijn versterking (LTP) + verzwakking (LTD)
- signalerings pathway =
• Ca-NMDA + AMPA
• cAMP + PKA + CREB
• BDNF
- Neurotransmitters =
• Glutamaat ---> excitatoir
• GABA ---> inhibatoir
• Dopamine
• Noradrenaline
- Structurele veranderingen =
Synaptogenese + aanpassingen v dendritische stekels
, Lange termijn potentiatie ---> 2 fases =
- Vroege fase v LTP =
= verhoogt synaptische transmissie dr fosforylering v bestaande eiwitten + AMPA-
receptorinzet
• Enkele minuten/uren
• Vereist geen nieuwe eiwitsynthese
- Late fase LTP =
= verhoogt synaptische transmissie dr structurele veranderingen ---> bv. groei v
dendritische spines =
• Duurt uren/dagen/langer
• Vereist genexpressie + nieuwe eiwitsynthese
LTP mechanisme + toevalsdetectie =
Mg weg = als er al depolarisatie is
---> daarna = diepere depolarisatie
---> vrijstelling van Ca
---> andere processen in gang zetten ---> LTP
===> LTP = pas wnr postsynaptische neuron ook
ontvankelijk is
---> zo relevante connecties maken
Neuron activeren =
Volledige AP over neuron ---> bij stille synaps
komen = opregulatie v AMPA receptoren
---> zo synaps meer ontvankelijk maken
1. Verschillende geheugensystemen
Casus H.M =
Behandeling voor zware epilepsie ---> verwijderen mediale temporale kwabben +
hippocampus ---> onverwachte gevolgen =
- Geen nieuwe lange termijn herinneringen aanmaken
- Korte termijngeheugen = intact ---> duurde slechts 20-30 seconden
- Wel herinneringen van voor operatie
- Algemene IQ bleef zelfde
- Mogelijk om nieuwe motorische vaardigheden te leren ---> kon zich niet herinneren dat
hij die geleerd had
---> spiegeltekening =
Ster tekenen via spiegel ---> werd beter en beter dag op dag = bijleren
---> Samenvatten =
- Belangrijke inzichten in lokalisatie v geheugenfuncties + rol hippocampus
- Cruciale rol bij classificeren v verschillende geheugensystemen
---> classificatie hersenen =
Lange termijn geheugen =
- Bewuste
• Episodes
• Feiten = semantisch
- Onbewuste
• Procedureel
• Priming
• Conditionering
• Habituatie
• Sensatie
,Werkgeheugen =
= houdt tijdelijk info vast + manipuleert deze voor taken ---> bv. redeneren + leren
Hoofdkenmerken =
• Capaciteit = 4-7 items tegelijk vasthouden
---> digit span test = cijfers nazeggen net nadat het wordt voortgezegd
• Beperkte duur = 30 seconden
• Verschillende vormen =
− fonologische luss ---> verbale info
− visiospatiële schetsblok ---> visuele info
Geheugen classificeren langs 2 dimensies =
1. tijdsduur v opslag
2. aard van opgeslagen info
---> aangestuurd door verschillende delen van de hersenen
6 belangrijke cognitieve functies ---> aangestuurd in de associatiecortex =
- geheugen
- aandacht
- ruimtelijk inzicht
- taal
- executieve functies
- sociale cognitie
Verschillende regio’s in hersenen =
- primaire regio = gevoelsmatig/beweging
worden verwert + gestart
- secundaire regio =
= beperkte manipulatie met info
- associatiecortex =
info van verschillende regio’s verwerken om cognitieve functies mogelijk te maken
---> VRAAG =
Stel je kan je niet herinneren waar een afkorting voor staat ---> hoe komt dat?
---> = info niet opgeslagen/niet kunnen terugbrengen
,Stadia van geheugen =
1. Info verwerken + coderen
2. Info opslaan = consolideren
3. Info oproepen = herinneren =
geheugen oproepen
---> testen of cognitieve functies werken = Moca test =
• ruimtelijk inzicht testen
• dingen benoemen
• digit span
• test om geheugen te onderzoeken ---> 5 woordjes herhalen (2x) ---> beetje later =
woordjes opnieuw opzeggen
---> kan ook met tips/opties geven ---> dan weten = minder verontrustend dan
niet weten met tips
2. Cellulaire en moleculaire basis van leren =
Leren =
Aanpassen van synaptische verbindingen tussen neuronen --->
- synaptische plasticiteit =
lange termijn versterking (LTP) + verzwakking (LTD)
- signalerings pathway =
• Ca-NMDA + AMPA
• cAMP + PKA + CREB
• BDNF
- Neurotransmitters =
• Glutamaat ---> excitatoir
• GABA ---> inhibatoir
• Dopamine
• Noradrenaline
- Structurele veranderingen =
Synaptogenese + aanpassingen v dendritische stekels
, Lange termijn potentiatie ---> 2 fases =
- Vroege fase v LTP =
= verhoogt synaptische transmissie dr fosforylering v bestaande eiwitten + AMPA-
receptorinzet
• Enkele minuten/uren
• Vereist geen nieuwe eiwitsynthese
- Late fase LTP =
= verhoogt synaptische transmissie dr structurele veranderingen ---> bv. groei v
dendritische spines =
• Duurt uren/dagen/langer
• Vereist genexpressie + nieuwe eiwitsynthese
LTP mechanisme + toevalsdetectie =
Mg weg = als er al depolarisatie is
---> daarna = diepere depolarisatie
---> vrijstelling van Ca
---> andere processen in gang zetten ---> LTP
===> LTP = pas wnr postsynaptische neuron ook
ontvankelijk is
---> zo relevante connecties maken
Neuron activeren =
Volledige AP over neuron ---> bij stille synaps
komen = opregulatie v AMPA receptoren
---> zo synaps meer ontvankelijk maken
