Dierfysiologie – Hoofdstuk 14
Cardiovasculair systeem: een circulatiesysteem bestaande uit een hart, bloed en bloedvaten.
William Harvey (1578-1657) is de eerste die ontdekt dat bloed in een cirkel stroomt (en niet door de
lever gemaakt wordt en in de organen geconsumeerd wordt). Hiermee is hij de grondlegger van de
moderne cardiovasculaire fysiologie.
Het cardiovasculaire systeem vervoert zuurstof en nutriënten door het lichaam. Tegelijkertijd vangt
het afvalstoffen en warmte weg. De stoffen die vervoerd worden door dit systeem worden
onderverdeeld: (1) nutriënten, water en gassen, (2) stoffen die van cel tot cel vervoerd worden en (3)
afvalstoffen die geëlimineerd worden.
De hersenen zijn door hun grote ATP-behoefte zeer gevoelig voor hypoxia (lage zuurstof).
Arteries: bloedvaten die bloed weg voeren van het hart
Veins: bloedvaten die bloed naar het hart toe voeren
Septum: wand die het hart in een linker en een rechterhelft verdeelt
Atrium: ‘centrale ruimte’, ‘kamer’, ontvangt bloed
Ventrikel: ‘buik’, ‘boezem’, pompt bloed weg van het hart
Blauw bloed heeft reltief weinig zuurstof en wordt ook wel deoxygenated genoemd. Rood bloed is
zuurstofrijk.
Pulmonaire circulatie: rechterventrikel, pulmonaire arterie, pulmonaire veine, linker atrium.
Superior vena cava: bovenste holle ader, ontvangt bloed uit de bovenzijde van het lichaam.
Inferior vena cava: onderste holle ader, ontvangt bloed uit de onderzijde van het lichaam.
De twee vena cavae komen uit in het rechter atrium.
Systemische circulatie: linke ventrikel, aorta, vena cavae, rechter atrium.
De kransslagaders zijn de eerste vertakking van de aorta. De kransaders komen direct uit in de
rechterboezem middels de coronary sinus.
Bloed van het verteringsstelsel wordt naar de lever vervoerd door de hepatic protal vein. Het
verteringsstelsel (hepatic arterie) en de lever (renal arterie) hebben wel een eigen slagader. Dit
wordt ook wel een portal system genoemd. Een ander portal system bevindt zich in de nieren, waar
twee sets haarvaten op elkaar aansluiten.
Bloed stroomt door het lichaam omdat vloeistoffen en gassen altijd naar een lagere druk willen.
Bloed kan dus alleen stromen van een gebied met een hoge druk naar een gebied met een lagere
druk. Als bloed verder weg van het hart gaat wordt de druk steeds lager omdat energie verloren gaat
in de vorm van wrijving.
Druk: de kracht die een (vloei)stof uitoefent op zijn omgeving. In het lichaam wordt bloeddruk
gemeten aan de hand van millimeters van kwik. Als een vloeistof niet beweegt wordt de kracht die hij
uitoefent hydrostatische druk genoemd. Ondanks dat ons bloed wel beweegt, wordt dit ook vaak
hydrostatische druk genoemd.
De druk die in de ventrikels wordt gecreëerd wordt gebruikt om bloed door het lichaam te duwen,
dit wordt ook wel de driving pressure genoemd.
, Resistance (R), ook wel de weerstand, is de neiging van het cardiovasculaire systeem om
bloedstroom tegen te gaan. Bloedstroom neemt altijd de route met de laagste R. Als de weerstand
toe neemt, neemt de stroming dus af.
De weerstand wordt bepaald door drie compartimenten; (1) de straal van de buis, (2) de lengte van
de buis en (3) de viscositeit van de vloeistof.
- De weerstand neemt toe als de lengte toe neemt, als de viscositeit van de vloeistof toeneemt
en als de straal van de buis afneemt.
De lengte van de bloedvaten wordt bepaald door de anatomie, maar is over het algemeen constant.
De viscociteit van bloed wordt bepaald door het aantal rode bloedcellen, eiwitten en plasma in het
bloed. De grootste invloed op de R van het cardiovasculaire systeem wordt bepaald door de straal
van de bloedvaten. Vasodilatie verlaagt de bloeddruk door een vat, vasoconstrictie verhoogt de druk
juist.
Stroomsnelheid (flow rate): de hoeveelheid bloed die een bepaalde plek op een bepaald moment
passeert (dus hoe veel).
Velocity of flow: de afstand die een bepaald volume aflegt in een bepaalde tijd (dus hoe snel). De
velociteit is hoger bij een smaller vat.
Tijdens de relaxatie van het hart zorgt de mean arterial pressure (MAP) ervoor dat bloed het hart in
stroomt. De MAP wordt beïnvloed door twee factoren: (1) cardiac output (het volume aan bloed wat
het hart per minuut pompt) en (2) peripheral resistance (de weerstand van de bloedvaten).
Het hart licht in het centrum van de thoracic cavity. De apex van het hart wijst naar de linkerzijde van
het lichaam. De wijdere base licht achter het borstbeen (het sternum).
Het hart wordt omring door een taai vlies; het pericardium. Door een laagje vloeistof wordt beweging
van het hart in het zakje vergemakkelijkt.
Het hart bestaat uit hart spierweefsel, ook wel het myocardium.
Tussen de atria en de ventrikels (atrioventricular valves) en tussen de ventrikels en de arteries
(semilunar valves) bevinden zich kleppen zodat het bloed maar in één richting kan stromen. De
kleppen zijn gemaakt van bindweefsel, hierdoor wordt ook het geleiden van elektriciteit
vergemakkelijkt.
De AV-kleppen staan verbonden aan de chordae tendineae. Deze chrondae staan tevens verbonden
aan de papillary muscles. Deze spieren trekken de kleppen niet aan, de kleppen bewegen enkel door
druk vanuit de atria en ventrikels. De chordae voorkomen dat de kleppen terugslaan als de ventrikels
samentrekken.
- De AV-kleppen van de rechterharthelft zijn met z’n drieën en wordt de tricuspid valve
genoemd.
- De AV-kleppen van de linkerharthelft zijn met z’n tweeën en wordt de bicuspid valve
genoemd.
De aortic valve is de semilunar valve tussen de linkerventrikel en de aorta. De pulmonary valve
bevindt zich tussen het rechterventrikel en de pulmonary arterie.
Dankzij gespecialiseerde myocardial cellen kan contractie plaatsvinden zonder signaal van buitenaf.
Dit worden de autorhythmic cells (of pacemaker cells) genoemd. Deze. Myocradial cellen zijn kleiner
en bevattem minder contractile fibers.
Cardiac muscle fibers:
1. Zijn kleiner dan skeletspieren (en hebben één kern per vezel).
Cardiovasculair systeem: een circulatiesysteem bestaande uit een hart, bloed en bloedvaten.
William Harvey (1578-1657) is de eerste die ontdekt dat bloed in een cirkel stroomt (en niet door de
lever gemaakt wordt en in de organen geconsumeerd wordt). Hiermee is hij de grondlegger van de
moderne cardiovasculaire fysiologie.
Het cardiovasculaire systeem vervoert zuurstof en nutriënten door het lichaam. Tegelijkertijd vangt
het afvalstoffen en warmte weg. De stoffen die vervoerd worden door dit systeem worden
onderverdeeld: (1) nutriënten, water en gassen, (2) stoffen die van cel tot cel vervoerd worden en (3)
afvalstoffen die geëlimineerd worden.
De hersenen zijn door hun grote ATP-behoefte zeer gevoelig voor hypoxia (lage zuurstof).
Arteries: bloedvaten die bloed weg voeren van het hart
Veins: bloedvaten die bloed naar het hart toe voeren
Septum: wand die het hart in een linker en een rechterhelft verdeelt
Atrium: ‘centrale ruimte’, ‘kamer’, ontvangt bloed
Ventrikel: ‘buik’, ‘boezem’, pompt bloed weg van het hart
Blauw bloed heeft reltief weinig zuurstof en wordt ook wel deoxygenated genoemd. Rood bloed is
zuurstofrijk.
Pulmonaire circulatie: rechterventrikel, pulmonaire arterie, pulmonaire veine, linker atrium.
Superior vena cava: bovenste holle ader, ontvangt bloed uit de bovenzijde van het lichaam.
Inferior vena cava: onderste holle ader, ontvangt bloed uit de onderzijde van het lichaam.
De twee vena cavae komen uit in het rechter atrium.
Systemische circulatie: linke ventrikel, aorta, vena cavae, rechter atrium.
De kransslagaders zijn de eerste vertakking van de aorta. De kransaders komen direct uit in de
rechterboezem middels de coronary sinus.
Bloed van het verteringsstelsel wordt naar de lever vervoerd door de hepatic protal vein. Het
verteringsstelsel (hepatic arterie) en de lever (renal arterie) hebben wel een eigen slagader. Dit
wordt ook wel een portal system genoemd. Een ander portal system bevindt zich in de nieren, waar
twee sets haarvaten op elkaar aansluiten.
Bloed stroomt door het lichaam omdat vloeistoffen en gassen altijd naar een lagere druk willen.
Bloed kan dus alleen stromen van een gebied met een hoge druk naar een gebied met een lagere
druk. Als bloed verder weg van het hart gaat wordt de druk steeds lager omdat energie verloren gaat
in de vorm van wrijving.
Druk: de kracht die een (vloei)stof uitoefent op zijn omgeving. In het lichaam wordt bloeddruk
gemeten aan de hand van millimeters van kwik. Als een vloeistof niet beweegt wordt de kracht die hij
uitoefent hydrostatische druk genoemd. Ondanks dat ons bloed wel beweegt, wordt dit ook vaak
hydrostatische druk genoemd.
De druk die in de ventrikels wordt gecreëerd wordt gebruikt om bloed door het lichaam te duwen,
dit wordt ook wel de driving pressure genoemd.
, Resistance (R), ook wel de weerstand, is de neiging van het cardiovasculaire systeem om
bloedstroom tegen te gaan. Bloedstroom neemt altijd de route met de laagste R. Als de weerstand
toe neemt, neemt de stroming dus af.
De weerstand wordt bepaald door drie compartimenten; (1) de straal van de buis, (2) de lengte van
de buis en (3) de viscositeit van de vloeistof.
- De weerstand neemt toe als de lengte toe neemt, als de viscositeit van de vloeistof toeneemt
en als de straal van de buis afneemt.
De lengte van de bloedvaten wordt bepaald door de anatomie, maar is over het algemeen constant.
De viscociteit van bloed wordt bepaald door het aantal rode bloedcellen, eiwitten en plasma in het
bloed. De grootste invloed op de R van het cardiovasculaire systeem wordt bepaald door de straal
van de bloedvaten. Vasodilatie verlaagt de bloeddruk door een vat, vasoconstrictie verhoogt de druk
juist.
Stroomsnelheid (flow rate): de hoeveelheid bloed die een bepaalde plek op een bepaald moment
passeert (dus hoe veel).
Velocity of flow: de afstand die een bepaald volume aflegt in een bepaalde tijd (dus hoe snel). De
velociteit is hoger bij een smaller vat.
Tijdens de relaxatie van het hart zorgt de mean arterial pressure (MAP) ervoor dat bloed het hart in
stroomt. De MAP wordt beïnvloed door twee factoren: (1) cardiac output (het volume aan bloed wat
het hart per minuut pompt) en (2) peripheral resistance (de weerstand van de bloedvaten).
Het hart licht in het centrum van de thoracic cavity. De apex van het hart wijst naar de linkerzijde van
het lichaam. De wijdere base licht achter het borstbeen (het sternum).
Het hart wordt omring door een taai vlies; het pericardium. Door een laagje vloeistof wordt beweging
van het hart in het zakje vergemakkelijkt.
Het hart bestaat uit hart spierweefsel, ook wel het myocardium.
Tussen de atria en de ventrikels (atrioventricular valves) en tussen de ventrikels en de arteries
(semilunar valves) bevinden zich kleppen zodat het bloed maar in één richting kan stromen. De
kleppen zijn gemaakt van bindweefsel, hierdoor wordt ook het geleiden van elektriciteit
vergemakkelijkt.
De AV-kleppen staan verbonden aan de chordae tendineae. Deze chrondae staan tevens verbonden
aan de papillary muscles. Deze spieren trekken de kleppen niet aan, de kleppen bewegen enkel door
druk vanuit de atria en ventrikels. De chordae voorkomen dat de kleppen terugslaan als de ventrikels
samentrekken.
- De AV-kleppen van de rechterharthelft zijn met z’n drieën en wordt de tricuspid valve
genoemd.
- De AV-kleppen van de linkerharthelft zijn met z’n tweeën en wordt de bicuspid valve
genoemd.
De aortic valve is de semilunar valve tussen de linkerventrikel en de aorta. De pulmonary valve
bevindt zich tussen het rechterventrikel en de pulmonary arterie.
Dankzij gespecialiseerde myocardial cellen kan contractie plaatsvinden zonder signaal van buitenaf.
Dit worden de autorhythmic cells (of pacemaker cells) genoemd. Deze. Myocradial cellen zijn kleiner
en bevattem minder contractile fibers.
Cardiac muscle fibers:
1. Zijn kleiner dan skeletspieren (en hebben één kern per vezel).
