Samenvatting strafprocesrecht en mensenrechten VUB

Strafprocesrecht en rechten van verdediging
Benodigdheden examen: codex + nieuwe WG

 Wijziging GW en wijziging WVH (gewijzigde arrestatietermijn)
 Wet onmiddellijke aanhouding en beveiligingstermijn
 Wet tot wijziging van het Ger. WB, WB Sv. en SW; zal gestemd zijn tegen het examen en wordt meegenomen in de
cursus

Extra ten opzichte van het handboek

 Digitaal onderzoek
 Internering
 Updates ten opzichte van het handboek
o Nieuwe WG: te kennen
o Extra arresten?; enkel indien aangegeven, er staat een lijst met arresten en WG online

Examen

 Mondeling met schriftelijke voorbereiding
 3 definitie vragen, oefening en inzichtsvraag (actualiteit, debat situeren, onderbouwde mening)
 Laatste les
o Toekomst van het SPR
o Voorbereiding examen
 Mogelijkheid tot het stellen van vragen
 Voorbeeldexamen

1. De strafprocedure in het kort
Waarom toch SPR?

 Wat is SPR?; de wijze waarop we de waarheid achter de feiten proberen te achterhalen en deze bestraffen; spelregels
binnen het SR hoe we aan WH vinding doen
 Doelstellingen SPR
o Waarheidsvinding en niet de schuldige of de dader vinden; niet om een schuldige te vinden, je wilt wel weten
wat er gebeurd is; wanneer je gaat zoeken om een schuldige te vinden, ga je je eigen mening proberen te
onderbouwen, hierdoor ga je sneller fouten maken
o WH vinding binnen een framework = rechtsstaat; met respect voor de rechten van verdediging; deze rechten
gelden vanaf het moment dat iemand wordt verdacht; deze rechten bepalen hoe je OZ gaat doen

Rechten van verdediging

 RVV: rechten voor iedereen tegen wie een strafvordering loopt
o Recht op een eerlijk proces
o Zwijgrecht
 Andere mensenrechten of wetgeving die van belang is
o Verbod op foltering of onmenselijke behandeling
o Bescherming van het privéleven (privacy)
o Bescherming van persoonsgegevens
o Taalrechten (Vb. Abdeslam en S. Marie)
o Ook rechten voor SO’s; SO kwam vroeger weinig tussen in een rechtszaak, nu heeft deze geen passieve rol
meer door de zaak Dutroux; SO’s kunnen nu meer duwen op het SR onderzoek

Waarheidsvinding en mensenrechten

 Kunnen gelijk lopen: schending van de rechten van verdediging leidt vaak tot mank strafonderzoek of strafproces
Vb. tijdens verhoor van de verdachte wordt disproportionele druk uitgeoefend; verdachte bekent terwijl hij het niet heeft
gedaan
 Kunnen met mekaar in conflict zijn: eventuele feiten of bewijzen komen niet aan het licht omdat de bescherming van de
rechten van verdediging bepaalde bewijsgaring beperkt of verbiedt
1

, Vb. niet alle gegevens van telefoongesprek wordt bijgehouden ter bescherming van de privacy

Overzicht van de strafprocedure

 Fasen
1. Feiten: zijn vooral van belang voor materieel SR, feiten zijn nodig om de strafmaat te bepalen
2. Fase van het onderzoek: is er een misdrijf gepleegd of niet en wie is er verantwoordelijk?; hierin gaat men bewijs
verzamelen en bekijken of er genoeg aanwijzingen zijn (meer criminologisch)
3. Fase ten gronde: voor de RB, men gaat kijken of er genoeg bewijs is (meer juridisch)
4. Strafuitvoering: wanneer de persoon veroordeeld is
 Hoe kom je tot een strafvordering?
o Klacht neerleggen  komt van de burger
 Klacht: je hebt het feit zelf zien gebeuren
 Klacht met een verklaring van benadeelde persoon
 Klacht met burgerlijke partijstelling; hierbij dwing je zelf dat er een onderzoek komt
o Verkregen informatie  komt van de autoriteit (Vb. politie, OM…)
 Twee soorten onderzoeken; dit staat nu onder discussie; het overgrote deel dat wordt gedaan, is OO
o Opsporingsonderzoek > OM: doen onderzoek wat eindigt in een vordering (welke de feiten zijn, waar en door
wie ze werden gepleegd), of door een sepot
o Gerechtelijk onderzoek > OR: onafhankelijk en onpartijdig, heeft geen beleidslijnen; onderzoeksmaatregelen
waar een rechter over beslist of dit wel nodig is, hij voert dan een eigen onderzoek
 Hoe kom je bij een GO?
o BP
o Ingrijpende OZ maatregelen zijn vereist; PdK gaat de OR vorderen; OR is gebonden aan de feiten maar kan wel
uitbreiden naar personen; eindigt met verslag aan PdK
o Eens een GO dan kan er geen sepot meer volgen; is dus afdwingbaar, je kan hiertegen in beroep gaan




 Structuur
o Opsporingsonderzoek
 Eindigt door sepot: er is geen verdachte/misdrijf, of er is geen prioriteit
 OM krijgt cijfers opgelegd om bepaalde zaken door te verwijzen en andere niet
 Wanneer een advocaat op de zaak zit dan wordt deze vaker afgehandeld
 Door verzenden naar vonnisgerecht
 Verkeer: politierechtbank
 Correctionele RB
 Nooit naar HvA
o Gerechtelijk onderzoek: eindigt door mededeling van het onderzoek door de OR aan PdK; moet altijd via de RK
verschijnen; gaat kijken of het OZ correct is gebeurd en of men de zaak gaat doorverwijzen of niet; beroep gaat
bij KI in geval van buiten vervolging stelling




2

, Hoe eindigt GO?
o RK zegt dat er nog bijkomend onderzoek moet gebeuren; dan terug PdK die GO gaat vorderen en de cirkel
begint dan terug opnieuw
o Buiten vervolging stelling; bijvoorbeeld wanneer er onvoldoende bewijs is; is het einde van het OZ
o Doorverwijzen naar vonnis gerecht
 Veel misdaden worden gecorrectionaliseerd
 Wanneer niet gecorrectionaliseerd, gaat de KI doorverwijzen naar HvA
o RK gaat ten gronde beslissen (zeer uitzonderlijk); SV eindigt voor de RK
o Voor beroepen ga je naar KI




3

, 4