SAMENVATTING MUZISCHE TALEN B
DEEL III: HOE?
CREATIVITEIT VLEUGELS GEVEN
Creativiteit = is de vaardigheid van de ln om ideeën te bedenken en dingen te creëren die nieuw, verrassend en
waardevol zijn voor de leerling zelf
▪ Creativiteit is een vaardigheid, een manier van denken en doen die je kan aanleren
▪ Complex meetbare leeropbrengst:
omdat het Iteratief (=herhalend) + individueel proces is waarin je leerling begeleidt
▪ In een creatief proces ga je divergeren en convergeren
▪ Wat doet een leerling in creatief proces? Leerling onderzoekt, maakt en reflecteert
ROLLEN VAN DE LEERKRACHT
Onderwijs die de leerlingen uitdaagt en uitnodigt om creatief te denken, biedt de leerlingen handvaten om zijn
creativiteit vleugels te geven.
MAAR hoe doe je dat?
De leerkracht heeft 2 rollen:
1) Ontwerper of designer van de leeromgeving
= hij bedenkt hoe de omgeving eruitziet waarin de leerling zich gaat ontwikkelen.
▪ Fysieke omgeving
o Opstelling tafels, leermiddelen, muziekinstallatie …
▪ Niet-fysieke vorm
o Welke vormen kiest de leerkracht om de leerling uit te dagen de beoogde vaardigheden te
gebruiken en te ontwikkelen? Welke werkvormen? Directe instructie of
onderwijsleergesprek? …
! Hoe ontwerp je een leeromgeving en leersituatie waar de creativiteit van de leerling de ruimte heeft om zich
verder te ontwikkelen?
2) Begeleider van het proces
▪ Hoe handel je? Welke vragen stel je? Hoe zorg je voor diepgang? Hoe spreek je de leerlingen aan?
! Ruimte geven aan creativiteit is ruimte geven aan een proces waarvan je de je de uitkomsten niet weet →
creatieve grondhouding nodig! (inhoudelijke, pedagogische en didactische expertise)
ONTWERP
3 belangrijke aspecten:
Zorg ervoor dat de opdracht/werkvorm/het onderwijs:
▪ Open-ended
1
, ▪ Persoonlijk betekenisvol
▪ Zintuigelijk
→ Centraal begrip in creativiteit is ‘nieuwsgierigheid’
HOOFDSTUK 6: WAT LEERT KUNST ONS OVER ONTWERP?
“Kunst moet de verbeeldingskracht voeden waar de creativiteit begint.”
→ dat is het belangrijkste aspect van kunst .
De kunst bereikt dat omdat ze open-ended is, zintuiglijk prikkelt en uitnodigt tot de persoonlijk betekenisgeving
OPEN-ENDED
= de uitkomsten van je opdrachten staan niet vast!
! Momenteel in onderwijs moeilijk: men wil leerdoelen nastreven en zien of er leeropbrengst is
Metafoor speelveld
▪ Op dit veld spelen alle kinderen uit je klas.
Jij als leerkracht ontwerpt de kaders van het veld + spelregels + de bedoeling van het spel
Binnen die kaders gaan de kinderen hun eigen spel spelen. De uitkomst van het spel is niet zeker.
Je weet wel waarmee de kinderen gaan spelen, welke tools ze kunnen gebruiken.
Kaders (het bord, de kaartjes, de opdracht) en de regels bepalen met welke inhoudelijke aspecten de
leerlingen aan het oefenen gaan
➔ ‘speelvelddenken’ bevat 2 belangrijke elementen die de creativiteit van de leerling voeden:
- Speelveld geeft elke individuele leerling de kans om op zijn eigen manier het spel te spelen
- Speelveld biedt veel meer ruimte om eigen invulling te geven
➔ Spelregels
- Zijn niet doelgericht maar zorgen dat het spel duidelijk is
- Spelregels voeden het proces, er zijn keuzemogelijkheden
DUS jij hebt onderwijs ontworpen en de leerling zoekt zijn eigen weg in het veld.
➔ Ruimte (zie foto)
- Je weet niet wat er uit deze opdracht gaat komen MAAR je hebt wel kaders geschapen. Er is geen
goede of slechte beat. De opdracht biedt ruimte voor iedereen om te doen wat hij kan, durft, wil
en leuk vindt.
! Het gaat hier niet om de opbrengst maar om manier waarop het gespeeld wordt, daar liggen leermomenten!
= niet op wat ze doen, maar hoe ze het doen !
2
,Belangrijk!
▪ Authentieke leersituatie maken waar er ruimte is voor eigen inbreng
▪ Jij ontwerpt het onderwijs, de lln zoeken hun eigen weg
▪ Kinderen leren veel beter buiten de formele leeromgeving
▪ Vrijheid van het handelen bied lln verbeelding, wat de ontwikkeling vh kind stimuleert
▪ Niet alleen op wat ze doen, maar of en hoe ze het doen
▪ Open-ended opdracht geeft de ll de ruimte te laten zien wat hij wel kan binnen het kader dat jij geeft
als lkr
3
, PERSOONLIJKE BETEKENISGEVING
Door de uitkomst open te laten (open-ended) , komen de nadruk en focus te liggen op het proces van leren en
ontdekken waarin de leerling zich bevindt.
Het eindproduct is een tastbaar stukje feedback op het eigen proces dat is doorlopen.
! tussentijdse feedback= belangrijk (op het proces)
vb uit ‘mallemolen van het ritme’:
Het product is uiteindelijk een muziekstuk waarbinnen iedereen een rol speelt en dat zichzelf ontwikkeld.
Iedereen heeft zijn eigen rol gekozen en uitgevoerd. Het eindproduct heeft zo voor iedereen betekenis.
→De leerling heeft het als het ware toegevoegd aan zin eigen biografie: hij zijn eigen binnenwereld verbonden
aan de inhoud van de opdracht. Zo krijgt het geleerde persoonlijke relevantie en betekenis.
→In persoonlijke verbeeldingskracht zit de bron van creativiteit
➔ In dit voorbeeld haalt de juf de persoonlijke betekenisgeving van het jongetje om zeep.
Eigen verwachting niet op leerling projecteren, anders heel moeilijk om eigen persoonlijke
betekenisgeving te verkennen. WANT persoonlijke betekenisgeving is zo belangrijk voor individuele
creativiteit
4
DEEL III: HOE?
CREATIVITEIT VLEUGELS GEVEN
Creativiteit = is de vaardigheid van de ln om ideeën te bedenken en dingen te creëren die nieuw, verrassend en
waardevol zijn voor de leerling zelf
▪ Creativiteit is een vaardigheid, een manier van denken en doen die je kan aanleren
▪ Complex meetbare leeropbrengst:
omdat het Iteratief (=herhalend) + individueel proces is waarin je leerling begeleidt
▪ In een creatief proces ga je divergeren en convergeren
▪ Wat doet een leerling in creatief proces? Leerling onderzoekt, maakt en reflecteert
ROLLEN VAN DE LEERKRACHT
Onderwijs die de leerlingen uitdaagt en uitnodigt om creatief te denken, biedt de leerlingen handvaten om zijn
creativiteit vleugels te geven.
MAAR hoe doe je dat?
De leerkracht heeft 2 rollen:
1) Ontwerper of designer van de leeromgeving
= hij bedenkt hoe de omgeving eruitziet waarin de leerling zich gaat ontwikkelen.
▪ Fysieke omgeving
o Opstelling tafels, leermiddelen, muziekinstallatie …
▪ Niet-fysieke vorm
o Welke vormen kiest de leerkracht om de leerling uit te dagen de beoogde vaardigheden te
gebruiken en te ontwikkelen? Welke werkvormen? Directe instructie of
onderwijsleergesprek? …
! Hoe ontwerp je een leeromgeving en leersituatie waar de creativiteit van de leerling de ruimte heeft om zich
verder te ontwikkelen?
2) Begeleider van het proces
▪ Hoe handel je? Welke vragen stel je? Hoe zorg je voor diepgang? Hoe spreek je de leerlingen aan?
! Ruimte geven aan creativiteit is ruimte geven aan een proces waarvan je de je de uitkomsten niet weet →
creatieve grondhouding nodig! (inhoudelijke, pedagogische en didactische expertise)
ONTWERP
3 belangrijke aspecten:
Zorg ervoor dat de opdracht/werkvorm/het onderwijs:
▪ Open-ended
1
, ▪ Persoonlijk betekenisvol
▪ Zintuigelijk
→ Centraal begrip in creativiteit is ‘nieuwsgierigheid’
HOOFDSTUK 6: WAT LEERT KUNST ONS OVER ONTWERP?
“Kunst moet de verbeeldingskracht voeden waar de creativiteit begint.”
→ dat is het belangrijkste aspect van kunst .
De kunst bereikt dat omdat ze open-ended is, zintuiglijk prikkelt en uitnodigt tot de persoonlijk betekenisgeving
OPEN-ENDED
= de uitkomsten van je opdrachten staan niet vast!
! Momenteel in onderwijs moeilijk: men wil leerdoelen nastreven en zien of er leeropbrengst is
Metafoor speelveld
▪ Op dit veld spelen alle kinderen uit je klas.
Jij als leerkracht ontwerpt de kaders van het veld + spelregels + de bedoeling van het spel
Binnen die kaders gaan de kinderen hun eigen spel spelen. De uitkomst van het spel is niet zeker.
Je weet wel waarmee de kinderen gaan spelen, welke tools ze kunnen gebruiken.
Kaders (het bord, de kaartjes, de opdracht) en de regels bepalen met welke inhoudelijke aspecten de
leerlingen aan het oefenen gaan
➔ ‘speelvelddenken’ bevat 2 belangrijke elementen die de creativiteit van de leerling voeden:
- Speelveld geeft elke individuele leerling de kans om op zijn eigen manier het spel te spelen
- Speelveld biedt veel meer ruimte om eigen invulling te geven
➔ Spelregels
- Zijn niet doelgericht maar zorgen dat het spel duidelijk is
- Spelregels voeden het proces, er zijn keuzemogelijkheden
DUS jij hebt onderwijs ontworpen en de leerling zoekt zijn eigen weg in het veld.
➔ Ruimte (zie foto)
- Je weet niet wat er uit deze opdracht gaat komen MAAR je hebt wel kaders geschapen. Er is geen
goede of slechte beat. De opdracht biedt ruimte voor iedereen om te doen wat hij kan, durft, wil
en leuk vindt.
! Het gaat hier niet om de opbrengst maar om manier waarop het gespeeld wordt, daar liggen leermomenten!
= niet op wat ze doen, maar hoe ze het doen !
2
,Belangrijk!
▪ Authentieke leersituatie maken waar er ruimte is voor eigen inbreng
▪ Jij ontwerpt het onderwijs, de lln zoeken hun eigen weg
▪ Kinderen leren veel beter buiten de formele leeromgeving
▪ Vrijheid van het handelen bied lln verbeelding, wat de ontwikkeling vh kind stimuleert
▪ Niet alleen op wat ze doen, maar of en hoe ze het doen
▪ Open-ended opdracht geeft de ll de ruimte te laten zien wat hij wel kan binnen het kader dat jij geeft
als lkr
3
, PERSOONLIJKE BETEKENISGEVING
Door de uitkomst open te laten (open-ended) , komen de nadruk en focus te liggen op het proces van leren en
ontdekken waarin de leerling zich bevindt.
Het eindproduct is een tastbaar stukje feedback op het eigen proces dat is doorlopen.
! tussentijdse feedback= belangrijk (op het proces)
vb uit ‘mallemolen van het ritme’:
Het product is uiteindelijk een muziekstuk waarbinnen iedereen een rol speelt en dat zichzelf ontwikkeld.
Iedereen heeft zijn eigen rol gekozen en uitgevoerd. Het eindproduct heeft zo voor iedereen betekenis.
→De leerling heeft het als het ware toegevoegd aan zin eigen biografie: hij zijn eigen binnenwereld verbonden
aan de inhoud van de opdracht. Zo krijgt het geleerde persoonlijke relevantie en betekenis.
→In persoonlijke verbeeldingskracht zit de bron van creativiteit
➔ In dit voorbeeld haalt de juf de persoonlijke betekenisgeving van het jongetje om zeep.
Eigen verwachting niet op leerling projecteren, anders heel moeilijk om eigen persoonlijke
betekenisgeving te verkennen. WANT persoonlijke betekenisgeving is zo belangrijk voor individuele
creativiteit
4
